پژمان کریمی
همزمان با سالروز کشف قاره آمریکا آزمایش بمب اتمى توسط کره شمالى جهانیان را شگفتزده کرد. پیونگ یانگ با موفقیتآمیز خواندن آزمایش هستهاى خود، آن را رویدادى تاریخى توصیف کرد و نسبت به نشت نشدن رادیواکتیو بر اثر وقوع انفجار بمب اتمى خود اطمینان داد. با آزمایش بمب اتمى کره شمالی، بهاى نفت در بازار جهانى به بشکهاى بیش از 60 دلار افزایش یافت و بازار سهام قاره آسیا سقوط کرد: ارزش ین در برابر دلار ارتقا یافت به گونهاى که ارزش هر دلار به حدود 120 ین رسید. کره جنوبى که با همسایه شمالى خود داراى خصومت دیرینه است بلافاصله واحدهاى نظامى خود را به حال آمادهباش درآورد و ژاپن و آمریکا، فرانسه، آلمان، هلند، هند، فنلاند، سنگاپور، استرالیا، روسیه، انگلیس اتحادیه اروپا و چین هر یک به گونهاى نسبت به آزمایش سلاح هستهاى کره شمالى واکنش نشان دادند. کره شمالى اعلام کرده است که آزمایش بمب اتمى را براى تقویت توان دفاعى خود در برابر خصومتورزىهاى آمریکا انجام داده است. چرا که سالهاست زیر تحریمهاى شدید آمریکا قرار دارد.
به هر روى اقدام پیونگ یانگ نقض آشکار پیمان منع تولید و تکثیر سلاحهاى کشتار جمعى است. جمهورى اسلامى ایران هم در موضعگیرى آشکارى اعلام کرد: ایران اساسا از جهان عارى از تسلیحات هستهاى حمایت مىکند. درباره رویدادى که کرهشمالى آن را رویدادى تاریخى خوانده است، بیان نکتهاى بجاست. کره شمالى در حالى به سلاح هستهاى دست پیدا کرده است که سالها در تحریم آمریکا و فشارهاى جامعه جهانى قرار داشته است. در واقع کنشها و واکنشهاى سختگیرانه بینالمللى نه فقط کره شمالى را از مسیر فعالیت هستهاى باز نداشت، بلکه راه دستیابى به سلاح هستهاى را براى پیونگ یانگ هموارتر نمود. اگرچه واشنگتن خواهان اقدام شتابزده شوراى امنیت و جامعه جهانى علیه کره شمالى هستهاى شده است، اما واقعیت این است که پیونگ یانگ با سلاح هستهاى به همان میدانى پا گذاشت که قبل از آن هند و پاکستان گذاشتند. یعنى دستیابى به سلاح هستهاى و به دنبال آن پذیرش ناگزیر هند و پاکستان هستهاى توسط جامعه جهانی! اینک هر گونه خصومتورزى علیه کره شمالى به ویژه اقدام نظامی، منطقه آسیاى جنوب شرقى و حتى همه جهان را با بحران مواجه مىکند. بنابراین نمىتوان گمان داشت که دشمنان کره شمالى بتوانند شرایطى به مراتب دشوارتر از شرایط پیشین را به کرهاىها تحمیل سازند.
در این میان اما، موضوع فعالیت صلحآمیز هستهاى ایران هم پیش کشیده شده است. خبرگزارى فرانسه در گزارشی، آزمایش هستهاى کره شمالى را موجب خنثى شدن اثرات تحریمهاى احتمالى علیه ایران مىداند. تهران بارها و بارها نسبت به صلحآمیز بودن فعالیتهاى هستهاى خود و منع انسانى و دینى حرکت به سوى دستیابى به سلاح هستهاى و کشتار جمعى تاکید داشته است. آژانس بینالمللى هستهاى نیز با وجود بیش از 12 هزار نفر روز بازدید، به مستندى دال بر انحراف فعالیت صلحآمیز هستهاى تهران دست نیافته است. بنابراین کوچکترین تردیدى نسبت به پیجویى اهداف صنعتی، اقتصادى و پزشکى ایران در فعالیت هستهاى نباید وجود داشته باشد. با این حال مخالفان تبدیل ایران به قدرتى هستهای، سخت به دنبال محرومسازى ایران از انرژى هستهاى هستند. در این مسیر اعمال تهدید و قدم در راه تحریم ایران در ازاى فعالیت دیپلماتیک و منطقى پى گرفته شده است. اینک تجربه موضوع کره شمالى ثابت کرد که تهدید و تحریم نه فقط مانع پیشرفت هستهاى نیست بلکه مىتواند مسئلهاى ساده را به شکل و شمایلى پیچیده و بحرانى تبدیل کند. اگرچه بنا به موضوع انسانى و آموزههاى دینی، هیچگاه راه پیونگ یانگ را در دستیابى به بمب هستهاى نمىپیماید، اما اعمال تهدید و تحریم و فشار، بىتردید موجب مىشود که مرجعیت آژانس و شوراى امنیت از میزانى که هست، در نزد ایرانیان و جهانیان فرو کاسته شود. رئیس جمهورى اسلامى ایران، در این هفته بارها به علاقهمندى ایران نسبت به مذاکره هستهاى تاکید نمودند.
شاید غرب هم اکنون بیش از پیش زمینه مذاکره را قدر بداند.