این روزها مناسبات ایران و امریکا چه درسطح دیپلماسی و چه درفضای رسانه ای و تبلیغی وابسته به غرب از اولویت و محوریت دو چندانی برخوردار شده است که بی شک مواضع سران غرب وامریکا دراین باره و همچنین تحولات سیاسی مرتبط با ان درپیشبرد و تقویت ان موثر بوده است سفر ویلیام برنز وزیر خارجه امریکا به روسیه و مواضع وی همسو با مواضع هیلاری کیلینتون درباره احتمال کنارگذاشتن سیاست استقرار سپردفاع موشکی امریکا در اروپای شرقی یکی از مهمترین رویدادهایی بود که رویکرد تحلیلی و خبری غرب را در فضائی پیچیده از مناسبات امریکا با روسیه و نیز مناسبات امریکا با ایران و دراخر مناسبات ایران با روسیه قرار داد سفر دیوید پترائوس فرمانده کل نیروهای امریکا به قطر برای شرکت در همایش مشترک امریکا با کشورهای اسلامی نیز بخش دیگری ازاین فضای پیچیده دیپلماسی و رسانه ای را به خود اختصاص داد که بازتاب مواضع وی درقبال ایران به خصوص تکرار ادعای وی درباره نقش افرینی تهران درمسائل عراق جای بحث و تامل دارد.
همزمان با این تحولات برگزاری همایش دیگری تحت عنوان بررسی روابط ایران و امریکا به ابتکار یک بنیاد ایرانی امریکایی موسوم به ای ای سی دریکی از تالارهای کنگره امریکا در شهر واشنگتن به موضوع مناسبات ایران و امریکا درفضای خبری وتبلیغی غرب جلوه بیشتری بخشید در حالی عزم دیپلماسی امریکا به سمت موضوع مذاکره با ایران و تمرکز برچالش های امریکا با این کشور جزم شده است که جهان دراستانه برگزاری دو رویداد سیاسی مهم دیگری است که بی شک درسرنوشت مذاکرات تهران واشنگتن نیز موثر خواهد بود برگزاری کنفرانس جی بیست و احتمال دیدار رهبران روسیه وامریکا دراین نشست و مراسم سالگرد تاسیس ناتو در استراسبورگ که دیپلماسی کشورهای بزرگ اروپائی و امریکا را دراین روزها فعالتر کرده است به نحوی که همزمان با سفر سارکوزی به برلین به منظور فراهم کردن مقدمات نشست جی بیست که در لندن برگزار خواهد شد هیلاری کیلینتون نیز عازم اسیا شده تا از کشورهای ژاپن اندونزی کره جنوبی و چین دیدن کند اما در این فضای پیچیده و مواج دیپلماسی به خصوص درقبال مسائل ایران و ازجمله درقبال مناسبات این کشور با امریکا رسانه های بیگانه در روز گذشته چه سیاستی اتخاذ نموده اند.
1 - ایران برگ برنده ای در دستان روسیه
به دنبال بازتاب عقب نشینی دولت اوباما از سیاست گذشته جرج بوش مبنی بر استقرار سپر دفاع موشکی امریکا در اروپای شرقی برخی رسانه های بیگانه به بررسی ابعاد این تصمیم و پیامدهای ان بر مناسبات سه جانبه ایران روسیه و امریکا پرداختند که در این میان واکنش مقامات روسیه به این تصمیم به خصوص تاکید انها بر تفکیک این مسئله با مسئله هسته ای ایران نقش بسیاری درسمتگیری جریان تبلیغی رسانه های بیگانه درقبال ان داشته است.(1) برخی تحلیلگران این سیاست را تقویت مواضع ایران برای جلوگیری از توسعه نفوذ امریکا درمنطقه ارزیابی نمودند ازمنظر این رسانه ها ایران اهرمی برای معاملات بزرگتر با امریکا دردست روسیه است و روسیه با حمایت از برنامه هسته ای ایران تلاش می کنند معاملات را به سود خود به پایان برساند.
