یک کارشناس مسایل سیاسی تاکید کرد:«نباید تصور کنیم آرام شدن فضای موجود در دنیا در بحث هستهیی و یا کاهش تنش و بگو و مگو میان تهران و واشنگتن به حل مساله هستهیی ایران و یا باقی ماندن این فضا منجر خواهد شد.»
سعید لیلاز، تحلیلگر مسایل سیاسی، در گفتوگو با خبرنگار انرژی هستهیی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با اشاره به تحولات یکی دو هفته اخیر در بحث هستهیی ایران از جمله ارایه پیش نویس قطعنامه سوم تحریم ایران به اعضای شورای امنیت، تحویل کامل سوخت نیروگاه بوشهر به ایران و نیز قطعنامه نمایندگان پارلمان اروپا درباره ایران اظهار داشت: «مهمترین و تاثیرگذارترین تحول در بحث هستهیی ایران که میتواند انعکاس مواضع ایران در افکار بینالمللی را بیشتر کند، تحویل سوخت نیروگاه بوشهر به طور کامل به ایران بود.»
وی با اشاره به ارایه پیش نویس قطعنامه سوم علیه ایران تصریح کرد:«هرچند که این قطعنامه در صورت تصویب حلقه محاصره استراتژیک ایران را تنگتر میکند، اما به طور کلی حادثه مهمی نیست.»
وی با اشاره به انتشار گزارش NIE از سوی آمریکا اظهار داشت:«در این گزارش عنوان شد که ایران از سال 2003 هیچ انحرافی از مسیر صلحآمیز نداشته است؛ اما باید این نکته را تاکید کرد که آنها با استفاده از این گزارش سعی دارند، بدون عجله اما با عمق بیشتری تحریمها را پیش ببرند.»
لیلاز با بیان اینکه تحریمها در بخشهای مختلفی از کشور بیتاثیر بوده است، افزود:«نشانهای از اینکه تهران به لحاظ تحریمها با مشکلی روبرو شده باشد به طور جدی دیده نمیشود. نه تنها صادرات و وارداتش بیشتر شده است، بلکه محتوای صادرات و واردات استراتژیکتر هم شده است.»
این کارشناس مسایل بینالملل افزود:«در عین حال قطعنامه سوم میتواند مزاحمتهای خاصی را ایجاد کند و معتقدم تصویب آن دور از ذهن نیست.»
وی با اشاره به انتشار گزارش البرادعی در ماه مارس اظهار داشت: «حتی اگر مدیرکل آژانس گزارش مثبتی را درباره ایران ارایه دهد از آنجایی که در آن خواهد نوشت ایران تعلیق را نپذیرفته و به فعالیتهایش ادامه داده است، زمینه برای تصویب قطعنامه وجود دارد. بنابراین نباید منتظر گزارش البرادعی باشیم که تاثیر جدی را بر روی عدم تصویب قطعنامه سوم بگذارد.»
لیلاز در پاسخ به این سوال که چه چیز و یا چه اقدامی میتواند قطعنامه را به تاخیر انداخته و یا امکان عملی شدن آن را منتفی کند ابراز عقیده کرد:«نوع رابطه تهران – واشنگتن مهمترین چیزی است که در این مساله تاثیر میگذارد. هر چقدر اختلاف نظرها و موانع در کاهش تنشها میان دو کشور بیشتر شود، مسلما گرایش به سمت قطعنامهها کمتر خواهد شد، اما در حال حاضر چنین چیزی دیده نمیشود.»
وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به شرایط داخلی آمریکا امکان تمایل این کشور به سمت رفع تنشها وجود دارد؟ گفت:«خیر، اما لازم است این نکته را یادآور شوم که چه دموکراتها و چه جمهوریخواههان هر کدام بر سر کار بیایند در هستهیی نشدن ایران موضع یکسانی دارند.»
