گروه سیاسی: در حالی که نزدیک به چهار ماه از ماجرای دستگیری 15 ملوان و تفنگدار نیروی دریایی انگلیس در آبهای خلیجفارس میگذرد کمیته منتخب امور خارجی مجلس عوام انگلیس اعلام کرد: دیپلماتهایی که مسئولیت آزادسازی این نیروها را برعهده داشتند برای گفتوگو با مقامات ایرانی کند عمل کردند. همچنین در گزارش مجلس انگلیس از فروش داستان اسارت سربازان انگلیسی انتقاد شده است و کمیته امور خارجی از وزارت امور خارجه درخواست کرده نام فردی که اجازه فروش رسانهای داستانها را صادر کرد، افشا شود. خبرگزاری رویترز به نقل از این گزارش مینویسد: روند کلی مورد اعتراض نیست، اما دیپلماتها باید زودتر برای برقراری تماس با علی لاریجانی، مذاکرهکننده کلیدی ایران وارد عمل میشدند. سپاه پاسداران در نخستین روزهای فروردینماه پرسنل نیروی دریایی ارتش را به مدت 13 روز بازداشت کرد و این وضعیت روابط سرد بین دو کشور را وخیمتر کرد. سرانجام پس از پادرمیانی مقامات منطقهای و جهانی لاریجانی با مشاور سیاست خارجی تونی بلر نخستوزیر وقت انگلیس گفتوگو کرد و سپس بلر درخواست کرد ملوانان ظرف مدت 48 ساعت آزاد شوند.
اما در حالی که فرصت دو روزه نخستوزیر انگلیس هنوز به پایان نرسیده بود و انتظار میرفت تصمیم نهایی از زبان لاریجانی بیان شود، محمود احمدینژاد در جریان نخستین نشست خبری خود در سال 86 خبر آزادی ملوانان را اعلام کرد. وی سپس از نزدیک با 15 پرسنل نیروی دریایی انگلیس ملاقات کرد و آنها با دستی پر از هدایا و سوغات ایران راهی کشورشان شدند. با این حال رویترز مینویسد: لاریجانی مسئول ارشد مذاکرات هستهای ایران و دبیر شورای عالی امنیت ملی، چهره پراگماتیکی است که توانایی معامله دارد و انگلیس هفت روز پس از دستگیری نیروهایش خواستار مذاکره با لاریجانی شد. خبرگزاری فرانسه نیز با اشاره به گزارش انتقادی مجلس انگلیس مینویسد: کارشناسان بر این عقیدهاند که لاریجانی در برخورد و حل این بحران اختیارات زیادی داشت و اکنون انتقادها متوجه دیپلماتهایی است که برای گفتوگو با وی زودتر اقدام نکردند.
این در حالی است که لاریجانی در گفتوگوی دوم آوریل با شبکه چهار تلویزیون انگلیس اعلام کرد: اتباع انگلیس ضرورتاً در ایران محاکمه نخواهند شد و به گزارش آسوشیتدپرس این اظهارات نشاندهنده این بود که برگزاری مذاکرات ممکن است.
آسوشیتدپرس به نقل از ریچارد دالتون سفیر سابق انگلیس در ایران مینویسد: دسترسی به لاریجانی در گذشته یک مشکل نبود. در گزارش مجلس انگلیس آمده است: عجیب است که چرا درخواست مذاکره با لاریجانی زودتر ارائه نشد. این در حالی بود که لندن تاکید داشت شورای امنیت سازمان ملل برای فشار بر ایران و صدور بیانیهای که نشان دهد ملوانان در آبهای عراق دستگیر شدهاند شکست خورد و ناتوانی انگلیس در تحقق اهدافش در چارچوب شورای امنیت، منطق رویکرد تاکتیکی این کشور را در ماجرای دستگیری ملوانان زیر سوال برد.
بیاعتمادیها
گزارش مجلس انگلیس در حالی منتشر شده است که لندن همچنان بر این نکته که ملوانان نیروی دریایی در آبهای عراق دستگیر شدهاند تاکید دارد اما ایران میگوید این افراد به آبهای جمهوری اسلامی ایران وارد شده بودند.
این در حالی است که نقشه وزارت دفاع انگلیس که در طول این بحران منتشر شد مرز آبی ایران و عراق را در اروندرود نشان میداد، اما کارشناسان میگویند: هیچ مرز دریایی میان این دو کشور مورد توافق قرار نگرفته است و خطی که در این نقشه قرار داشته براساس مرزهای سال 1975 بوده است که میتواند از آن زمان به بعد در صورت دگرگونی مرکز کانال آب به علل طبیعی دستخوش تغییر شده باشد. رویترز مینویسد: میتوان نتیجه گرفت که براساس این شواهد نقشه راه آبی اروندرود که دولت ارائه داد به اندازه کافی واضح نبوده است. این در حالی است که ایران و انگلیس موقعیتهای متفاوتی از محل دستگیری ملوانان ارائه دادهاند و گزارش مجلس انگلیس درباره دقت نقشه و اینکه آیا ملوانان در آبهای ایران بودهاند یا خیر، به نتیجهگیری قطعی نرسیده است.
خبرگزاری فرانسه با اشاره به انتشار گزارش مجلس انگلیس مینویسد: هیچ مدرکی دال بر معامله در این زمینه یافت نشده است اما برخی اشتباهات تاکتیکی در برخورد با این بحران وجود داشته است. این در حالی است که وزارت امور خارجه انگلیس این گزارش را بررسی میکند و برخی توصیههای آن را به کار میبندد. برخی توصیهها نیز به منظور بررسی به وزارت دفاع انگلیس ارجاع میشود.