سازمان اطلاعات ملی آمریکا به ریاست جان نگروپونته در سال 2004 تاسیس کرد تا از تکرار «اشتباهات اطلاعاتی» که طی دهه گذشته سیستمهای جاسوسی آمریکا را عاجز کرده بود، جلوگیری شود.
این سازمان باید همکای میان اف.بی.آی، سی.آی.ای و پنتاگون را گسترش میبخشید تا جلوی دوباره کاری یا خلاء اطلاعاتی گرفته شود. هفتهنامه تایم با نگاهی به کارنامه یک ساله این سازمان مینویسد: آزمون واقعی رئیس سازمان جدید این است که آیا او میتواند اف.بی.آی، سیا و پنتاگون را تحت نظارت کامل خود درآورد و آنها را وادار به همکاری کند؟ میان این سه سازمان دههها بیاعتمادی وجود دارد. آنها سالها اطلاعات را از یکدیگر پنهان و اقدامات همدیگر را خنثی میکردهاند. وادار کردن این سازمانها به همکاری. هم تکنیکی و هم انسانی. روندی است که سالها طول خواهد کشید. مایکل هایدن معاون نگروپونته میگوید: این راهی سربالایی است. بگذارید بگویم ما چه فهمیدهایم: این سازمانها بدون یک مرکز قدرتمند در بالای سرشان داوطلبانه با یکدیگر همکاری نخواهند کرد.
روشن است که «سازمان اصلاعات ملی» شوکی فرهنگی به سیا وارد کرده است، سازمانی که به خود مختاری خود کرده و اعضایش ایمانی قوی به روسا دارند. ورود نگروپونته به صحنه موقعیت رئیس سازمان سیا و واشینگتن و سراسر جهان را تضعیف کرده و باعث بروز درگیریهایی شده که پیروز آنها رئیس سازمان اطلاعات ملی بوده است. نگروپونته اصرار میکند که او تاکنون هیچ عملیاتی اطلاعاتی را رهبری نکرده و نخواهد کرد. او به تازگی خواستار فهرستی از مراکز سیا در سراسر دنیا شده و در نظر دارد روسای مراکز را با یکدیگر تعویض کند. او به تایم میگوید: من آنها را انتخاب نخواهم کرد چون جزو وظایف من نیست.
کنگره به نگروپونته در رابطه با سیا قدرت قابل توجهی اعطا کرد، اما در مورد پنتاگون او با محدودیت روبهروست. نگروپونته هم نسبت به دخالت در امور پنتاگون بیمیل است. دلیل اصلی این است که دونالد رامسفلد، وزیر دفاع مخالف اصلاحات در آنجاست و دخالتهای خارجی را برنمیتابد. به عنوان مثال در زمستان گذشته نگروپونته در زمینه بازبینی دستورالعملهای مربوط به شکنجه در ارتش به سرعت تسلیم پنتاگون شد. سازمانهای اطلاعاتی نظیر سیا پس از پخش خبر شکنجه در زندان گوانتانامو منتظر تغییرات فراوانی در این دستورالعمل بودند. با این حال نگروپونته به تایم گفت که تدوین دستورالعمل جدید کاملا توسط پنتاگون صورت گرفت و به گفته کریستوفر بوند از اعضای کمیته اطلاعاتی سنا، دستورالعمل تازه کاملا ناامید کننده بود. بوند و دیگر قانونگذاران معتقدند که نگروپونته برای اینکه یک «سزار اطلاعاتی» واقعی شود به قدرت بیشتری نیازمند است. بوند میگوید: نگروپونته مرد خوبی است که دست خوبی در بازی نصیبش نشده است.
در پنتاگون بیتردید از این واقعیت که رئیس سازمان اطلاعات ملی به آن اندازهای که کنگره امید داشت قدرتمند نیست، احساس خشنودی گستردهای وجود دارد. استفن کامبون، رئیس بخش اطلاعات پنتاگون میگوید: این که «سازمان اطلاعات ملی» به سرعت همه چیز را در اختیار بگیرد، انتظاری واقعگرایانه نیست.
میان نگروپونته و اف.بی.آی هم تنشهایی وجود دارد. نگروپونته به تایم میگوید: افسران اف.بی.آی کم کم به سمت این تفکر گرایش پیدا میکنند که گزارشهای بنویسند که ارزشهای اطلاعاتی هم داشته باشد. اما او نیز تصدیق میکند که گذار از گزارشهایی قضایی به تحلیلهایی اطلاعاتی اصلا کار آسانی نیست و در اف.بی.آی هم حداکثر تلاششان را نمیکنند.
مشاروران نگروپونته به او توصیه میکنند که در زمینههای مالی و بودجهای سازمانهای تحت نظارتش قدرت بیشتری اعمال کند؛ بخصوص بر بودجههای عملیات سیا و انتقال سرمایهها در پنتاگون. به گفته اعضای سازمان اطلاعات ملی این اقدامات از سال آینده اجرا خواهند شد. جین هارمن، مقام ارشد کمیته اطلاعاتی کنگره میگوید: ما امیدواریم نگروپونته از اسلحه بودجه برای پیشبرد تغییرات استفاده کند. او اما با به حال چنین کاری نکرده است.
شماری اعضای هر دو حزب در کمیته اطلاعاتی دو مجلس آمریکا معتقدند که گزارشهای سازمان اطلاعات ملی به کندی آماده میشود و آنها هم درگیر دیوانسالاری حاکم شدهاند. اما نگروپونته نظر دیگری دارد: در اولین سال تاسیس این سازمان ما بیش از یکصد گزارش اطلاعاتی تدوین کردهایم.
علاوه بر اینها تمامی ناظران معتقدند نگروپونته روزبهروز میدان را برای معاونش هایدن خالی میکند. نگروپونته دیپلماتی ملایم است که در دانشگاه بیل تحصیل کرده و هایدن، ژنرال چهار ستاره نیروی هوایی پرانرژی و دقیق است.
مقر سازمان در نزدیکی کاخ سفید است. ساختمانی 40 ساله به اتاقهای تیره، خفه و شلوغ. بازدید کننده عادی توان ایستادن در اتاقها را ندارد. هفته آینده آنها این ساختمان را ترک میکنند. حالا دیگر «سازمان اطلاعات ملی» در پایگاهی هوایی در نزدیکی رود آناکوستیا قرار خواهد داشت؛ جایی بسیار دور به کاخ سفید.