مطهره شفیعی
قرار است اعضای هیاترئیسه فراکسیون مهرورزی که فراکسیون فرعی حامی دولت در مجلس محسوب میشوند، در روز سهشنبه با علی لاریجانی دیدار کنند. این دیدار در حالی صورت خواهد گرفت که دیگر فراکسیون حامی دولت یعنی فراکسیون انقلاب اسلامی بارها در صحن علنی از رئیس مجلس انتقاد کرده و از منتقدان طیف لاریجانی در مجلس محسوب میشود. آیا حامیان دولت عضو فراکسیون مهرورزی، که برخلاف فراکسیون انقلاب اسلامی، نمایندگان شهرستانها هستند، رویهای تازه در تعامل با منتقدان دولت در مجلس اتخاذ کردهاند؟
این رویه تازه، چه پیامدهایی خواهد داشت و چه اهدافی را دنبال میکند؟
سیر نزولی فراکسیون انقلاب اسلامی
هنوز هشت ماه از زمان آغاز بهکار مجلس هشتم نگذشته بود که جمعی از نمایندگان اصولگرا، اقدام بهتشکیل فراکسیونی بهنام انقلاب اسلامی با حدود 90 عضو کردند. این فراکسیون در حالی شکل گرفت که اصولگرایان از وضعیت و سازماندهی نیروهای خود در بهارستان رضایت نداشتند و لزوم نظم بخشیدن بهفعالیتهای اصولگرایان حامی دولت تحت عنوان فراکسیون انقلاب اسلامی بیش از هشت ماه گذشته احساس میشد.
سایتهای حامی دولت در آن زمان، مهمترین محور تشکیل این فراکسیون را در واکنش بهانفعال فراکسیون اصولگرایان تا آن مقطع، افزایش تحرک در این فراکسیون و مستحکمتر کردن تعامل رئیس و هیات رئیسه فراکسیون اکثریت با دولت از بدو تشکیل تاکنون عنوان کردند که با گذشت زمان، عدم موفقیت اعضای فراکسیون انقلاب اسلامی در دستیابی بهاین اهداف مشخص شد چراکه آنها تلاش خود را معطوف بهصدور بیانیه و اظهارنظر در حمایت از احمدینژاد و انتقاد از طیفهای رقیب کردند.
نقاط ضعف فراکسیون انقلاب اسلامی
اگر چه اعضای فراکسیون انقلاب اسلامی بهنام طیف حامیان دولت شناخته میشدند اما احمدینژاد آنچنان که مورد انتظار اعضای این فراکسیون بود، بهآنها توجه نکرد و نامهها و بیانیههایشان بدون پاسخ ماند. بیتوجهی دولت بهمواضع اعضای فراکسیون انقلاب اسلامی سبب شد تا بهتدریج از قدرت اولیه آنها کاسته شود. دو بار نیز خبر احتمال دیدار اعضای این فراکسیون با احمدینژاد و لاریجانی منتشر شد اما خبری از برگزاری این دیدارها انتشار نیافت.
ضعف فراکسیون انقلاب اسلامی در جایی خود را بهصورت علنی نشان داد که نتوانستند در انتخابات ریاستجمهوری دهم بهمعرفی کاندیدا بپردازند و اختلافات درون گروهی در نهایت آنان را وادار بهادامه مشی قبلی یعنی دفاع از احمدینژاد کرد. پس از انتخابات هم اعضای این فراکسیون که مهمترین هدف خود را دفاع از دولت میدانستند، نهایت رایزنیها را با نمایندگان خارج از فراکسیون انجام دادند تا دولت بدون چالش بتواند رای اعتماد وزرا را اخذ کند اما در این مسیر موفق نبودند چراکه برخی از وزرا با مانع رای اعتماد نمایندگان مواجه شدند و در همین اتفاقات بود که ضعف لابی اعضای فراکسیون انقلاب اسلامی نمایان شد.
در ادامه ناکامیهای فراکسیون انقلاب اسلامی میتوان بهانتخاب علی مطهری در رقابت با رسایی، عضو ارشد فراکسیون انقلاب اسلامی برای تصاحب کرسی هیات نظارت بر مطبوعات و انتخابات هیات رئیسه فراکسیون اصولگرایان اشاره کرد که کاندیداهای فراکسیون انقلاب اسلامی نتوانستند کرسیهای هیات رئیسه را تصاحب کنند.
از سویی رفتار حذفی برخی اعضای این فراکسیون با نمایندگان مستقل سبب ایجاد نارضایتیهایی در درون ساختمان بهارستان شد و برخلاف آنچه که خود تصور میکردند نتوانستند نقش بزرگان جریان اصولگرایی در مجلس را ایفا کنند هرچند در آبانماه انتخابات هیات رئیسه این فراکسیون برگزار شد و افراد معروفی مانند حجتالاسلام روحالله حسینیان که بار دیگر رئیس شد و حجتالاسلام مرتضی آقاتهرانی، حجتالاسلام حمید رسایی، محمد کوثری، محمد کرمیراد، حجتالاسلام نوروزی، ستارهدایتخواه، حجتالاسلام موسی غضنفرآبادی، محمد جواد ابطحی، محمدکریم شهرزاد و سیدمحمدعلی موسوی مبارکه بهعنوان اعضای هیات رئیسه معرفی شدند که هر کدام در حمایت از احمدینژاد و دولت شهره هستند. محور این فراکسیون که نمیتوان با توجه بهمجموع عملکردهایش، آن را فراکسیونی موفق نامید حولمحور حمایت از احمدینژاد و دولت تعریف میشد اما در باب مخالفت با اظهارات و اقدامات مشایی اعضای این فراکسیون با دیگر اصولگرایان همراستا هستند.
