عراق، آزمایشگاه جنگ‌افزارهای پیشرفته آمریکا

مهمات هدایت شونده ای که با دقت می توانند به اهداف مورد نظر اصابت کنند و در افغانستان مورد آزمایش قرار گرفتند , اکنون بخشی از زرادخانه تجهیز شده آمریکا را بوجود آورده اند.
این موشکها و بمب ها با فناوری حساسی هدایت می شوند که این حساسیت نقطه قوت و در عین حال نقطه ضعف آنها را تشکیل می دهد.
به نوشته ماهنامه علمی « ساینتیفیک آمریکن » , ارتش آمریکا در جنگ افغانستان شماری از تازه ترین جنگ افزارها را که از قابلیت هدایت مهمات و مواد منفجره خود برخوردارند , مورد آزمایش قرار داد. از جمله این جنگ افزارها نوع ارتقا یافته جنگنده های « اف ـ16 » بود که ادعا می شود با بهره گیری از سیستم موقعیت یاب ماهواره ای توانست نیروهای طالبان را از نیروهای خودی که در فاصله کمتر از 250 متری آنها قرار داشتند , تمیز دهد.
بمبهای این نوع جنگنده ها مجهز به نوعی سیستم ناوبری داخلی هستند که پس از رها شدن از هواپیما می توانند با بهره گیری از اطلاعاتی که از ماهواره موقعیت یاب دریافت می کنند , زاویه خود را حداکثر در ارتفاع 30 متری هدف مورد نظر , به دقت تنظیم کنند. نسل تازه بمبهای هدایت شونده که برای نخستین بار در افغانستان مورد بهره برداری قرار گرفت برای پیگیری هدف , نیاز به حضور هواپیمای جنگنده بر فراز منطقه عملیات و کسب راهنمایی از خلبان ندارد , بلکه قادر است اطلاعات مورد نیاز را از ماهواره موقعیت یاب دریافت کند.
بمبهای هدایت شونده ای که در جنگ افغانستان مورد استفاده قرار گرفتند می توانند با کمک شبکه ای از ماهواره های موقعیت یاب , جایگاه دشمن را مشخص کنند. رایانه ای که روی این بمبها نصب شده با استفاده از روش مثلثهای مکانی علائمی را که از سه ماهواره مختلف دریافت می دارد , مقایسه می کند و موقعیت مورد نظر را بدقت مشخص می سازد. جنگنده های اف ـ16 نیز که این بمبها را حمل می کنند از چهار طریق قادرند موقعیت نیروهای دشمن را با دقت تعیین کنند :
روش نخست , پرواز مستقیم بر فراز هدف و دریافت علائم رادیویی نیروهای دشمن است .
روش دوم عبارتست از دریافت اطلاعات از انواع هواپیماهای مخصوص شناسایی و جاسوسی که در ارتفاع بالا در منطقه گشت می زنند. سومین روش عبارتست از همکاری سه فروند جنگنده برای ایجاد روش مثلثهای مکانی و بالاخره آخرین روش , بهره گیری از اطلاعاتی است که نیروهای ویژه مستقر در منطقه به آنها مخابره می کنند.
کاربرد بمبهای هدایت شونده , در نحوه استفاده از نیروها تغییرات اساسی پدید می آورد. به عنوان نمونه در جریان جنگ آمریکا با عراق در سال 1369 و 1370 , برای هدف قرار دادن یک نقطه مشخص , به 20 تا 24 جنگنده اف ـ16 نیاز بود , در حالیکه اکنون با2 تا حداکثر 4 جنگنده می توان به همان نتایج دست یافت . پنتاگون , وزارت جنگ آمریکا , در چند سال اخیر اقدام به نصب دستگاههای هدایت شونده بر روی بمبهای سنتی کرده است . به این ترتیب این قبیل بمبها , قادرند با هزینه ای به مراتب ارزانتر , به همان اهدافی دست یابند که تاکنون انجام آن تنها از عهده تسلیحات گرانقیمتی نظیر موشکهای کروز یا تام هاوک برمی آمد.
ساخت هر بمب معمولی حدود چند هزار دلار هزینه دارد و هزینه دستگاه هدایت شونده ای که بر روی آن سوار می شود به 20 هزار دلار بالغ می شود . این بمبهای بازسازی شده که اختصارا « جی .دی .ای .ام » نامیده می شوند در مقایسه با موشک کروز که قیمت هر فروند آن به یک میلیون دلار می رسد , به مراتب ارزانتر است . هر یک از این بمبها را می توان از فاصله حدود 12 کیلومتری و ارتفاع 6 هزار متری پرتاب کرد .
