گروه بینالملل: در حالی که پنتاگون در حال پیش بردن برنامههای خود برای احداث مقر جدید فرماندهی ارتش آمریکا در قاره آفریقا موسوم بهAFRICOM است، کشورهای آفریقایی نگرانیهایی از نیات پنتاگون در این خصوص دارند. هر چند که مقامات آمریکایی اعلام کردهاند که هدف آمریکا از حضور نظامی در آفریقا مبارزه با نفوذ اسلامگرایان و محافظت از تاسیسات نفتی در برابر حملات شورشیان است ولی کشورهای آفریقایی بر این باورند که انگیزه واقعی آمریکا تلاش برای ایجاد مستعمرهیی جدید در منطقه از طریق تثبیت حضور نظامی است. این در حالی است که عدهیی دیگر از تحلیلگران بر این باورند که هدف آمریکا به جای محافظت از تاسیسات نفتی، تسلط یافتن بر منابع نفتی این منطقه و مبارزه با رشد نفوذ چین در قاره سیاه است.
بنابر اخباری که در ششم فوریه گذشته منتشر شد AFRICOM تا سیام سپتامبر سال 2008 (مهرماه 1387) عملیاتی میشود. در ماه مارس نیز تیمی 60 نفره توسط دریاسالار «روبرت مولر» تشکیل شده که هسته مرکزی این ستاد عملیاتی را تشکیل خواهند داد. سران سیاسی و نظامی آمریکا در حالی تصمیم به تشکیل یک مرکز فرماندهی نظامی مستقل در آفریقا گرفتهاند که پیش از این مسئولیت این قاره بین سه حوزه فرماندهی دیگر آمریکا تقسیم شده بود. در دکترین نظامی و سیاسی آمریکا جهان به حوزههای پاسخگویی یا فرماندهی جداگانه تقسیمبندی شده و احداث مقر فرماندهی پنتاگون در آفریقا، پنجمین مرکز فرماندهی ارتش این کشور بعد از حوزههای اروپای شرقی، خاورمیانه، اقیانوسیه و آمریکای جنوبی محسوب خواهد شد. AFRICOM به جز کشور مصر که تحت نظارت فرماندهی مرکزی آمریکا باقی میماند، مسئول امنیت از کل قاره آفریقا خواهد بود و حوزه مسئولیت آن حتی شامل دماغه Verde در اقیانوس اطلس، دو جزیره از جزایر گینه استوایی و تعدادی از جزایر اقیانوس هند نیز میشود. سناتور «هیلاری کلینتون» نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نیز با تاکید به ضروری بودن احداث مقر فرماندهی آمریکا در آفریقا میگوید: ساختار قبلی که آفریقا را بین سه حوزه فرماندهی اروپایی (EUCOM)، فرماندهی مرکزی (CENTCOM) و فرماندهی اقیانوسیه (PACOM) تقسیم میکرد، به نوعی به این معنی بود که سه حوزه مسئول آن هستند ولی در واقع هیچ یک را مسئول آن نمیدانست. کلینتون در ادامه اظهارات خود تصریح میکند: گاهی اوقات که از ارتباط بین اسلامگرایان سودان، اسلامگرایان سومالی، کنیا و سایر مناطق میپرسید این پاسخ را میشنوید که فعالیت آنها در حوزه مسئولیت ما نیست؛ برای مثال بحران فعلی در دارفور مربوط به دو حوزه پاسخگویی است: سودان تحت نظارت دفتر مرکزی پنتاگون است در حالی که چاد که محل هجوم پناهندگان سودانی شده مربوط به حوزه مقر فرماندهی اروپایی پنتاگون است. بنابراین گزارش AFRICOM برخلاف سایر مراکز فرماندهی نظامی ارتش آمریکا در اقصی نقاط عالم قرار نیست تنها مرکز فرماندهی نظامی محض باشد و در مجموعه وظایف آن فعالیتهای اقتصادی، دیپلماتیک و کارمندان غیرنظامی نیز تعریف شده است. حتی پنتاگون اعلام کرده که سمت معاونت فرماندهی AFRICOM برای نظامیان در نظر گرفته نشده و برای کارمندان از وزارت خارجه در نظر گرفته شده و حتی یکصد نفر از 200 کارمند تعریف شده برای این مرکز نیز از غیرنظامیان خواهند بود.
آفریقاییها نگرانند
پنتاگون در حالی مصمم به احداث AFRICOM است که در گزارشی که در خصوص «استراتژی امنیتی ایالات متحده در آفریقا» در سال 1995 تهیه کرده بود به این موضوع اشاره کرده بود که منافع استراتژیک چندانی برای آمریکا در قاره آفریقا متصور نیست. ولی بمبگذاریهای القاعده در سفارتخانههای آمریکا در کنیا و تانزانیا بر این دیدگاه خط بطلان کشید. بنابر تعریفی که از AFRICOM در وزارت دفاع آمریکا صورت گرفته، ماموریت این مرکز فرماندهی جلوگیری از تجاوزها و پاسخگویی به بحرانها است ولی کمک به برقراری ثبات و امنیت منطقهیی از طریق همکاری با کشورها و سازمانهای بومی آفریقایی نیز از ماموریتهای این مرکز است. آمریکا در حال حاضر 1800 سرباز دارد که بیشتر آنها در اردوگاه لمونیه در جیبوتی مستقر هستند. این در حالی است که در داخل فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا نیز هنوز در خصوص مکان احداث این مقر اتفاقنظری وجود ندارد زیرا برخی از کشورهای آفریقایی نگران هستند که انگیزه واقعی آمریکا برخلاف آنچه محافظت از تاسیسات نفتی در برابر حملات شورشیان اعلام میشود ایجاد مستعمرهیی جدید در منطقه از طریق حضور نظامی است. الجزایر و لیبی آشکارا پیشنهاد آمریکا در این خصوص را رد کردهاند و مراکش نیز در قبال آن بیتفاوتی نشان داده است. بنابر این گزارش پنتاگون تا زمان پیدا کردن مکان مناسبی برای AFRICOM تیم 60 نفره جمعآوری شده توسط دریاسالار «روبرت مولر» را در پایگاه نظامی آمریکا در آلمان نگاه خواهد داشت تا مکان مناسب و ایمنی برای 500 کارمند در نظر گرفته برای این مرکز و خانوادههای آنها پیدا کند. «رایان هنری» معاون سیاسی وزیر دفاع آمریکا در آوریل گذشته به کشورهای آفریقای جنوبی، اتیوپی، کنیا و سنگال سفر کرد تا بتواند حمایت آنها را جلب کند و در جریان دومین سفری که در اوایل ماه جاری میلادی انجام داد به الجزایر، مراکش، لیبی، مصر و سایر کشورهای اتحادیه آفریقا سفر کرد ولی با استقبال چندانی مواجه نشد. بزرگترین نگرانی کشورهای آفریقایی این است که آمریکا به تدریج از اهداف صلحجویانه فاصله بگیرد و کمکم وارد دخالت نظامی در منطقه شود.