پرویز اسماعیلی
موضوع ایران امروز در حالی در دستور کار نشست اضطراری شورای حکام قرار میگیرد که هرگونه تصمیمگیری شورای حکام و مدیرکل پیشاپیش تحت تاثیر فشار سیاسی ناشی از بیانیهای است که 5 کشور اتمی دنیا به همراه آلمان دو روز پیش در لندن صادر کردند؛ بیانیهای که خود پایهگذار رویهای جدید و غیرحقوقی و غیرقانونی در روابط بینالملل است.
در حالیکه همه مقررات جهانی و به ویژه منابع حقوقی آژانس بینالمللی انرژی اتمی تنها مرجع تصمیمگیری در خصوص نحوه فعالیت پادمانی کشورها را بخش بازرسی آژانس، مدیرکل، شورای حکام و مجمع عمومی میداند، استفاده از اهرم زور و تشکیل «محفلهای تحکم» توسط 5 کشور دارای بمب اتمی یادآور دوران قرون وسطی و بساط ارباب رعیتی است، حال آنکه بشریت در قرن 21 و شکوفایی تمدن به سر میبرد. کسانی در پی یک رژیم انحصاری در نفی حقوق ملتها برآمدهاند که خود را مدعی و سینهچاک دمکراسی میدانند.
بهراستی آنان که شعار اداره ملتها براساس رأی خودشان را میدهند چگونه پس از هفت دهه از تشکیل سازمان ملل متحد به عنوان مظهر اراده جامعه جهانی برای حدود 200 کشور دیگر تعیین تکلیف میکنند؟!
نشست لندن را پیش از هر چیز باید واکنش به قدرت تهاجمی ایران در عرصه دیپلماسی دانست. قطعاً با توجه به نتیجهبخش بودن ایستادگی ایران در بحث رفع تعلیق از UCF اصفهان، غرب به هر طریق و ابزار بر آن است تا بار دیگر از ملت ایران سیلی نخورد و بر آن است تا اینبار حداقل تحقیق و توسعه دانش هستهای را دوباره به مسیر تعلیق برگرداند؛ موضوعی که از نظر ایران امکانپذیر نیست.
در تحلیلی اولیه، نشست لندن و بیانیه حاصل از آن (که براساس اطلاعات موجود حاصل یک نقشه انگلیسی است) برای رویارو قرار دادن ایران با موقعیتی غیرمنتظره است که برمبنای نظر آنان، ایران پیشبینی چنین شرایطی را نکرده است غافل از اینکه اولاً ذکاوت و تدبیر مسئولان ارشد نظام بسیار پیش از این برای هر سناریو، راهکاری را اندیشیده است و ثانیاً، اصول مدل و اسکلت اولیه استراتژی ایران برای احقاق حقوق هستهایاش کاملاً بر توانمندی و ایستادگی ملی استوار است. به تعبیر دیگر، توانمندی فعلی و کامل ایران در انرژی استراتژیک هستهای به هیچ عنوان دستاورد همکاری تکنولوژیک کشورمان با کشورهایی نظیر چین یا روسیه نیست که حفظ آن منوط به خواست و اراده آنان باشد.
بیتردید نگاه فوق نافی تلاش مسئولان کشور در سالهای اخیر برای حل مساله هستهای غرب با ایران از کانالهای مسالمتآمیز و همکاریهای ثمربخش دو یا چندجانبه نیست. ملت میداند که نظام اسلامی تمام ظرفیت دیپلماتیک و فنی خود را برای عبور مسالمتآمیز از این مرحله بروز داد، اما اگر مذاکره و گفتوگو انتخاب حریف نباشد و یا اینکه با اسلحه ژست گفتوگو بگیرد، ما گزینههای متعددی را که داریم انتخاب کرده و از ظرفیتهای چندبعدی دیپلماسی خودمان استفاده خواهیم کرد.
آنچه در عراق و فلسطین رخ داد شاید تنها یک چشمه از «عقبه استراتژیک نظام اسلامی» در میان ملتهای مسلمان منطقه است که به تعبیر رهبر معظم انقلاب بزرگترین اشتباه همین است که این عقبه را نادیده بگیرند؛ عقبهای که گرچه در عراق، آمریکا و ناتو حاکم بودند اما رأی مردم عراق را به سمتی مخالف خواست آنان متمایل ساخت و گرچه تمام شرایط درون و پیرامون سرزمین فلسطین پیروز شدن مقاومت و حماس را نمیخواست، اما این پیروزی شگفتانگیز را رقم زد.
بههرحال، نشست امروز و فردای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی درحالی برگزار میشود که اگر هر قطعنامهای در آن صادر شود و به صورت غیرقانونی پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع یا گزارش دهد دو نتیجه خواهد داشت؛ اول اینکه ایران و سایر کشورهای عضو آژانس به فقدان کارایی این نهاد بینالمللی و ابزار بودن آن در دست قدرتها ایمان خواهند آورد و دوم اینکه ایران تمام فعالیتهای داوطلبانه و اجرای پروتکل الحاقی را متوقف خواهد کرد و فعلاً بین ما و آژانس فقط یک چیز باقی خواهد ماند: پیمان NPT.
باید در انتظار تحولات تازه نشست.