تاریخ انتشار : ۰۶ آبان ۱۳۸۷ - ۰۷:۴۸  ، 
شناسه خبر : ۳۵۰۸۱
گفتگو با دکتر مهتدى، کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه
اشاره: تونى بلر نخست‌وزیر سابق انگلیس در حالى از پست خود کناره‌گیرى مى‌کرد که پیشاپیش پست بعدى او از سوى آمریکایى‌ها تعیین شده بود. تونى بلر به عنوان نماینده کمیته چهارجانبه یا همان چهار قدرت میانجى در مذاکرات صلح خاورمیانه وظیفه جدید خود را پى خواهد گرفت. نزدیکان بلر مى‌گویند یکى از اولویت‌هاى بلر در این مقام تازه تلاش براى بازگشت اتحاد و یکپارچگى به سرزمین‌هاى فلسطینى خواهد بود که اکنون بر اثر رقابت‌هاى داخلى فتح و حماس دچار دوپارگى شده است. در گفتگو با دکتر مهتدى کارشناس‌ارشد مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه به بررسى این انتصاب و آینده‌کارى بلر در این پست پرداخته‌ایم.

*کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه از چه کشورها یا نهادهایى تشکیل شده است و دقیقا چه وظیفه‌اى را برعهده دارد؟ مهمترین مسائل مورد بررسى در این کمیته چه مسائلى است؟

**این نکته بسیار مهم است. مسئله خاورمیانه یک مسئله جهانى است که هسته اصلى آن مسئله فلسطین به شمار مى‌رود. کمیته چهارجانبه که متشکل از سازمان ملل متحد،‌ اتحادیه اروپا، آمریکا و روسیه است در اجلاس‌هاى اخیر خود روى مسئله فلسطین تمرکز کرده و این مسئله را مورد بررسى و توجه خاص قرار داده است. همه اجلاس‌هاى گذشته این کمیته چهار‌جانبه در جهت منافع اسرائیل و آمریکا بوده است. به عبارت دیگر آمریکا همواره از ابتداى تشکیل این کمیته سعى کرده است که خواسته‌هاى خود را به این کمیته دیکته کند. لذا این کمیته هیچگاه در بررسى‌هاى خود اصل بى‌طرفى را رعایت نکرده است و همواره تحت سیطره آمریکا و رژیم صهیونیستى کار کرده و حقوق فلسطینیان را نادیده گرفته است. به همین دلیل بود که نماینده سابق این کمیته که شخصى از آمریکاى لاتین بود نتوانست به فعالیت خود در این کمیته ادامه دهد زیرا او به فشارهاى آمریکا به این کمیته اعتراض داشت، او در نهایت گزارشى را تهیه مى‌کند و به سازمان ملل ارائه مى‌دهد و در این گزارش مطالب جالبى را فاش مى‌کند و از فشارهاى آمریکا به کمیته جهت حفظ مواضع اسرائیل و حمایت از اقدامات این رژیم پرده برمى‌دارد و مى‌گوید که آمریکا از این کمیته مى‌خواسته که تمام فعالیت‌هاى خود را در چارچوب خواسته‌هاى آمریکا تنظیم کند. انتخاب تونى بلر هم با فشارهاى آمریکا صورت گرفته است. بلر پس از کناره‌گیرى از پست نخست‌وزیرى انگلیس عملا بیکار شده بود و آمریکا سعى کرد از متحد دیرین خود در جاى دیگرى استفاده کند لذا پست نمایندگى ویژه کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه را به او دادند و این انتخاب کاملا به خواست آمریکا صورت گرفته است. در منطقه خاورمیانه در حال حاضر براى این کمیته مسئله فلسطین مطرح است. این کمیته در بقیه مسائل خاورمیانه مثل مسئله عراق، لبنان یا حتى مسئله سوریه دخالت نمى‌کند و فقط در چارچوب مسئله فلسطین فعالیت مى‌کند.

