ریچارد ولف و هولی بالی
ترجمه: محمود بلنداختر
با آغاز سال 2005 بوش، رییسجمهور آمریکا از اشاعه دموکراسی به عنوان اصلیترین هدف خود یاد کرد، حال با پایان سال 2005 (و آغاز سال نو) این سوال مطرح است که رییسجمهور آمریکا تا چه میزان در این خصوص موفق بوده است؟
این امر حایز اهمیت است که با پایان یک سال اظهارنظر و تلاش بوش در مورد آنچه که وی آن را به عنوان معیاری برای اقدامات خود انتخاب کرده به قضاوت بنشینیم.
رییسجمهور آمریکا در ژانویه 2005 در نطقی غیررسمی یادآور شد که هدف اصلی و نهایی وی اشاعه آزادی و حاکمیت قانون در سراسر جهان است. بوش در واشنگتن گفت: همه حوادث و تحولات ما را به این نتیجه میرساند که بقای آزادی در سرزمین ما به طور فزایندهای وابسته به موفقیت ما به اشاعه آزادی در دیگر نقاط جهان است. بهترین آرزو برای صلح در جهان، گسترش آزادی در همه دنیا است.
این امر جایی برای نگرانی نسلهای آینده باقی نمیگذارد. رییس جمهور آمریکا هفته گذشته و قبل از حرکت به سمت کمپ دیوید در مقابل دوربین حاضر شد و سال 2005 را اینگونه خلاصه کرد: در سال جاری (2005) حرکت به سمت جهانی آزاد و آرام نسبت به قبل شدیدتر و همچنین پیشرفت آمریکا در این سال نیز قابل ملاحظه بود.
وی همچنین قبل از انتخابات عراق از برگزاری آن به عنوان لحظهای جذاب در تاریخ آزادی یاد کرد.
در عین حال سوالی که اکنون در خصوص آزادیهای شهروندی در آمریکا مطرح است این است که چرا قانون گذاران آمریکایی لایحه استراق سمع مکالمات شهروندان را تصویب کردند و یا در سطح جهانی چگونه سال 2005 سالی شگفتانگیز در تاریخ آزادی بود؟
به عنوان مثال یکی از قویترین ادعاها مقامات در خصوص اشاعه آزادی، برگزاری انتخابات چند کاندیدایی در مصر است و گفته میشود که این کشور از ایده بوش مبنی بر اشاعه آزادی و دموکراسی از عراق به سایر کشورهای منطقه حمایت میکند. اما انتخابات در این کشور با اعمال محدودیتهای بسیار زیاد برگزار شد.
ماموران امنیتی از ورود طرفداران کاندیداهای خاص به سر صندوقهای رای جلوگیری میکردند و از آن گذشته سال 2005 در حالی در این کشور به پایان رسید که (ایمن نور) قویترین مخالف حسنی مبارک دو روز پس از آن که بوش سال 2005 را سالی خیره کننده از لحاظ اشاعه آزادی نام نهاد، به پنج سال زندان محکوم شد.
سخنگوی کاخ سفید در بیانیهای تاسف عمیق خود را از زندانی شدن نور اعلام کرد و یادآور شد که این اقدام تعهد دولت مصر به اشاعه آزادی و حاکمیت قانون را با تردید مواجه میکند.
بوش در نطق غیر رسمی خود گفته بود که اشاعه دموکراسی عاملی اساسی برای تضمین امنیت آمریکا است و ایالات متحده از نفوذ خود جهت اشاعه آزادی استفاده خواهد کرد اما در نخستین آزمون برای بوش در سال 2006 سوال این جاست که وی چگونه میخواهد با وجود هزینه کردن بیش از 2 میلیارد دلار در سال، آزادی و دموکراسی در مصر را اشاعه دهد؟
در سرزمینهای فلسطین نیز سال 2005 در حالی آغاز شد که انتظار میرفت با فوت یاسر عرفات وضعیت این کشور تغییر نماید و انتخابات راهی برای حرکت این سرزمین به سوی آزادی، صلح و امنیت باشد، اما اکنون که سال 2006 آغاز شده است، این آرمان تحقق نیافته است.
در دیگر کشورهای خاورمیانه نیز وضعیت کمابیش شبیه فلسطین و مصر است و حرکت کشورهای منطقه به سمت دموکراسی بسیار کند میباشد و این امر نشان میدهد که جدول زمانی بوش برای اشاعه آزادی احتمالا نیازمند تمدید تا هزاره دیگر میلادی باشد.
بنابر برآورد گروه مستقل آزادی، حرکت عربستان سعودی، سوریه و بیشتر کشورهای خاورمیانه به سمت آزادی بسیار آرام و کند بوده است. به صورتی که وضعیت آزادیهای مدنی و احزاب سیاسی در عربستان هم تراز کشورهای بلاروس و زیمبابوه میباشد.
به این ترتیب آزمونی که بوش در سال جدید پیش رو دارد، این است تا نشان دهد که آیا واقعا خواهد توانست با اشاعه آزادی و دموکراسی از تشدید حرکتهای تروریستی جلوگیری نماید، امری که در سال گذشته با همه تبلیغاتی که شد، تحقق نیافت.