2 - نقش منطقه ای و اهمیت نفت و گاز در بازیگری ایران با غرب
برخی دیگر از تحلیلگران ابزارهای بازی ایران را در مقابل غرب و امریکا مورد توجه قرار داده اند و به خصوص در مناسبات سه جانبه میان تهران مسکو و واشنگتن برنقش محوری گاز و نفت ایران تاکید می کنند خط نفتی ناباکو و وابستگی اتحادیه اروپا به نفت و گاز روسیه و جایگزینی نفت و گاز ایران ازمنظر این تحلیلگران ازجمله مهمترین علل توجه دو کشور امریکا و روسیه به مسائل ایران است که در صورت این جایگزینی نقش بازیگری روسیه در اروپا و غرب به طور چشم گیری از طریق ایران مهار خواهد شد رویکرد دیگر این تحلیلگران به سمت اهداف امریکا در منطقه به خصوص عراق افغانستان و پاکستان معطوف شده است از این منظر حل مشکلات امریکا در منطقه به خصوص در عراق و افغانستان مشروط به همکاری های ایران دراین زمینه است که دراین عرصه نیز به خصوص در افغانستان نقش ایران برای ارسال سلاح مهمات و مواد غذائی برای نیروهای ناتو درافغانستان برجسته قلمداد شده است به خصوص انکه در این زمینه نیز ایران می تواند نقش جایگزین را در قبال روسیه بازی کند از این منظر نزدیکی ایران با امریکا و گسترش مناسبات دوکشور می تواند عرصه را برای بازیهای سیاسی روسیه تنگ تر خواهد کرد که بر مبنای ان رسانه های بیگانه سیاست روسیه را در قبال مناسبات ایران و امریکا سیاستی بازدارنده و محتاط ارزیابی نمودند.(2)
در عراق نیز این تحلیلگران عهدنامه های اقتصادی ایران با این کشور به خصوص قرارداد پنج میلیارد دلاری اخیر دوکشور و همچنین تصمیم جمهوری اسلامی برای پرداخت وام به کشور عراق را نوعی حاتم بخشی و سیاستی برای به دست گرفتن قدرت بازیگری در عراق برای افزایش توان چانه زنی در مذاکرات با امریکا ارزیابی نمودند.
3 - پایان دیپلماسی چماق و هویج
برخی تحلیلگران سیاست گذشته کاخ سفید مبتنی بر تهدید همزمان با تشویق و تاکید بر وجود همه گزینهها را ناکارامد ارزیابی نموده و برتغییرات اشکارعملی همسو باتغییرات کلامی در رفتار سیاستمداران امریکا تاکیدنمودند.(3) ازمنظر این تحلیلگران سیاست های سرسختانه امریکا درقبال برنامه هسته ای ایران با واکنشهای سرسختانه تهران و تکرار تجربه کره شمالی مواجه خواهد شد.(4)
4 - دیپلماسی غیرمستقیم جایگزین دیپلماسی مستقیم
به نظر می رسد اوباما قبل از این که دیپلماسی مستقیم را درقبال ایران دنبال نماید دیپلماسی غیر مستقیم را برای هموار کردن مسیر دیپلماسی مستقیم در دستور کار قرار داده است که برهمین اساس فرصت ها و چالش ها و همچنین تشویقها و تهدیدات نیز درمسیری غیرمستقیم برای تهران درنظرگرفته شده است سیاست خارجی اخیر کاخ سفید در گسترش مناسبات با کشورهای عربی منطقه از جمله شرکت در همایش مشترکی درقطر درباره موضوع مناسبات تهران واشنگتن از نشانه های درپیش گرفتن این دیپلماسی است درحالی که مقامات امریکائی به برگزاری همایشهائی با محوریت این مسئله رو اورده اند و حتی تالارهای کنگره امریکا نیز این روزها میزبان برخی کارشناسان برای بررسی این مسئله است درسوی دیگری از سیاست خارجی امریکا تلاشها برای مهار سیاست خارجی ایران نیز وجود دارد که این رویکرد نیز به طور موازی پیامهای مثبت و منفی را درقبال این کشور به دنبال دارد.
براین مبنا همزمان با برجسته سازی احتمال منتفی شدن مسئله استقرار سپر دفاع موشکی امریکا درمقابل تهدیدات موشکی ایران تحلیلگران رسانه های بیگانه از اماده بودن شمشیر دموکلس رژیم صهیونیستی بالای سر ایران درصورت شکست دیپلماسی امریکا خبر میدهند که این نیز ازنشانه های درپیش گرفتن دیپلماسی غیر مستقیم و همچنین تهدید غیر مستقیم ازسوی غرب وامریکاست.(5)