*با انتخاب تونى بلر به نمایندگى ویژه کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه، او چه فعالیت‌هایى را در دستور کار خود قرار خواهد داد؟

**به نظر مى‌رسد با تحولات تاسف‌بارى که در فلسطین رخ داده و دو گروه فلسطینى فتح و حماس رودرروى یکدیگر قرار گرفته‌اند و خسارات جانى و مالى بسیارى به بار آورده‌اند و همچنین کودتایى که آقاى محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین صورت داده و در طى این اقدام غیرقانونى دولت اضطرارى را به رهبرى سلام فیاض تشکیل داده است کار اصلى این کمیته چهارجانبه و بخصوص نماینده این کمیته یعنى تونى‌بلر این خواهد بود که به محمود عباس و کابینه جدید کمک کند و در جهت منزوى کردن دولت حماس تلاش کند.

*چهره آقاى بلر در میان امت عرب را چطور مى‌بینید؟ آقاى بلر به عنوان کسى که قرار است براى برقرارى صلح در خاورمیانه تلاش کند تا چه اندازه‌ در میان ملت‌هاى منطقه از محبوبیت برخوردار است؟

**آقاى تونى بلر چهره مثبتى در جهان عرب ندارد. همه مى‌دانند که او دنباله‌رو سیاست‌هاى جنگ‌افروزانه‌ بوش بوده و این موضوع طى جنگ عراق کاملا به اثبات رسیده است.

در خود انگلیس انتقادات بسیار شدیدى به سیاست‌هاى بلر در مسائل بین‌الملل به عمل آمده است. اگرچه جرج بوش در آمریکا سعى کرده است بخشى از افکار عمومى‌ آمریکا را نسبت به سیاست‌هاى خود در خاورمیانه قانع و همراه کند اما تونى بلر در انگلستان نتوانسته است یک چنین موقعیتى را ایجاد کند و در قانع کردن افکار عمومى ‌نسبت به سیاست‌هاى نظامى ‌خود در خاورمیانه قانع کند. او به شدت تحت فشار اعتراضات افکار عمومى ‌و رسانه‌اى انگلیس قرار دارد. به همین ترتیب در جهان عرب هیچ چهره‌ خوبى از بلر وجود ندارد. بسیارى از جهان عرب از تونى بلر به عنوان یک جنایتکار جنگى یاد مى‌کنند،‌زیرا او در عراق و فجایع عراق در کنار آمریکا نقش موثرى را ایفا کرد. همچنین در مسائل فلسطین مواضع شخص تونى بلر در مخالفت با مقاومت فلسطین و گروه‌هاى اسلامگرا واضح و روشن است. از سوى دیگر حمایت‌هاى قاطع او از رژیم صهیونیستى و اقدامات جنایتکارانه این رژیم هم کاملا روشن است. به همین دلیل او به هیچ عنوان در میان امت عرب و بخصوص ملت فلسطین و حتى بعضى دولت‌هاى عرب چهره منفورى دارد و همین مسئله این سوال را مطرح مى‌کند که حال با این وضعیت و با توجه به شناختى که از تونى بلر و دیدگاه‌هایش در خصوص مسئله فلسطین وجود دارد او چگونه خواهد توانست براى صلح خاورمیانه گام‌هاى مثبت و موثرى بردارد.

*علت شکست فعالیت‌هاى کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه طى سالهاى گذشته را ناشى از چه مى‌دانید؟

**کى از شرایط موفقیت این کمیته بى‌طرفى آن است که هرگز از زمان تاسیس تا به حال رعایت نشده است. با انتخاب شخص تونى بلر به نمایندگى این کمیته بار دیگر یکجانبه‌گرایى این کمیته براى همگان آشکار شد. بلر کاملا وابسته به بوش است وقطعا در راستاى سیاست‌هاى بوش در منطقه گام برخواهد داشت. بنابراین ما نمى‌توانیم این انتظار را داشته باشیم که گروه‌هاى فلسطینى با این کمیته همکارى کنند چرا که آنان به ماهیت این کمیته پى برده‌اند. با این وضع مى‌توان نسبت به موفقیت آمیز بودن فعالیت‌هاى این کمیته در دوره نمایندگى تونى بلر خوشبین بود.

