در حالی که تا همین چند روز پیش طرف های غربی بحران هسته ای ایران با اظهارنظرهای تند رسانه ای و مانورهای دیپلماتیک به ظاهر تهدیدآمیز تلاش می کردند چنین وانمود کنند که صبرشان به پایان رسیده و ایران باید به زودی منتظر یک مجازات باشد، غربی ها به تازگی در یک چرخش صد و هشتاد درجه ای از «ارائه یک فرصت جدید به ایران» و «تدوین یک مجموعه پیشنهاد تازه» خبر می دهند. محتوای این پیشنهاد، زمان تدوین آن و اینکه چه مسائلی غرب را به اتخاذ چنین تصمیمی آن هم در حالی که لحن خود را تا سرحد برخورد تند کرده بود، واداشته، این روزها مضمون اصلی اخبار مرتبط با پرونده هسته ای ایران است. رسمی ترین اظهارنظر درباره این پیشنهاد، طی بیانیه ای توسط وزارت امور خارجه انگلستان منتشر شده است.
به گزارش واحد مرکزی خبر از لندن، وزارت امور خارجه انگلیس با انتشار بیانیه ای اعلام کرد وزیران سه کشور اروپایی در نیویورک تصمیم گرفتند به ایران امکان دهند در صورت رعایت تعهدات بین المللی از منافع راه حلی سیاسی بهره مند شود و در صورت مخالفت با جامعه جهانی، به منافع ایران آسیب خواهد رسید.
در بخش دیگر بیانیه وزارت امور خارجه انگلیس تصریح شده است برنامه ریزی درازمدت برای همکاری با ایران، فقط در صورت احترام ایران به تعهدات بین المللی تعلیق کامل غنی سازی اورانیوم و همکاری کامل با آژانس بین المللی عملی خواهد شد.
در همین حال روزنامه آمریکایی واشینگتن پست نیز طرح بحث ارائه مشوق های جدید به ایران را که مورد حمایت آمریکا نیز واقع شده نشانه ای از ناتوانی دولت بوش در متقاعد ساختن اعضای شورای امنیت از جمله روسیه و چین برای حمایت از قطعنامه ای علیه ایران دانسته است. این روزنامه طی تحلیلی در شماره روز 20اردیبهشت خود با اشاره به مخالفت قطعی روسیه با تصویب هرگونه قطعنامه علیه ایران نوشت: اروپایی ها قصد دارند اقدام در شورای امنیت را چند هفته ای به تعویق بیندازند تا بتوانند در چارچوب سیاست «چماق و هویج» دورنمایی از اعمال تحریم ها را به تهران نشان دهند. واشینگتن پست همچنین خبر از این داد که روسیه و چین هم پس از تدوین این پیشنهاد از محتوای آن مطلع خواهند شد. از سوی دیگر آمریکایی ها همچنان تلاش می کنند امکان اقدام در شورای امنیت علیه ایران را قوی نشان دهند.
فاکس نیوز طی گزارشی در این زمینه به نقل از کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرد: اقدام در شورای امنیت وجود خواهد داشت و مسئله در اینجا این است که شاید ایران آماده پذیرش گزینه دیگری با قابلیت پذیرش باشد اما ما قصد اقدام در شورای امنیت را داریم.
از سوی دیگر یک دیپلمات بلندپایه ایرانی در این باره به کیهان گفت: اروپایی ها باید بدانند که ارائه هر گونه پیشنهاد جدید به ایران باید با توجه به شرایط جدیدی که ایران در آن قرار دارد، صورت گیرد. وی افزود: ایران به تازگی آخرین و دشوارترین مراحل تسلط به فناوری غنی سازی اورانیوم را پشت سرگذاشته و از این حیث در وضعیت کاملاً جدیدی قرار دارد.