وی ادامه داد:«بوش دوست داشت دعوا راه بیندازد؛ چرا که همیشه جمهوریخواهان از جنگ سود بردهاند، از این رو بود که بعد از فروپاشی شوروی سابق آمریکا به سمت یک دشمن فرضی (اسلام بنیادگرا با گروهی خود ساخته به عنوان طالبان) رفت.»
این تحلیلگر مسایل سیاسی اظهار داشت:«متاسفانه پس از چهار سال که از آغاز موضوع هستهیی ایران میگذرد به خاطر فضاسازیهای آمریکا و اروپا مقابله با هستهیی شدن ایران برای برخی کشورهای اروپایی، آمریکا و متحداناش به امری ژئوپلتیک در منطقهی خاورمیانه تبدیل شده است و اساسا نفس غنیسازی برای ایران را خطرناک میبینند.»
لیلاز گفت:«بعد از گزارش NIE شاهد هستیم که از حجم و فشار برخوردهای نظامی علیه ایران فاصله گرفتهایم و این فاصله در این مدت حفظ شده است.»
به گفتهی لیلاز در حال حاضر فضای بهتری در کل پرونده هستهیی ایران وجود دارد.
وی در پاسخ به این سوال که فکر میکنید این فضای مناسب پس از پایان چهار هفته مورد توافق میان ایران و آژانس و یا انتشار گزارش البرادعی همچنان ادامه یابد؟ گفت:«نه تنها در این چهار هفته، بلکه معتقدم در هفتههای بعدتر نیز ادامه مییابد به شرط آنکه حرکتی دیپلماتیک و سیاسی از سوی مقامات کشورمان برای حفظ این فضا فراهم شود.»
این تحلیلگر مسایل سیاسی و بینالملل با بیان اینکه به نظر میرسد خط قرمزهای ایران و آمریکا و متحدانش بر سر مساله هستهیی تغییری نکرده است، افزود: «تهران همچنان بر دستیابی و در اختیار داشتن انرژی صلحآمیز هستهیی به طور بومی تاکید دارد و از سویی آمریکا و برخی متحدانش مخالف با در اختیارداشتن غنیسازی هستند.»
وی در ادامه هشدار داد:«نباید تصور کنیم آرام شدن فضای موجود در دنیا در بحث هستهیی و یا کاهش برخی بگو و مگوها میان ایران و آمریکا منجر به حل مساله و باقی ماندن شرایط خواهد شد، بلکه ما با یک خطر درگیری البته نه در هفتهها و ماههای آینده رو به رو هستیم.»
لیلاز تاکید کرد:«براین اساس معتقدم کل سیستم تصمیمگیری کشور باید به طور منسجم و هماهنگ پیش از هر زمان دیگر باشد؛ چرا که آمریکا و متحدانش تا به هدفشان در تعلیق فعالیتهای غنیسازی در ایران نرسند، دست بر نمیدارند.»
وی در خصوص احتمال تصویب قطعنامهای دیگر و تاثیر آن در رفتار ایران در آینده به ویژه در همکاریهای ایران با آژانس گفت:«اینکه چگونه بتوانیم اثرات قطعنامه احتمالی بعدی را کاهش دهیم، به دیپلماسی و مدیریت این فضا در کشورمان باز میگردد، اما تصور میکنم پیش نویس قطعنامه بعدی بیشتر از باب استحکام دو قطعنامه قبلی است و اینکه مسکو و چین را که همراهی بیشتری با ایران دارند با خود همگام نشان دهند. به همین دلیل است که آمریکا قطعنامهای ضعیف را به خاطر ایجاد چنین هماهنگی و اجماعی میپذیرد.»
لیلاز تصریح کرد:«البته این قطعنامه در بخشی نگران کننده است؛ آنجا که مساله بازرسی محمولههایی که به ایران وارد و یا از ایران خارج میشوند را هدف قرار میدهد. این مساله با توجه به حجم معاملات ایران با دنیا و نیز کشورهای منطقه میتواند خطرناک است.»