هر گروگان گیری در خیابانهای نیجریه قیمت نفت در نیویورک و لندن را بالا میبرد. اگر شورشیان نیجریهای همه پالایشگاهی را هدف قرار دهند، همین داستان تکرار میشود. امروز دیگر همه پذیرفتهاند که بخشی از بالا و پایین رفتن قیمت نفت را گروگان گیرها و شورشیان نیجریه تعیین میکنند. اکنون هفتهای نیست که خبر گروگانگیری یا حمله به پالایشگاهها در نیجریه خبرساز نشود. تازه ترین مورد از این نوع گروگانگیریها هفتهء گذشته بود که چهار کارگر انگلیسی که در استخدام شرکت اگزون موبیل آمریکا بودند توسط نیروهای مسلح ناشناس به گروگان گرفته شدند و سپس آزاد شدند.
گسترش تهدیدات و حملات تروریستی بر ضد تاسیسات نفتی نیجریه، موجب کاهش چشمگیر تولید نفت این کشور طی ماههای اخیر شده است. نیجریه هم اکنون بزرگترین تولیدکنندهء نفت قاره آفریقا و هشتمین صادرکنندهء نفت بزرگ جهان به شمار میرود. نیجریه یکی از بزرگترین ذخایر نفت خام سبک و شیرین جهان را در اختیار دارد و این در حالی است که منابع نفت سبک سایر کشورها در حال کاهش است.
مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی نیز بحران در نیجریه را مهمترین عامل منطقهای تاثیرگذار بر بازار نفت میداند. کلوند ماندیل معتقد است; شرایط حاکم بر بازار نفت ترکیبی از عوامل مختلف شامل کمبود ظرفیت در بالا دست و پاییندست بخش نفت و مسایل جغرافیایی سیاسی در مناطق مختلف است و تنشها در تمام نقاط دنیا از جمله نیجریه، عراق و روسیه وجود دارد اما مهمترین بحران منطقهای تاثیرگذار بر بازار نفت در شرایط فعلی، نیجریه است.
حتی دامنهء تهدیدات به گونهای افزایش یافته که در برخی مواقع شورشیان نیجریه از تمامی شرکتها و سرمایهگذاران خارجی خواستهاند تامناطق نفتخیز این کشور را به علت گسترش تهدیدات تروریستی ترک کنند.
ماه گذشته در حملهء تروریستی به تاسیسات نفتی شرکت شل در خلیجنیجر پنج کارگر خارجی کشته و هفت نفر نیز ناپدید شدند. جنبش آزادی بخش نیجریه مهمترین نیروی شورشی مخالف دولت اعلام کرده نیروهای مخالف دولت به مبارزهء خود برای آزادی مناطق نفت خیز نیجریه از دست شرکتهای خارجی ادامه خواهند داد زیرا به اعتقاد آنها شرکتهای خارجی منابع نفتی و سرمایههای اصلی کشور را به تاراج میبرند. آنها میگویند شرکتهای خارجی باید بدانند، سرمایهگذاری آنها در مناطق نفت خیز خلیج نیجر هیچ گونه تضمینی نخواهد داشت.
در پی گسترش حملات تروریستی، میزان تولید نفت نیجریه طی ماههای اخیر روزانه 872 هزار بشکه کاهش یافته است و افزایش تهدیدات تروریستی در منطقهء خلیج نیجر، موجب کاهش 20 درصدی تولید نفت این کشور شده است اما دولت نیجریه و شخص اولسگان اوباسانجو رییس جمهور، برقراری امنیت کامل پروژههای نفتی این کشور را تضمین کردهاند.
