حسن چشمی
جنبش مقاومت اسلامی حماس توانست در انتخابات پارلمانی ماه ژانویه فلسطین از جنبش فتح به رهبری محمود عباس پیشی بگیرد و بیشترین کرسیها را از آن خود نماید. پیروزی حماس به دلیل نارضایتی درصد زیادی از مردم فلسطین از عملکرد جنبش فتح رخ داد و این نارضایتیها به پیروزی حماس منجر شد. درست پس از پیروزی این جنبش واکنشهای داخلی و خارجی در فلسطین به اوج خود رسید و تحلیلگران از زوایای مختلفی تأثیر این پیروزی را در آینده فلسطین بررسی کردند. از طرفی کشورهایی که به تشکیلات خودگران کمک مالی مینمایند با شرط و شروط به پیروزی حماس نگاه کردند و درخواستی که از حماس داشتند این بود که باید حماس اسرائیل را به رسمیت بشناسد و سیاست مقاومت مسلحانه را کنار بگذارد و با زبان گفتگو مشکلات و مسائل خود را با اسرائیل حل کند. این در حالی است که بارها رؤسای تشکیلات حماس بر اصول خود پای فشرده و اسماعیل هنیه که اکنون نخستوزیر است در مصاحبهها و سخنرانیهای خود اعلام کرده است که اسرائیل رسمیت ندارد و حاضر به گفتگو با آن نیست.
باید گفت که سه موضوع به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی حماس، بر زمین گذاشتن اسلحه و پایبندی به قراردادها بین اسرائیل و فلسطین از مهمترین مسایلی است که نگاه جهانی را به خود جلب کرده است.
در مرامنامه و اساسنامه حماس تأکید شده است که فلسطین باید دولت مستقل داشته باشد و مسلمانان جهان موظف به کمک به آزادی فلسطین و تشکیل کشور مستقل فلسطینی هستند.
از سوی دیگر فشارهای آمریکا پس از پیروزی حماس به این کشور اوج گرفت و بارها مقامات آمریکایی از جمله رایس وزیر خارجه آمریکا اعلام کردند که فلسطین باید حق وجودی اسرائیل را به رسمیت بشناسد و حتی گامهایی نیز جهت منزوی کردن این جنبش برداشتهاند.
این واقعیت نباید پنهان شود که آمریکا به عنوان متحد اصلی اسرائیل و به عنوان کشوری که در جهت ایجاد صلح تلاش میکند باید به این نکته توجه کند که تشدید تنش در تشکیلات خودگردان فلسطین به ناکامی سیاستهای آمریکا منجر خواهد شد و واشنگتن باید سعی کند از طریق راهکارهای دیپلماتیک قضیه را حل و فصل نماید. چرا که با سیاست انزوا و تحریم گامی به پیش نخواهد برد. حماس در نتیجه انتخاباتی قانونی، دموکراتیک و صحیح روی کار آمده است و آمریکا نباید به اتخاذ سیاستهای نادرست زمینههای ضربه بر ایدههای خود را فراهم آورد. در هر حال چنانچه این وضعیت ادامه پیدا کند باعث افزایش بحران در خاورمیانه خواهد شد. از طرفی این نکته را باید در نظر گرفت که فلسطین کشوری است که در سالهای گذشته دچار بحران و جنگ با اسرائیل بوده و مردم آن رنجهای زیادی را متحمل شدهاند و کشورهای مخالف با سیاستهای حماس نباید در دنیای کنونی که همه به دنبال آرامش و زندگی بدون جنگ هستند با رفتارهای غیردیپلماتیک موجب شوند که این بحرانها در این کشور ادامه یابد. چرا که فلسطینیان تشکیل دهنده یک واحد سیاسی هستند که باید نظرات، دیدگاهها و حقوقشان مورد توجه قرار گیرد.
حقیقت این است که فلسطین به سوی استقلال کامل در حرکت است و هر کشوری سیاستش را باید بر اساس نیازهای مردم و جامعهاش تنظیم کند و هیچ کشوری در دنیا به دنبال جنگ نیست و طبیعی است هر کشوری که مرزهایش دچار تهدید شود و یا این که تصرفی در سرزمینش صورت گیرد به دفاع بر میخیزد و از حقوق کشورش دفاع میکند. پس اگر فلسطین با این سیاست جلو میرود قطعاً برای پس گرفتن مرزهایش و دفاع از حریم حقوقی مردمش نیازمند یک رویکرد دیپلماتیک استوار و منسجم است. این موضوع برای همه روشن است که فلسطینیان به دنبال کشوری مستقل که در واقع حق طبیعیشان است، هستند تا زمانی که اسرائیل بخواهد سیاست زور و جنگ را دنبال کند طبیعی است که موفقیتی در این روند صورت نخواهد داشت، جز این که بحرانها تشدید خواهد شد.
این که حماس به دنبال تشکیل دولت مستقل و به دست آوردن حقوقشان هستند موضوع پیچیدهای نیست که سیاستمداران آمریکایی و اسرائیلی از آن عصبانی باشند و جالب آن که در طرح نقشه راه نیز به تشکیل کشور مستقل فلسطینی تاکید شده است.
اسرائیل باید این واقعیت را بپذیرد که با حمله به سرزمینهای فلسطینی و کشتن مردم بیگناه فلسطینی نمیتواند سیاست خود را دنبال کند. چرا که بعید به نظر نمیرسد که حماس آماده گفتوگو نباشد چنان که در صحبتها و گفتمان اسماعیل هنیه دقت شود موضوع تشکیل سرزمین مستقل از جمله نگرانیهای حماس است و اعلام کردهاند که افزایش حملات اسرائیل را دلیل جدیدی بر تجاوزگریهای صهیونیستها میدانند و میگویند که اسرائیل خواهان برقراری ثبات و آرامش در فلسطین نیست. بنابراین باید این حقیقت را پذیرفت که اگر اسرائیل و آمریکا خواهان به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی حماس هستند باید به شرط و شروط سران فلسطینی احترام بگذارند و تلاش خود را جهت برقراری ثبات به کار ببندند. چنان که از گفتههای هنیه پیداست وی اعلام کرده است که حماس آماده است تا اسرائیل را به رسمیت بشناسد در صورتی که این رژیم به مردم فلسطین، حقوق کاملشان و ایجاد کشوری مستقل پایبند باشد. بنابراین همانطور که عنوان شد مساله فلسطینیان باید از راه دیپلماتیک و منطقی حل شود چرا که ادامه این بحثها منجر به افزایش بحران در خاورمیانه خواهد شد.
بحرانی که مشخص نیست در صورت وقوع دامنه آن تا کجا سرایت خواهد کرد و چه عواقب مهیبی برای منطقه و از همه مهمتر منافع آمریکا و اسرائیل خواهد داشت؟