فراکسیون مهرورزی؛ رقیب یا رفیق؟
پس از ناکامی فراکسیون انقلاب اسلامی در حصول هدف خود که همان تقویت لابیهای مجلسی بهنفع دولت بود، فراکسیون جدیدی در اردیبهشتماه سال جاری اعلام موجودیت کرد که نام «مهرورزی» را برای خود انتخاب کرد و این شائبهرا تقویت کرد که در رقابت با فراکسیون انقلاب اسلامی شکل گرفته است. این فراکسیون برخلاف فراکسیون انقلاب اسلامی با محوریت مشایی تشکیل شد و حمایت از حاکم شدن روح «مهرورزی» در قوانین و حمایت همهجانبهاز فعالیتهای دولت خدمتگزار و رئیسجمهور از اهداف تشکیل این فراکسیون عنوان شد. اعضای این تشکل را بر خلاف فراکسیون انقلاب اسلامی، نمایندگان شهرستانی تشکیل دادند.
سیدکاظم موسوی، نماینده اردبیل بهعنوان رئیس این فراکسیون، غفوری فرد و عیسیزاده نیز بهعنوان نایب رئیس اول و دوم این فراکسیون معرفی شدند که شاید اظهارات آنها برخلاف اعضای اصلی فراکسیون انقلاب اسلامی مانند حسینیان و رسایی دارای بازتاب رسانهای نبود. در آبان ماه سال جاری اولین جلسه این فراکسیون تشکیل شد اما اعضای آن استقبالی از حضور در این جلسه نکردند و گفته میشود که کمتر از 10 عضو در این جلسه حضور داشتند.
در آذرماه هم تنها خبر رسانهای این فراکسیون منتشر شد که بر مبنای دیدار اعضای آن با مشایی بود. سایتهای زیادی این خبر را انتشار دادند اما ساعتی بعد، سخنگوی فراکسیون برگزاری چنین نشستی را تکذیب کرد. در عین حال ارتباط حسنه با نمایندگانی که فراکسیون انقلاب اسلامی در مواجهه و تعامل با آنها دچار مشکل بود مانند لاریجانی و باهنر از اصولی بود که در بدو تشکیل این فراکسیون مورد توجه قرار گرفت و موسوی بهعنوان رئیس این فراکسیون مهرورزی در ابتدای شکلگیری گفت: فراکسیون مهرورزی بدون ایجاد هرگونه شبهه و درگیری، از افراد لایق و کارآمدی همچون لاریجانی، ابوترابی، باهنر و غفوری فرد بهطور قاطع حمایت میکند.
اندیشههای تازه و توام با عبرت
اکنون این فراکسیون با الهام گرفتن از دلایل ناکامیهای فراکسیون انقلاب اسلامی بهفکر بازسازی خود در زمان نزدیک بهانتخابات مجلس نهم است و در اولین گام قرار است با رئیس مجلس که در نزد فراکسیون انقلاب اسلامی از محبوبیت برخوردار نیست، گامی جدید در احیای فعالیتهای سیاسی خود بردارد و راهکارهای تعامل بیشتر مجلس با دولت را بررسی میکنند که فراکسیون انقلاب اسلامی از توجه بهآن مغفول ماند. با توجه بهاقدامات فراکسیون مهرورزی که الهام گرفته از ستادهای مهرورزی در زمان انتخابات هستند، نوعی رقابت میان حامیان احمدینژاد در فراکسیون انقلاب اسلامی و حامیان مشایی در فراکسیون مهرورزی در مجلس تداعی میشود که در خارج از بهارستان و مجامع سیاسی هم بهچشم میآید و محسوس است. با این وجود این پرسش مهم مطرح است که آیا تدارک جدید حامیان دولت در مجلس، برای کاهش انتقادات از دولت و یافتن راهکارهایی برای تعامل دولت و مجلس کارگشا خواهد بود. در این مسیر، دو مانع مهم وجود دارد. نخست اختلافات گسترده فراکسیون انقلاب اسلامی با اصولگرایانی چون لاریجانی که طبعا نزدیکی مهرورزان بهاصولگرایان منتقد را بر نمیتابند و این مخالفت، وزن اعضای این فراکسیون در مجلس را بهشدت کاهش خواهد داد.
مانع دیگر بهنزدیکی اعضای فراکسیون مهرورزان با مشایی باز میگردد که فراکسیون انقلاب اسلامی و هم اصولگرایان منتقد، مرزبندی جدی با رئیسدفتر رئیسجمهور دارند.
بدیناعتبار میتوان گفت که تلاشهایی چون دیدار فراکسیون مهرورزی با علی لاریجانی با وجود مرزبندیهایی چنین شفاف، توان اندک نمایندگان عضو در مجلس، فقدان پشتوانه حزبی، نقاط چالشبرانگیزی مانند حمایت از مشایی و... چون تلاشهای قبلی حامیان دولت در مجلس ره بهجایی نخواهد برد و مهرورزان، همان راهی را میروند که فراکسیون انقلاب اسلامی رفتند.