*نماینده قبلى کمیته صلح خاورمیانه توسط چه کشورى انتخاب شده بود و علت ناکامى‌ او و در نهایت استعفایش چه بود؟ آیا این خطر شخص تونى بلر را هم تهدید خواهد کرد؟

**نماینده سابق این کمیته در خاورمیانه آقاى الوار و دسوتو مدیر سابق بانک جهانى بود. اما دولت آمریکا او را از این سمت برداشت و او را به عنوان نماینده کمیته چهارجانبه در امور صلح خاورمیانه منصوب کرد. به جاى او آمریکا پل ولفووتیس را مدیر بانک جهانى کرد که از شخصیت‌هاى معروف نومحافظه‌کاران آمریکا به شمار مى‌رود. نماینده قبلى که از آمریکاى لاتین انتخاب شده بود شخص بى‌طرفى بود و بسیارسعى مى‌کرد که در فعالیت‌هاى خود استقلال کارى خود را حفظ کند اما وقتى با فشارهاى شدید آمریکا و اسرائیل روبرو شد توان ایستادگى خود را از دست داد و مجبور به استعفا شد و گزارش کار خود را به دبیر کل ارائه کرد و در آن گزارش دلایل استعفاى خود را ذکر مى‌کند و از فشارهاى آمریکا در مسائل فلسطین پرده برمى‌دارد. از زمانى که او استعفا کرده تا روزهاى اخیر که بلر مسئولیت را پذیرفته این پست خالى بوده است.به طور حتم بلر در این پست دیگر نیازى به فشار آمریکا ندارد و آمریکا هم نیازى به فشار آوردن ندارد چرا که او عملا سیاست‌هاى جرج بوش را در این کمیته اعمال خواهد کرد.

*با توجه به تحولات اخیر فلسطین و مواضع روشن تونى بلر در خصوص مسئله فلسطین آیا او خواهد توانست گام‌هاى موثرى در جهت حل مسئله‌ فلسطین بردارد و یا حداقل در آرام کردن اوضاع نابسامان اخیر موفق باشد؟

**اولا قرار نیست که در خاورمیانه صلحى برقرار شود زیرا هدف آمریکا حل مسئله فلسطین و برقرارى صلح در سرزمین‌هاى اشغالى نیست بلکه قصد او مدیریت بحران منطقه است. قطعا بلر هم در همین راستا عمل خواهد کرد. هیچ کس انتظار ندارد که کمیته چهار جانبه بتواند در خاورمیانه صلحى ایجاد کند تا حتى زمینه‌اى را براى برقرارى آرامش در منطقه ایجاد کند زیرا رفتار سیاسى اسرائیل و آمریکا نشان مى‌دهد که آنها خواستار صلح نیستند. شعار تشکیل دو دولت مستقل فلسطینی، دولتى که قابلیت حیات در کنار اسرائیل را داشته باشد یک شعار توخالى بیش نیست و عملا آنها براى نابودى آرمان فلسطین مستقل عمل مى‌کنند. شاید اهمیت حضور تونى بلر در این پست در همین راستا قابل تحلیل باشد که آمریکا و اسرائیل در حال اجراى طرح نابودى آرمان ملت فلسطین هستند و لذا شخصى مثل تونى ‌بلر براى آنان خیلى مفید خواهد بود. اگر واقعا قرار بود که مسئله فلسطین را حل کنند مى‌بایست شخصیتى غیر از تونى ‌بلر را براى این منظور انتخاب مى‌کردند. تونی‌ بلر بیش از آنکه شخصیتى صلح‌طلب باشد شخصیتى است که دنیا او را به عنوان یک شخصیت جنگ افروز مى‌شناسد.