شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در مکاتبه رسمی با آنتونیو گوترش با اشاره به تحولات اخیر و روند فزاینده نظامیسازی در منطقه حساس خلیج فارس و دریای عمان از سوی دولت ایالات متحده آمریکا و تهدیدات نسبت به تجاوز نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران، درباره پیامدهای محیط زیستی ناشی از اقدامات نظامی در این زیست بوم حساس و شکننده ابراز نگرانی کرد.
معاون رئیس جمهور در این نامه تصریح کرده است: استمرار تهدیدات نظامی در منطقهای با تراکم زیرساختهای نفتی، گازی، پتروشیمی و دریایی، مصداق ایجاد وضعیت مخاطرهآمیز برای صلح، امنیت و محیطزیست منطقهای و جهانی محسوب میشود.
وی در این نامه افزوده است: مطابق اصل ۲۱ اعلامیه استکهلم ۱۹۷۲ و اصل ۲ اعلامیه ریو ۱۹۹۲ که دولتها مسئول تضمین آن هستند، هرگونه اقدام نظامی که منجر به آلودگی گسترده دریایی، تخریب زیستگاههای ساحلی یا آسیب به تنوع زیستی شود، میتواند نقض تعهدات عرفی بینالمللی در زمینه منع خسارت فرامرزی تلقی گردد.
در این نامه آمده است: طبق ماده ۵۵ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ به کنوانسیونهای ژنو، در جریان مخاصمات مسلحانه باید از محیطزیست طبیعی در برابر آسیبهای گسترده، شدید و طولانیمدت حمایت شود. همچنین کنوانسیون ۱۹۷۶ منع استفاده نظامی یا خصمانه دستکاری محیط زیست (ENMOD) نیز هرگونه بهرهگیری خصمانه از تغییرات محیطی با آثار گسترده، پایدار یا شدید را منع میکند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تجربیات جنگهای پیشین در منطقه افزوده است: تجربیات ناشی از درگیریهای نظامی پیشین در منطقه ــ از جمله حملات به تأسیسات نفتی و صنعتی ــ نشان داده است که پیامدهای محیطزیستی چنین اقداماتـی محدود به زمان یا قلمرو خاصی نمیماند و آثار آن میتواند نسلها را متأثر سازد؛ از آلودگیهای نفتی گسترده گرفته تا انتشار آلایندههای سمی، تخریب اکوسیستمهای مرجانی و تهدید سلامت جوامع ساحلی.
معاون رئیس جمهور ایران در این مکاتبه از دبیر کل سازمان ملل متحد خواسته است تا با استناد به مواد ۹۹ و ۳۴ منشور ملل متحد، با بهرهگیری از اختیارات خود، موضوع تهدیدات محیطزیستی ناشی از تشدید نظامیسازی منطقه در اولویت فعالیتها قرار گیرد.
وی همچنین از نهادهای تخصصی ذیربط سازمان ملل متحد درخواست ارزیابی خطرات بالقوه محیطزیستی در منطقه و اتخاذ سازوکارهای پیشگیرانه نموده و بر رعایت کامل حقوق بینالملل محیطزیست تأکید کرده و در خاتمه افزوده است: اطمینان داریم که با مساعی جنابعالی، میتوان از بروز فجایع محیط زیستی در منطقه جلوگیری و اعتماد خدشه دار شده ملتها به سازوکارهای بینالمللی و نهادهای آن را بازیابی نمود.
سازمان حفاظت محیط زیست ۲۹ بهمن امسال نیز در نامهای خطاب به وزرای محیط زیست امارات متحده عربی، بحرین، کویت، عربستان سعودی، قطر و عمان نسبت به تبعات «نظامیسازی فزاینده» در خلیج فارس و دریای عمان و تبعات بالقوه و بالفعل آن بر محیط زیست منطقه و جهان هشدار داده بود.