هم اکنون شرکتهای تسلیحاتی در تلاش ساخت نوع تازه ای از این بمبها هستند که می توان آنها را از فاصله 40 کیلومتری به سمت هدف روانه کرد. نسل کنونی بمبهای جی .دی .ای .ام در چهار نوع مختلف تولید می شوند که وزن آنها از 660 تا 165 کیلوگرم متغیر بوده و میزان دقت همه آنها 24 کیلومتر است . تا قبل از حمله به افغانستان شمار این نوع بمبها در زرادخانه ارتش آمریکا حدود ده هزار عدد بود , اما هم اکنون نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا سفارش 230 هزار عدد از این بمبها را به کارخانه بوئینگ داده اند و این کارخانه در صدد است با افزایش آهنگ تولید خود از روزی 1500 بمب به روزی 2800 بمب , شمار مورد درخواست نیروهای نظامی آمریکا را تامین کند.
امتیاز بمبهای هدایت شونده به وسیله ماهواره ها نسبت به بمبهای هدایت شونده توسط لیزر , که از زمان جنگ ویتنام تاکنون مورد استفاده قرار دارد , در آنست که عوامل جوی نظیر وجود ابر یا مه یا دود و گردوخاک در میدان جنگ نمی تواند مانع از اصابت بمب به هدف شود. بمب مرگبار دیگری که خواهرخوانده بمبهای هدایت شونده به شمار می آید بمبی است که مسیر خود را با استفاده از جریان هوا تنظیم می کند. این بمب که به وسیله شرکت لاکهید در سال 1379 به بازار عرضه شد , به قیمت هر عدد ده هزار دلار به فروش می رسد و چون به ماهواره متصل نیست , باید از فاصله نزدیکتری به سمت هدف پرتاب شود. میزان دقت این نوع بمبها که در سه نوع مختلف هر یک به وزن 330 کیلوگرم تولید می شوند , 28 متر است .
نوع دیگری از بمبهای هدایت شونده که در سه نمونه مختلف آ و ب و ث ساخته می شود , بمبی است موسوم به « جی .اس .او.دبلیو » که بر خلاف بمبهای هدایت شونده نوع بازسازی شده بمبهای قدیمی محسوب نمی شود , بلکه از همان ابتدا به صورت یک بمب هوشمند طراحی شده است . نوع « آ » ی این بمب که در سال 1378 وارد بازار شد بین 24 کیلومتر تا 64 کیلومتر برد دارد و می تواند از نقطه ای کاملا دور از دسترس سیستمهای پدافندی دشمن شلیک شود. قیمت این نوع بمب 220 هزار دلار و وزن آن 350 کیلوگرم است .
نوع « ب » این بمب که در سال جاری به بازار آمده هر عدد 375 هزار دلار قیمت دارد و وزن آن 500 کیلوگرم است . نوع « ث » که در سال 1384 عرضه می شود 400 هزار دلار قیمت خواهد داشت . میزان دقت این بمب تا 3 متری هدف است , در حالیکه دو بمب آ و ب از دقتی در حدود 16 متر برخوردارند .
دوربردترین بمب هوشمند «جی .آ.اس .اس .ام» نام دارد که از فاصله 320 کیلومتری می توان آن رابه سمت هدف پرتاب کرد .
دقت این بمب نیز 3 متر است و بهای هر عدد آن به 700 هزار دلار بالغ می شود . این بمب 740 کیلو وزن دارد .
دولت آمریکا در نظر دارد از سال 1385 جنگنده های اف ـ22 و چند سال بعد جنگنده های اف ـ35 را جایگزین نسل فعلی جنگنده های اف ـ16 کند . این جنگنده ها از امکانات فناوری به مراتب بالاتری برخوردارند و همگی به این انواع بمبهای هدایت شونده مجهز خواهند بود.
اما بمبهای هدایت شونده از یک نقطه ضعف بزرگ نیز برخوردارند که به یک اعتبار نقطه قوت آنها نیز به شمار می آید , این بمبها قادرند با علائم الکترونیکی بسیار ضعیف , در حدود 160 تا 166 دسی بل زیر یک وات توان , مسیر خود را پیدا کنند .
این میزان توان معادل است با توان مورد نیاز برای روشن کردن یک چراغ 25 واتی که نور آن از فاصله 16 هزار کیلومتری رویت می شود , اما همین امر آنها را در برابر علائم گمراه کننده ای که احیانا دشمن به سمتشان ارسال می کند , آسیب پذیر می سازد.
از این رو سازندگان بمبهای هوشمند می کوشند که آنها را به دستگاههایی مجهز کنند که بتوانند با این علائم گمراه کننده مقابله کنند. با اینهمه , خطای خلبان یا نیروی انسانی همچنان می تواند کاربرد این بمبها را با نتایج ناخواسته همراه سازد. به عنوان نمونه در جریان جنگ افغانستان در چند مورد نیروهای آمریکایی غیر نظامیان یا نیروهای خودی را هدف قرار دادند.
تحقیقات بعدی نشان داد که اشتباه در تنظیم هدف , یا تغییر باتریهای دستگاه کنترل هواپیما قبل از پرواز , از جمله علل موثر در بروز این حوادث بوده است . و اینک آمریکا , مردم عراق را در پیش دارد تا انواع جنگنده ها و بمبهای پیشرفته خود را بر روی آنان آزمایش کند.