سخنرانان همایشی در لندن شکاف عمیق فناوری و معاملات تسلیحاتی بین آمریکا و اروپا را عامل اصلی کاهش همکاری میان دو سوی اقیانوس آتلانتیک دانستند.
در نخستین روز از همایش «همکاریهای نظامی در سوی آتلانتیک: مدیریت شکافها» که روز دوشنبه در موسسه سلطنتی روابط بینالمللی معروف به چتمهاس برگزار شد، شماری از شخصیتهای سیاسی، پژوهشی و نظامی اروپایی و آمریکایی دیدگاههای خود را مطرح کردند. ادگار باکلی مشاور دبیر کل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(ناتو) در امور برنامه ریزی و عملیات در سالهای 1999 تا 2003 گفت: پایههای فناوری نظامی اروپاییان در مخاطره قرار گرفته است. معاون رییس شرکت دفاعی تیلز که موسسهای فرانسوی است، در سخنرانی خود با عنوان ارزیابی شکافهای فناوری نظامی اروپا آمریکا افزود: کاهش بودجههای دفاعی در اروپا در کنار کاهش سفارشهای نظامی توسط آمریکا به برنامههای توسعه نظامی در اروپا صدمه زده است. وی یکی از تاثیرات این تحول را کاهش فعالیتهای پژوهشی نظامی در اروپا و خودداری آمریکا در انتقال فناوری نظامی به اروپاییان توصیف کرد. مشاور پیشین وزارت دفاع انگلیس در قالب یک نمودار نشان داد، تواناییهای نظامی کشورهای مختلف رابطهای مستقیم با میزان سرمایه گذاریهای آنها در زمینه پژوهش و توسعه در زمینههای دفاعی دارد. به گفته این تحلیلگر نظامی، فرانسه و انگلیس هر کدام در سال 2001 حدود چهار میلیارد دلار بودجه پژوهش و توسعه برای برنامههای نظامی داشتند حال آنکه آمریکا در همین سال نزدیک به 41میلیارد دلار اعتبار تحقیقات نظامی داشته است. باکلی، چاره اروپاییان را ارتقای فناوری و افزایش مبادلههای نظامی با آمریکا توصیف کرد، ولی افزود: وجود 16 مقررات پیچیده بین دو سوی اقیانوس آتلانتیک موجب شده شرایط برای خرید و فروش تسلیحات بین آمریکا و اروپا مشکلتر شود. سر روبرت هایمن جویس عضو هیات مدیره شرکت صنایع دفاعی رایتئون سیستمز در انگلیس نیز تحقیق و توسعه در صنایع نظامی را بزرگترین شکاف موجود بین آمریکا و اروپا توصیف کرد. جویس همچنین کاهش خرید و فروش تجهیزات نظامی بین آمریکا و اروپا را خطری دیگر برای همکاریهای نظامی آنان ارزیابی کرد و گفت: اروپاییها به این نتیجه رسیدهاند که برای حفظ تواناییهای نظامی ناچار هستند به معدود قابلیتهای برتر فناوری خود متکی شوند. وی که تا سال 1999 در ارتش انگلیس خدمت کرده بود، افزود: اما فقدان ارتباط فناوری بین دو سوی اقیانوس آتلانتیک موجب میشود تا در آینده تفاوتهای بیشتری در تجهیزات نظامی آمریکا و اروپا پدید آید و امکان همکاریهای نظامی در میدانهای نبرد کاهش یابد. همچنین جان مک کولاش مدیر بازرگانی صنایع دفاعی بی. ای. ایی. سیستمز- بزرگترین شرکت دولتی صنایع دفاعی در انگلیس- از دیگر سخنرانان این همایش گفت: به نفع آمریکا و انگلیس است که روابط صنایع دفاعی خود را افزایش دهند. کولاش در سخنرانی خود تحت عنوان جنبههای سیاسی شکاف فناوری افزود: در شرایط فعلی در دنیا مساله امنیت به همان اندازه که برای آمریکا اهمیت یافته، برای انگلیس نیز اهمیت یافته است. تجربه عراق نشان داد که انگلیس شریک اصلی آمریکا در عملیات نظامی بینالمللی است ولی لندن بدون واشنگتن دیگر در هیچ میدان بینالمللی شرکت نخواهد کرد. کولاش افزود: اما همکاریهای فناوری آمریکا و انگلیس باید فراتر از جریان یکسویه انتقال فناوری از جانب آمریکاییها باشد. وی گفت: هماکنون در مجلس انگلیس بحثهایی جدی نسبت به انتقال فناوری نظامی از جانب آمریکاییها مطرح است و نمایندگان استدلال میکنند، انتقال آن دسته از فناوریهایی که امکان نگهداری و اداره آنها توسط کارشناسان انگلیسی مقدور نمیباشد، اقدام مناسبی نیست. به گفته کولاش، در صورتی که انگلیس و آمریکا به شکل جدی با یکدیگر همکاری نظامی نداشته باشند، روابط