در ساعات اولیه سومین روز ماه جاری ارتش آمریکا حملهای علیه نظام چاوز در ونزوئلا انجام داد. نیروهای ویژه آمریکایی در تاریکی شب به آسمان کاراکاس یورش بردند، به خانه نیکولاس مادورو رئیس جمهور این کشور حمله کردند و وی و همسرش را به ایالات متحده ربودند. چند ساعت طول کشید تا نظام بولیواری بتواند خود را بازسازی کند و واکنش عملی نشان دهد.
رهبران جهان امکان دارد متوجه شده باشند هیچ یک از پدافندهای هوایی در ونزوئلا فعال نشدند
بهترین کاری که کاراکاس میتوانست انجام دهد، صدور مجموعهای از بیانیه های محکومیت شدید حمله بود. در سوی مقابل، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، رؤسای جمهور مکزیک، کوبا و کلمبیا را در فهرست اهداف بالقوه ایالات متحده قرار داد. همزمان با تلاش حکومت چاوز برای سازماندهی مجدد، مشخص شد قدرت هنوز به نیروهای مخالف در ونزوئلا منتقل نشده است.
دلسی رودریگز، معاون رئیس جمهور ونزوئلا که ظاهراً ریاست موقت دولت بولیواری را عهده دار شده است، خشم خود را از ربودن نیکولاس مادورو و همسرش به وسیله ترامپ ابراز کرد. به نظر میآید خورخه، برادر دلسی رودریگز و عضو فعال مجلس ونزوئلا در مکانی نامعلوم در کاراکاس به سر میبرد.
پادرینو لوپز، وزیر دفاع این کشور یکی دیگر از چهرههای برجستهای است که به خاطر سخنرانیهای تند و صریحش شناخته میشود. البته، رهبران جهان امکان دارد متوجه شده باشند هیچ یک از پدافندهای هوایی در ونزوئلا حتی زمانی که آمریکاییها برای ربودن مادورو وارد شدند، فعال نشدند. در نهایت، دیوسدادو کابلو وزیر کشور بسیار بانفوذ ونزوئلا به خاطر ربودن مادورو سیلی از توهینها را علیه ایالات متحده روانه کرد.
علاوه بر این، شایعه شده بود مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا به سناتور مایک لی (جمهوریخواه از یوتا)، یکی از منتقدان برجسته استفاده از زور اطلاع داد کاخ سفید در حال حاضر هیچ عملیات نظامی دیگری علیه ونزوئلا برنامهریزی نمیکند. با وجود این، ترامپ قصد خود را برای کنترل ونزوئلا تا زمان تشکیل دولت انتقالی برای به دست گرفتن قدرت ابراز و اصرار کرده است برخلاف مواضع بیشتر ائتلاف های سیاسی داخلی، از حضور نظامی در ونزوئلا نمیترسد.
گرچه ترامپ در رقابت های انتخاباتی خود با شعار مخالفت با جنگهای خارجی برای تغییر رژیمها فعالیت میکرد، اما اکنون نه تنها متعهد به «مدیریت ونزوئلا» شده، بلکه ادعا میکند شرکتهای انرژی آمریکایی کنترل منابع عظیم نفت، گاز طبیعی و مواد معدنی کمیاب ونزوئلا را به دست خواهند گرفت. اما با توجه به اینکه حکومت سابق هنوز قاطعانه خیابانهای کاراکاس را در کنترل دارد، چگونه امکان دارد این اتفاق بیفتد؟
بسیاری از مقام های واشنگتن امروز از خود سؤالات مشابهی میپرسند، چگونه ترامپ قطعنامه اختیارات جنگی را که ماه گذشته به وسیله رو خانا، نماینده دموکرات از کالیفرنیا ارائه شد و هدفش جلوگیری از استفاده یکجانبه رئیس جمهور از توان نظامی در ونزوئلا بود، دور زده است. این در حالی است که حملات به قایقها و توقیف کشتیهای باری استفاده نسبتاً محدودی از زور بوده که تا حد زیادی با اختیارات جنگی ریاست جمهوری در دولتهای قبلی سازگار است؛ اما ربودن مادورو به منزله تهاجم تمام عیار ایالات متحده به ونزوئلا و افزایش بیشتر تنش خواهد بود.
سؤال بزرگتر این است آیا ترامپ واقعاً تهدید ناشی از حکومت ونزوئلا را از بین برده یا آن را افزایش داده است
دو گزینه برای آینده نزدیک ونزوئلا
یک منبع درباره ریچارد گرنل، فرستاده ویژه فعلی ریاست جمهوری ایالات متحده برای مأموریتهای ویژه که گفته میشود درگیر رقابت قدرت در درون دولت بر سر آینده سیاسی ونزوئلاست گفت، رویکرد «میانهروانه» گرنل در شرف ظهور است. برخی مقام های کاخ سفید از ایده انتصاب ماریا کورینا ماچادو به عنوان رئیس جمهور جدید ونزوئلا به منظور برچیدن کامل نظام بولیواری حمایت کردهاند. با وجود این، گروههایی وجود دارند که معتقدند ماچادو نمیتواند ثبات پس از جنگ لازم را برای رضایت ایالات متحده از موفقیت مأموریت خود در ونزوئلا فراهم کند. ترامپ در نخستین کنفرانس مطبوعاتی خود پس از ربودن موفقیتآمیز مادورو به این موضوع پرداخت.
جناح دیگری در دولت صرفاً میخواهد با نظام فعلی به توافق دست یابد تا منابع طبیعی ونزوئلا را تصاحب کند که گرنل بیشتر به این هدف تمایل دارد. آنها این رویکرد را «سبک کارتل» مینامند، زیرا این طرح همچنان حامیان آنها در حکومت بولیواری در کاراکاس در قدرت نگه میدارد، در عوض حامیان معاملات مطلوبی با شرکتهای آمریکایی انجام میدهند و تجارت با چین، روسیه یا ایران را متوقف میکنند.
هیچکدام از این گزینهها برای ونزوئلا ایدهآل نیست. تصرف این کشور برای بهرهبرداری از منابع طبیعی فراوان آن امکان دارد از نظر مالی سودمند به نظر آید، اما گذشته از نقض قوانین بینالمللی تعهدی بلندمدت خواهد بود و هیچ تضمینی وجود ندارد کنگرهای که از قبل در برابر چنین طرحهایی مقاومت میکند، آنها را تصویب کند.
علاوه بر این، با توجه به اینکه رهبرانی مانند رودریگز و کابلو هنوز در کاراکاس قدرت دارند، سؤال بزرگتر این است آیا ترامپ واقعاً تهدید ناشی از حکومت ونزوئلا را از بین برده یا آن را افزایش داده است.
منبع: راهبرد معاصر