یکی از ویژگیهای مهم رهبران بزرگ تاریخ، توانایی آنها در شکستن بنبستهاست. این بنبستها گاه در سطح ذهن و تحلیلها ظاهر میشوند و جامعه را در دوگانههای فرساینده گرفتار می¬کنند و گاه در میدان عمل خود را بهصورت احساس نگرانی و تردید نمایان می سازند. رهبران خبره در مواجهه با چنین موقعیتهایی، با تغییر زاویه نگاه و جابهجایی نقطه تمرکز، این وضعیت را دگرگون میکنند و راههای تازهای پیش روی جامعه میگشایند. در چنین حالتی است که اعتماد به توان ملی احیا میشود و محاسبات دشمن نیز برهم میخورد.
بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار دیروز با مردم آذربایجان شرقی، در همین چارچوب قابل تحلیل است. ایشان با گشودن چند گره ذهنی و عینی مهم، کشور، تردیدهای ذهنی را به ابتکار و آرامش تبدیل کردند. در اینجا، به دو مورد از این گرهگشاییهای اساسی میپردازیم.
نخستین محور در بیانات معظمله، بازتعریف همزمان معادله تهدید و اقتدار ملی است. در شرایطی که دشمن میکوشد با بزرگنمایی توان نظامی خود و نمایش ابزارهایی همچون ناوهای جنگی، نوعی نگرانی و بیثباتی روانی در جامعه ایران ایجاد کند، این بیان صریح حضرت آقا که «ارتشی که خود را قویترین ارتش جهان میداند ممکن است آنچنان سیلی محکمی بخورد که نتواند از جایش بلند شود»، و نیز تصریح بر اینکه «خطرناکتر از ناو جنگی، سلاحی است که میتواند آن را به قعر دریا بفرستد»، تمرکز را از نمایش قدرت دشمن به توان خنثیسازی تهدید منتقل میکند. نتیجه این صورتبندی تازه، شکست فضای روانی ناشی از جنگ ادراکی و بازگشت آرامش به فضای عمومی است. این رویکرد اعتماد عمومی به توان دفاعی کشور را تقویت میکند و خطای محاسباتی دشمن را افزایش میدهد.
دومین محور، در نحوه مواجهه با جانباختگان حوادث دی ماه جلوهگر شد. در فضایی که دشمن دائما در تلاش است با روایتهای دوقطبی، جامعه را در یک شکاف عاطفی و سیاسی متاثر از آن حوادث، نگه دارد، این بیان که همه جانباختگان ــ جز سران سازماندهنده فتنه ــ فرزندان این ملتاند و ما عزاداریم بخاطر خون هایی که ریخته شد، یک بیان وحدتآفرین به شمار میآید. در این بیان، ضمن حفظ مرز روشن با جریانهای طراح ناامنی، از جانهای از دسترفته تصویری خودی و انسانی ارائه میشود. این نگاه، بنبست روایتهای تقابلی را میشکند و بهجای تعمیق شکاف، سرمایه اجتماعی را در مسیر تعالی قرار میدهد. چنین نگاهی میدان بهرهبرداری دشمن از زخمهای موجود را محدود میکند و انسجام ملی را بهعنوان پشتوانه اصلی پیشرفت کشور بازتولید میکند.
بیانات دیروز رهبر حکیم انقلاب را باید نمونهای روشن از رهنمودهایی دانست که در شرایط حساس کنونی، گرههای موجود را میگشاید و جامعه را از وضعیت انتظار و نگرانی به آرامش، اعتماد و کنش فعال منتقل میکند و نهایتا ابتکار عمل را در اختیار ملت ایران قرار می دهد.