اروپایی ها باید این وضعیت جدید را در هرگونه پیشنهاد یا تعامل جدید با ایران لحاظ کنند و به یاد داشته باشند که به نسبت گذشته با یک «ایران جدید» مواجه هستند. این دیپلمات ارشد مسئول در پرونده هسته ای افزود: ایران اکنون کاملاً برفناوری غنی سازی اورانیوم و طراحی سالن های آبشار مسلط است و به سرعت در مسیر صنعتی کردن تکنولوژی خود قرار دارد. اگر اروپایی ها دوباره بخواهند طرحی شبیه آنچه در تابستان گذشته (اوت 2005) به تهران دادند، روی میز بگذارند با بی اعتنایی مطلق تهران مواجه خواهند شد. وی همچنین اظهار داشت: تا آنجا که به ایران مربوط می شود تنها راه بازگشت به میز مذاکره با اروپا این است که آنها حق غنی سازی توسط ایران را به رسمیت بشناسند و از اصرار غیر منطقی خود بر تعلیق دست بردارند. وی در پایان تأکید کرد: این تنها راهی است که از خلال آن امکان دستیابی به یک مصالحه وجود دارد واگر غربی ها قصد پیمودن این راه را ندارند و راه دیگری مثل بازی کهنه چماق و هویج مد نظرشان است باید بدانند که تنها خود را خسته می کنند.
درهمین حال یک دیپلمات ایرانی دیگر نیز در این باره به کیهان گفت: اروپایی ها به شدت از کشیدن کار به مرحله برخورد هراسان هستند اما آمریکایی ها از همراهی با این پروژه هدف دیگری دارند. وی افزود: آمریکایی ها امیدوارند که این پیشنهاد به تهران ارائه شود و در صورت خودداری ایران از پذیرش آن روسیه، چین و دیگر کشورهای مخالف با اقدام علیه ایران در شورای امنیت را به لزوم همراهی با خود متقاعد سازند.
محتوای پیشنهاد چیست؟
درباره محتوای پیشنهاد اروپایی ها به ایران و زمان نهایی شدن تدوین آن خبر دقیقی وجود ندارد.
اخیرا «فیلیپ دوست بلازی» وزیر امورخارجه فرانسه گفته است پیشنهاد اروپا شامل تامین مطمئن انرژی مورد نیاز ایران، افزایش روابط تجاری و مصارف صلح آمیز انرژی هسته ای (نیروگاه) خواهد بود، اما آمریکایی ها اصرار دارند که در این پیشنهاد چیز جدیدی وجود نخواهد داشت. روزنامه نیویورک تایمز این اظهارنظر را از قول یک مقام بلندپایه دیپلماتیک در ایالات متحده منتشر کرد. این دیپلمات بی نام و نشان گفته است، پیشنهاد اروپا به تهران بیش از آن چیزی که در مردادماه گذشته ارائه شد، نیست.
قطعنامه در حاشیه
«جان بولتون» سفیر آمریکا در سازمان ملل، روز جمعه در پاسخ به سؤالات خبرنگاران نیویورکی که از وی پرسیدند «آیا دو هفته مهلت به ایران قطعی است؟»، گفت: «ضرب الاجل دو هفته ای به ایران کاملا قطعی نیست و این مهلت به سه کشور اروپایی بستگی دارد.»
«سه کشور اروپایی باید پیشنهاد خود را آماده کنند و بعد تصمیم بگیرند.»
بولتون افزود: «اتحاد پنج کشور عضو دائمی شورای امنیت بسیار مهم است و مسئله اصلی این است که پس از اینکه این پیشنهاد آماده شد آیا مورد قبول ایران قرار می گیرد یا خیر.»
سفیر آمریکا گفت: در حال حاضر اعضای دائم شورای امنیت به بررسی پیش نویس قطعنامه ادامه می دهند ولی صحبت از رای گیری نیست.
سولانا: هنوز اختلاف داریم
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: هنوز اختلاف نظرها در مورد پرونده هسته ای ایران رفع نشده است.
خاویر سولانا در گفتگو با خبرنگار واحد مرکزی خبر در نیویورک گفت ما تلاش می کنیم پرونده هسته ای ایران را با مذاکره حل و فصل کنیم اما در عین حال پیام محکمی نیز به ایران ارسال کنیم.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در ادامه افزود: هفته آینده در اروپا مدیران کل سیاسی شش کشور چگونگی دستیابی به یک توافق را در این زمینه بررسی خواهند کرد.