* اهداف رئیسجمهور آمریکا در این سفر چه خواهد بود؟
** جورج بوش، در فسر به منطقه جنوب آسیا دو موضوع حساس و جنجالی را در مذاکراتش با رهبران هند و پاکستان دنبال خواهد کرد. نهایی کردن توافقنامه همکاری هستهای میان هند و آمریکا و همچنین حل بحران کشمیر دو هدفی است که رئیسجمهور آمریکا در سفر به دهلینو آن را تعقیب میکند. در جریان سفر تیر ماه امسالمان موهان سینگ، نخست وزیر هند به واشنگتن، وی توافقنامه همکاری هستهای را با جورج بوش امضاء کرد که مخالفتهای گستردهای را داخل هند و آمریکا و همچنین در سطح بینالمللی برانگیخت. براساس این توافقنامه هند باید فعالیتهای هستهای نظامی و غیرنظامی خود را از یکدیگر تفکیک کند و بخش غیرنظامی را تحت نظارت بینالمللی قرار دهد.
* مخالفان داخلی و خارجی با توافقنامه مذکور چه موضوعاتی را مطرح میکنند؟
** محافل داخلی در هند به خصوص دانشمندان هستهای این کشور در مورد همکاری هستهای بین دهلینو و واشنگتن تردیدهایی دارند و آن را وابستهشدن هند به سوخت هستهای آمریکا تلقی میکنند. به همین دلیل مخالفتها در داخل هند با همکاری هستهای و با این همکاری بتدریج در حال افزایش است به گونه ای که نخست وزیر هند طی سخنانی در پارلمان این کشور به صراحت با قرار دادن راکتورهای تکثیر سریع هند در بخش فعالیتهای هستهای غیرنظامی مخالفت کرد که بیانگر وجود اختلافات عمیق میان دهلینو و واشنگتن برای ایجاد شرایط مناسب برای اجرایی شدن توافقنامه همکاری هستهای دو طرف است. علاوه بر این در محافل آمریکا نیز مخالفتها با این توافقنامه رو به افزایش است به طوری که کنگره آمریکا تصویب آن را به تاخیر انداخته است. از دیدگاه آنان، از آن جایی که هند پیمان ان.پی.تی (NPT) را امضاء نکرده است، نمیتوان با هند همکاری هستهای داشت. در همین حال کارشناسان بینالملل هستهای نیز این اقدام آمریکا را تخفیف توافقنامههای بینالملل در خصوص مسایل هستهای میدانند. بنابراین جورج بوش که میکوشد نهایی شدن توافقنامه هستهای با هند را به عنوان یک دستاورد مهم برای خود مطرح کند، از هماکنون با چالش جدی در این خصوص روبهرو است.
* در مورد اهداف سفر بوش به هند و پاکستان به حل مساله کشمیر اشاره کردید. این هدف تا چه میزان به واقعیت نزدیک خواهد بود.
** در مورد بحران کشمیر افکار عمومی هند و پاکستان و همچنین مردم منطقه مخالف دخالت بیگانگان درامور کشمیر هستند و برحل بحران کشمیر به طرق سیاسی تاکید دارند. در سفر اخیر هیات کنگره آمریکا به هند و پاکستان طرحهای مختلفی همچون طرح خودگردانی کشمیر مطرح شد که نشان میدهد آمریکا برای دخالت در امور کشمیر برنامهریزی کرده است. به همین دلیل اظهارات اخیر بوش مبنی بر تلاش برای ترغیب هند و پاکستان برای حل بحران کشمیر با واکنشهای مختلفی روبهرو شده است. زیرا طرح بحران کشمیر در عالیترین سطح سیاسی بیانگر آن است که بوش تلاش دارد تا زمینه دخالت رسمی آمریکا را در بحران کشمیر فراهم کند. مخالفان این موضوع نگران آن هستند که آمریکا به دنبال ایجاد پایگاه نظامی در کشمیر است. به هر صورت بوش در حالی وارد منطقه جنوب آسیا شده است که سیاستهای جنگطلبانه وی و جنایات آمریکا در عراق و افغانستان موجب افزایش نفرت عمومی از بوش و دولت آمریکا شده است. این واقعیت در شعارهای تظاهراتکنندگان در هند و پاکستان به وضوح قابل درک است. بنابراین میتوان گفت که رئیسجمهور آمریکا سفر دشواری در هند و پاکستان پیش رو دارد و چشمانداز موفقیت سفر وی روشن به نظر نمیرسد.