ابراهیم یزدى، دبیرکل نهضت آزادى ایران
مهم این است که وقتى پاى میز مذاکره با آمریکا مى نشینند تا چه اندازه قصد اصلاح دارند، چون یک وقت طرفین پاى مذاکره مى نشینند براى زورآزمایى و رو کم کردن و یک وقت هم براى به نتیجه رسیدن مبارزه مذاکره مى کنند. و گرنه قبلاً هم فرصتهاى مناسبى براى بهبود شرایط به وجود آمده بود. ایران و آمریکا در افغانستان هم با یکدیگر مذاکره و همکارى کردند. نتیجه همکارى آنها هم سقوط طالبان و تشکیل دولت ائتلافى جدید در افغانستان بود. اینها جنبه مثبت ماجرا است.
اما آمریکایىها چون على الاصول نمى خواهند مسائلشان را با ایران حل کنند از فرصت هایى که در افغانستان به وجود آمده بود هم استفادهاى نکردند. هیچ نوع علامتى و هیچ نوع پیشنهادى که ایران را ترغیب به مذاکرات جدى کند، دیده نشد. حتى در جریان 11سپتامبر که در ایران از رئیس جمهور و رئیس مجلس گرفته تا مردم و جوانان با مردم آمریکا ابراز همدردى کردند، رئیس جمهور آمریکا به جاى استفاده از اوضاع مساعد براى بهبود روابط، ایران را جزء سه کشور محور شرارت اعلام کرد. خب اینها نشان مى دهد که آمریکایىها براى حل مسالمت آمیز مشکلشان با ایران تصمیم جدى ندارند. البته ایران هم بعضاً رفتارهایى داشته که نشان مى دهد چندان براى حل مسئله اش با آمریکا، جدى نیست. به عنوان مثال وقتى آقاى خاتمى رئیس جمهور ایران به سازمان ملل رفت در آنجا وقتى آقاى کلینتون آمد و در جلسه نشست براى این نبود که صحبتهاى آقاى خاتمى را گوش کند، چون از طریق تلویزیون مدار بسته هم مى توانست این کار را انجام دهد، اما او پاى منبر ایشان نشست تا وقتى رئیس جمهور ایران از صندلى پائین مى آید با او دست بدهد و یخها ذوب شوند.
آقاى خاتمى هم همان موقع مى توانست بیاید و در حضور صدها خبرنگار اعلام کند که من براساس اخلاق اسلامى دستى را که با محبت به روى ما دراز شده باشد رد نمى کنم. اما آن فرصت از دست رفت. کسانى که مى گویند سیاست خارجه همراه با عزت، باید توجه داشته باشند که یکى از معانى عزت و مصادیقش این است که رئیس جمهور دولت مقتدر آمریکا پاى منبر رئیس جمهور ایران مى رود تا بتواند از این فرصت براى حل مشکلات استفاده کند. اما وقتى ایران این فرصت را از دست مى دهد، در جاى دیگرى که فشارهایى وجود دارد لاجرم اصل مذاکره را مى پذیرد. ولى حالا چون از موضع قدرت نرفته است تردیدهاى جدى وجود دارد که آیا این مذاکرات به یک مذاکرات جدى ختم خواهد شد یا نه.
در هر حال آنچه که من مى توانم بگویم این است که در چارچوب مصالح و امنیت ملى، امیدوارم که ایران در مذاکره جدى باشد. اگر ما با آمریکایىها مسائلى داریم، که داریم، و مطالباتمان را طلب کنیم باید مستقیماً با خود آمریکا مذاکره کنیم. مذاکره با اروپا، چین و روسیه براى حل مشکلاتمان با آمریکا کارساز نیست. ما در این دهکده جهانى براى اینکه بتوانیم زندگى کنیم و مشکلاتمان را با آمریکا حل کنیم لاجرم باید مستقیم با خود دولت آمریکا وارد مذاکره شویم. اینکه دولت ایران اعلام کرده است که آمادگى چنین مذاکراتى را دارد خود نشانه این است که در این سخن جدى است.