نظامی آنها در میدانهای جنگی صدمه دیده و فرصتهای سرمایه گذاری مشترک نیز برای همیشه از بین میرود. در این همایش یک نظامی آکادمیک آمریکایی نیز شکاف تواناییهای نظامی بین آمریکا و اروپا را بسیار عمیق و تخریب کننده نقش ناتو توصیف کرد. دریادار دیوید گومپرت در سخنرانی خود در چتمهاس گفت: تفاوت عمده تواناییهای نظامی آمریکا در برابر متحدانش موجب شده این کشور به تک روی در اقدامهای نظامی بینالمللی روی آورد. گومپرت در فاصله 1990 تا 1993 میلادی دستیار ویژه جرج بوش رییس جمهوری پیشین آمریکا(پدر رییس جمهوری کنونی آمریکا) و مدیر ارشد اروپا و آسیای میانه در شورای امنیت آمریکا بود. به گفته این مهندس نظامی، شکافهای موجود بین آمریکا و کشورهای اروپایی به دو دسته تقسیم میشوند که یکی جنبه انتقال اطلاعات و درک متقابل از مسایل دفاعی دارد و دیگری به میزان توجه به سرمایه گذاریهای نظامی و تواناییهای دفاعی مربوط میشود. وی افزود: در حالی که آمریکا سالانه بطور متوسط 7/3درصد تولید ناخالص داخلی خود را در مورد امور دفاعی سرمایه گذاری میکند، اروپاییها در مجموع فقط 1/8درصد از تولید ناخالص داخلی را برای این منظور صرف میکنند. آمریکا پس از دوران جنگ سرد سرمایه گذاری در امور دفاعی و به ویژه خرید و سفارش تجهیزات جدید را کنار گذاشته بود، ولی به دنبال حوادث 11 سپتامبر سال 2001 از خواب بیدار شد و این بار سرمایه گذاریهای دفاعی افزایش شدید یافته است. گومپرت در توصیف عواقب سیاسی این تفاوت تواناییها در مجموعه ناتو گفت: آمریکا عملا هر گاه بخواهد میتواند به همراه یا بدون همراهی متحدانش وارد درگیری شود، حال آن که امکان مشابهی برای متحدانش فراهم نیست. این کارشناس آمریکایی افزود: متحدان اروپایی آمریکا اگر تصمیم به اقدامی در دنیا داشته باشند، یا ناچارند از آمریکا کمک بگیرند و یا آن که اصلا اقدام نظامی را فراموش کنند. گومپرت افزود: با این حال آمریکا در پی تجربه ناگوار عراق دریافت که به کمک سیاسی متحدان خودش بشدت نیازمند است و از همین رو میل ندارد همواره به تنهایی وارد منازعات بینالمللی شود. وی مهمترین فایده همکاریهای بینالمللی در عملیات نظامی برون مرزی آمریکا را کسب وجهه قانونی و بویژه حمایتهای لازم برای اداره مناطق اشغالی پس از پایان درگیریها توصیف کرد. دریادار گومپرت نتیجه گیری کرد شکاف موجود بین دو سوی اقیانوس آرام از نظر برداشت و تواناییهای نظامی ادامه خواهد داشت و حتی عمیقتر هم خواهد شد. جان رید وزیر دفاع انگلیس که سخنران دیگر روز نخست این همایش بود، گفت: برای حل مسایل امنیتی دنیا لازم است اروپا مشارکت بیشتری با آمریکا داشته باشد. این مقام دولتی تشکیلات القاعده اسامه بن لادن را تهدید عمده امنیتی علیه کشورهای عضو ناتو توصیف کرد. وزیر دفاع انگلیس بیشترین نگرانی امنیتی غرب را ناشی از تهدیدهای ناشناخته دانست و گفت: عدم شناخت نسبت به میزان توان استفاده از تسلیحات شیمیایی، بیولوژیک و حتی هستهای توسط تروریستهاو همچنین بروز تغییرات گسترده آب و هوایی، دو نمونه از این نگرانیها هستند. وی همچنین افزایش 60درصدی نیاز جهانی به انرژی تا سال 2020 میلادی را نگرانی عمده دیگر کشورهای غربی توصیف کرد. به گفته وزیر دفاع انگلیس، کشورش میتواند قرارگاه ارتباطی مطلوبی بین اروپا و آمریکا باشد. رید شکل گیری قدرتهای بزرگ در دنیا نظیر هند و چین در 50 سال آینده را تحولی بسیار قابل توجه و ارزشمند دانست ولی مجموعه این تحولات را نشانهای از شکل گیری چالشهای امنیتی جدید بینالمللی ارزیابی کرد. وی تاکید کرد، اعضای ناتو باید آمادگی مواجهه با شرایط جدید امنیتی در دنیا را در یک افق پنجاه ساله کسب کنند. همایش «همکاریهای نظامی دو سوی آتلانتیک: مدیریت شکافتها» روز سهشنبه با سخنان چند کارشناس سیاسی و نظامی دیگر بکار خود ادامه داد.