تحقیقی پیرامون اسامی «قدس»
دکتر «اسحق موسی الحسینی» که در مورد مسئله فلسطین تبحر دارد در بحث خود پیرامون اسامی بیتالمقدس متذکر گردید: «شهر قدس اسامی بیشماری را دارا میباشد که در کتب مورخین و جغرافیدانان قید شده است از آن جمله میتوان «یردسلیم» - «یردشالایم» - «شلم» - «شلیم» - «سلم» - «یبوس» - «صهیون» - «ابلیا» - «بیتالمقدس» - «قدس» و نظایر آنرا نام برد.
بنا به نوشته معجمهای کتاب مقدس، قدیمیترین نام شهر در متون کتب طهارت و پاکیزگی مصر پیش از قرن نوزدهم بصورت «یوردشلیم» آمده است. در آن ایام مرکز عبادت کنعانیانی بود که قبل از بنیاسرائیل در کشور سکنی داشتند بنابراین ادعای صهیونیستها مبنی بر اینکه یهودیان «اورشلیم» را بنا نهادند صحت ندارد.
از نظر علمی ثابت شده است که این اسم از زبان کنعانیان گرفته شده و ترکیبی است از دو واژه «یوری» بمعنی «شهر» و شلیم که نام الهه مورد پرستش کنعانیان بوده است.
در تائید این نظریه میتوان گفت که نام فوقالذکر در قرن چهارده قبل از میلاد در مکاتبات «تلالعمارنه» مصر فراعنه بصورت «یوردشالم» و بعد از آن در کتیبههای آشوری بصورت «اوردشلیمو» و سپس «شالیم» درج شده و ذکری از آن در سفر پیدایش و با اسفار عهد قدیم بمناسبت ورود «ابرام» (ابراهیم) عبرانی به سرزمین کنعان بمیان آمده است. بهرحال این اسم، اسم کنعانی است و شهر کنعان قدمت تاریخی دارد و حدود نهصد سال قبل از تولد داوود بوجود آمده است. شروع اسم با یای عبری مطابق تلفظ کنعانی و شروع آن همزه مطابق تلفظ آشوری سریانی و عربی است.
بیتالمقدس نامی است که بعد از فتوحات اسلامی رایج گردید و معنای آن «بیتالمطهر» یعنی مکان برائت از گناهان میباشد و در متن عربی بصورت «مدینهالقدس» و در انجیل «متی» بصورت «المدینهالمقدسه» آمده است. مضافاً باینکه «بیتالمقدس» در منابع عربی مترادف با مسجد قید شده است.
و اما نام «قدس» از زبان معاصر عربی بعد از فتوحات اسلامی گرفته شده است. با در نظر گرفتن موارد فوقالذکر ثابت میشود که فلسطین از بدو تاریخ یک کشور عربی اصیل بود و اسامی آن عربی اصیل و ریشهدار میباشد.
موطن اعراب از قدیمترین دورانها
مدت زمانی قبل از ظهور اسلام، «مناذره» در عصر ایرانیها و «غساسنه» در عصر رومیها در فلسطین سکونت داشتند و هنگامیکه عمر بن خطاب به خلافت رسید بار دیگر اعراب فلسطین را فتح نمودند و اسقفهای مسیحی شخصاً کلیدهای بیتالمقدس را بعنوان بخشی از سرزمین عربی اسلامی در اختیار عمر قرار دادند. این مسئله را تاریخ و اظهارات مردم ثابت میکند از آن گذشته این سرزمین زادگاه جد اعراب و نقطه انتهای اسرا و نقطه آغاز عروج در بعثت معراج حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم میباشد.
جد نخست اعراب اسماعیل بن ابراهیم علیهماالسلام در فلسطین متولد شد. سپس این دو به مکه مکرمه عزیمت نموده و کعبه را در آنجا بنا نهادند. خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید، وا ذ یرفع ابراهیم القواعد من البیت و اسماعیل ربنا تقبل منا انک السمیع العلیم.