وزیر نفت نیجریه میگوید، باوجود تهدیدات تروریستی در خلیج نیجر، میزان تولید نفت این کشور تا پایان ماه دسامبر 2006 میلادی به بیش از سه میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت. ادموند داکورو وزیر نفت نیجریه که رییس اوپک نیز هست میگوید، تا پایان امسال بیش از 500 هزار بشکه نفت به ظرفیت 5/2 میلیون بشکهای تولید نیجریه افزوده خواهد شد. دو ماه قبل 600 هزار بشکه از ظرفیت تولید نفت نیجریه که در اختیار شرکت شل قرار داشت، به طور کامل تعطیل شد. بیش از 120 هزار بشکه از ظرفیت تولید نفت شرکت شورون نیز به علت تهدیدات تروریستی به حالت تعطیلی کامل درآمد. این در حالی بود که برخی از کارشناسان انرژی بر این باور بودند که در آن زمان بیش از یک میلیون بشکه از تولید نفت نیجریه کاسته شد.
وزارت نفت و انرژی نیجریه اعلام کرده ظرفیت تولید نفت این کشور تا سال 2008 میلادی به بیش از چهار میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت. رییس شرکت مدیریت ذخایر نفتی نیجریه اعلام کرده در حالی که قیمت جهانی نفت روز به روز در حال افزایش است، میزان ذخایر نفتی این کشور بیش از پنج میلیارد بشکه افزایش داشته است. میزان ذخایر کشف شدهء نفت نیجریه هم اکنون به بیش از 35 میلیارد بشکه رسیده است و میزان تولید نفت نیجریه هماکنون روزانه به بیش از_4/2 میلیون بشکه است. این کشور در حال حاضر قادر به تولید سه میلیون بشکه نفت در روز است ولی سهمیههای تعیین شده از سوی اوپک، چنین اجازهای را برای افزایش تولید به آن نمیدهد. دولت نیجریه قصد دارد برای افزایش ظرفیت تولید نفت و گاز این کشور تا سال 2008 میلادی، بیش از 67 میلیارد دلار در بخش انرژی سرمایهگذاری کند.
شرکت شورون تگزاکوی آمریکا نیز اعلام کرده میزان تولید نفت این شرکت در نیجریه از 400 هزار بشکه به بیش از 700 هزار بشکه تا دو سال آینده افزایش خواهد یافت. فرد نلسون رییس شعبهء شرکت شورون در نیجریه در این باره میگوید: «افزایش سرمایه گذاری شرکتهای نفتی خارجی در نیجریه، بستگی به شرایط امنیتی و ثبات سیاسی در این کشور دارد. نیجریه برای اجرای پروژههای انرژی و افزایش تولید نفت و گاز، نیازمند سرمایهگذاریهای خارجی است.»
از سوی دیگر با وجود این ناآرامیها مصرفکنندگان بزرگ شرق و جنوب آسیا از جمله چین، کرهء جنوبی و هند با اشتیاق بسیار در حال افزایش سرمایهگذاریهای خود در حوزهء انرژی نیجریه هستند. خبرگزاری بلومبرگ از سرمایهگذاری شش میلیارد دلاری شرکتهای کرهء جنوبی در بخش نفت و گاز نیجریه خبر داده است. کرهء جنوبی هماکنون پنجمین واردکنندهء بزرگ نفت جهان به شمار میرود و شرکتهای نفتی این کشور قرار است در پروژههای توسعه چندین میدان نفتی نیجریه سرمایهگذاری کنند.
پس از افزایش بیسابقهء قیمت جهانی نفت طی دو سال اخیر، شرکتهای نفتی کرهءجنوبی نیز تلاش زیادی را برای دستیابی به منابع غنی نفت و گاز در کشورهای مختلف آغاز کردهاند.
فادل گیت، کارشناس ارشد انرژی موسسه اپنهایمر در این باره معتقد است: «در این شرایط، همه کشورهای بزرگ واردکنندهء انرژی به دنبال دستیابی به امنیت انرژی هستند و سرمایهگذاری شش میلیارد دلاری کره در بخش انرژی نیجریه، بخشی از این تلاش جهانی است. این در حالی است که میزان مصرف نفت کرهءجنوبی طی 40 سال اخیر بیش از 91 برابر افزایش یافته است. میزان مصرف نفت در این کشور طی سال 2004 میلادی، روزانه به بیش از 28/2 میلیون بشکه رسید.» کرهءجنوبی همچنین قصد دارد با سرمایهگذاری در بخش تولید برق نیجریه، بیش از 20 درصد برق مورد نیاز این کشور را تا سال 2010 میلادی تامین کند.
چین و هند نیز به عنوان قدرتهای بزرگ اقتصادی آسیا تلاش زیادی را برای دستیابی به منابع انرژی آغاز کردهاند. بخش زیادی از 16 پروژه بزرگ نفتی نیجریه مجموعاًً به ارزش بیش از 20 میلیارد دلار به شرکتهای نفتی هند و چین واگذار شده است. شرکتهای نفتی هند و چین که از ماهها پیش به دنبال دستیابی به منابع غنی انرژی نیجریه بودند، بالاخره به اهداف خود دست یافتند و در مناقصههای وزارت نفت نیجریه به پیروزی رسیدند. کنسرسیوم متشکل از شرکت ملی نفت هند و شرکت میتال استیل این کشور، موافقت خود را سرمایهگذاری شش میلیارد دلاری در نیجریه اعلام کردهاند. این دو شرکت قرار است یک پالایشگاه بزرگ نفتی، یک نیروگاه دو هزار مگاواتی و خط ریل راه آهن غرب به شرق نیجریه را احداث کنند.
دولت چین نیز در خصوص سرمایهگذاری دو میلیارد دلاری برای احداث پالایشگاه نفت در شمال نیجریه متعهد شده است. چین در جریان سفر سال گذشته هوجین تائو رییس جمهور این کشور به نیجریه، چهار مجوز حفاری نفت در این کشور به دست آورد و در مقابل تعهد کرد چهار میلیارد دلار در صنعت نفت و طرحهای زیربنایی در نیجریه سرمایهگذاری کند. طبق این توافقات چین سهمی تعیینکننده در پالایشگاه نفت کادونای نیجریه که روزی 110 هزار بشکه نفت را تصفیه میکند، خریداری میکند و خط آهن و چند کارخانه برق در این کشور میسازد. پکن مدتها است به نیجریه، که بزرگترین صادرکننده نفت آفریقا است به چشم یک شریک مینگرد و دیدار هو نشانه اهمیتی است که چین برای تضمین انرژی خود و انجام معاملات تجاری در منطقه قایل است. در واقع نیجریه نفت و گاز دارد که چین میخواهد و بازاری بالقوه برای کالاهای چین است.
در سایهء چنین روابطی با غولهای اقتصادی شرق و جنوب آسیا است که رییس جمهور نیجریه میگوید: «نیجریه به لحاظ صنعتی به یکی از 20 اقتصاد برتر جهان تبدیل میشود.»
اولسگان اوباسا نجو، رییس جمهور نیجریه در سالروز چهل و ششمین سال استقلال کشور گفت: «نیجریه باید کشوری باشد که همه امورش بر پایهء تکنولوژی اطلاعات، سیستمهای مدیریتی و مالی مدرن اداره شود.» وی میگوید: «ما باید تلاش کنیم تا علاوه بر صادرات کالا دیگر خدمات را نیز صادر کنیم تا درآمدهای اضافی برای خود به دست بیاوریم و رشد اقتصادی کشور را به پیش ببریم. نیجریه باید جایی باشد که در آن شهروندانش به راحتی به نیازهای اولیهء بشری دسترسی داشته باشند. ما به برق، تولید، انتقال و توزیع نیاز خواهیم داشت تا بتوانیم تا سال 2020 به یک کشور صنعتی تبدیل شویم. ما به یک سیستم حملونقل مدرن نیاز خواهیم داشت تا شبکهء ریلی، راهها و آبراهها را توسعه و مدرنیزه کنیم. سیستم آموزشی نیجریه باید به گونهای باشد که تمامیافراد در این کشور با سواد شوند. این راهی است که ما باید طی کنیم تا بتوانیم پایه و قدرت کشور را تقویت کرده و اعتماد مردم را جلب کنیم.»
شاید سخنان ساجو اغراقآمیز باشد; اما رویکرد هند، چین و کرهءجنوبی به منابع نفتی نیجریه نشان میدهد که خشونتهای داخلی و ناآرامیها باعث کاهش توجهات به منابع غنی نیجریه نشده است.