ابراهیم(ع) بیتالحرام را زیارت مینمود و در هر سال به دیدن همسر خود «هاجر» و فرزندش اسماعیل در جوار کعبه میشتافت. حال که ابراهیم را بعنوان اولین عرب بنیانگذار کعبه و طراح شهر مکه شناختیم متوجه میشویم که فلسطین سرزمین ابراهیم و زادگاه اسماعیل از دیرباز یک سرزمین عربی اصیل بوده و با اعراب و مسلمانان پیوند عمیقی دارد.
نخستین دو قبله و سومین حرمین
قدس از زمان بعثت حضرت محمد بن عبدالله صل الله علیه و آله و سلم تا بامروز نخستین دو قبله و سومین حرمین بشمار میرود و حتی حضرت ایشان هفده ماه بطرف آن نماز اقامه نمود و مسجدالاقصی در فلسطین بعد از حرم مکی و حرم مدنی سومین حرمین بحساب مییاید و مسلمانان از این سه محل بیشتر از جان خود محافظت بعمل میاورند. مسجدالاقصی در فلسطین سومین مسجدی است که زائران تنها به عشق آن از سرزمین خود هجرت میکنند. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در این زمینه فرموده است: «زائران را تنها سه مسجد بسوی خود جذب میکند، مسجدالاحرام، مسجد من و مسجدالاقصی». این عبارت را بخاری و مسلم و دیگران از زبان پیامبر اکرم نقل نمودهاند.
رسول خدا(ص) در حدیث دیگری میزان ثوابی را که نمازگزاران مسجدالاقصی عاید خود میسازند باین نحو تعیین نموده است: «فضیلت اقامه یک رکعت نماز در بیتالمقدس بالاتر از اقامه پانصد رکعت نماز در مساجد دیگر است». این حدیث را طبرانی و ابن خزیمه به نقل از ابی درداء روایت نمودهاند. این تعریف صریح از زبان رسول خدا(ص) در مورد این اماکن نشاندهنده منزلت رفیع آنها در نزد خداوند و رسول او میباشد.
از طرف دیگر اقامه نمازهای رسول خدا(ص) و مسلمانان به طرف مسجدالاقصی در واقع اولین تأکید دوستی و اعتماد آنها نسبت به تمامی انبیاء سابق بوده است همچنین عروج ایشان در شب اسراء از بیت الحرام به مسجدالاقصی باین خاطر بود که اماکن مقدس را به تمامی ادیان توحیدی پیوند دهد، گوئی میخواست با این عروج تاریخی خود را وارث و نگهبان مقدسات پیامبران قبل از خود اعلام نماید و رسالت خود را با این مقدسات پیوند دهد و ضرورت حفظ و حراست از مسجدالاقصی را به مسلمانانی که از بیتالحرام محافظت مینماید گوشزد نماید. رسول بزرگوار در شب معراج وارد بیتالمقدس شد و تمامی انبیاء و مرسلین به امامت ایشان نماز برپا داشتند.
فلسطین میعادگاه اسراء و معراج
خداوند سبحانه و تعالی مسجدالاقصی را در فلسطین میعادگاه خاص پیامبر برای عروج در شبهای اسراء و معراج انتخاب نمود بیآنکه دیگر پیامبران را از این فیض عظیم بهرهمند سازد و بدین ترتیب فلسطین نقطه توقف پیامبر(ص) و عروج ایشان به آسمانها گردید و از این طریق به جهانیان فهماند که این مکان در نزد خداوند متعال مقدس میباشد و تا ابد در اختیار مسلمانان قرار خواهد گرفت قرآن کریم در این زمینه میفرماید: «سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی الذی بارکنا حوله لنریه من آیاتنا انه هو السمیع البصیر».
فلسطین از دیدگاه تاریخ و حوادث سرزمینی عربی است
اگر انسان واقعیت تاریخ فلسطین را از قدیمترین دورانها مورد مطالعه قرار دهد درمیابد که فلسطین از دیدگاه تاریخ و حوادث، سرزمینی عربی، موطن اعراب، زادگاه پدر اعراب و بانی کعبه یعنی جد رسول اکرم و فرزند «هاجر» مصری، اسماعیل علیهالسلام میباشد.