▼ حرف روز
باید ها و نباید های همسایگی!
در طول دهههای گذشته، سیاست خارجی کشورمان در قبال کشورهای عربی منطقه بر پایه اصولی ثابت و قابل پیشبینی شکل گرفته است: تأکید بر همسایگی، برادری اسلامی، احترام متقابل و تلاش برای همزیستی مسالمتآمیز. این رویکرد بخشی از یک راهبرد بلندمدت بوده که در بزنگاههای مختلف منطقهای نیز خود را نشان داده است. حتی در شرایطی که تنشها در منطقه به اوج رسیده و ایران خود هدف حملات مستقیم قرار گرفته، چارچوب کلی این سیاست دستخوش تغییر بنیادین نشده است.
در شرایط کنونی که ایران با تجاوز مستقیم از سوی آمریکا و رژیم صهیونی مواجه است، رفتار تهران در قبال کشورهای عربی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. ایران بارها اعلام کرده که تمایلی به کشاندن جنگ به جغرافیای کشورهای همسایه ندارد. با این حال، یک اصل روشن در سیاست دفاعی ایران وجود دارد: «پاسخ به منشأ تهدید.» به عبارت دیگر، اگر نقطهای در یک کشور عربی به پایگاهی برای آغاز حمله به ایران تبدیل شود، آن نقطه بهعنوان بخشی از معادله درگیری تلقی خواهد شد. از این منظر، اقدام ایران نه علیه کشور میزبان، بلکه علیه مبدأ حمله تعریف میشود.
این تمایز، هرچند در فضای رسانهای پیچیده منطقهای گاه نادیده گرفته میشود، اما برای فهم رفتار ایران کلیدی است. ایران تلاش کرده این پیام را بهصراحت منتقل کند که امنیت کشورهای منطقه بهویژه همسایگان عرب، برایش اهمیت دارد و هرگونه تنش ناخواسته، نتیجه ورود بازیگران فرامنطقهای و استفاده از خاک این کشورها علیه ایران است.ایران بر این باور است که امنیت منطقه، باید توسط خود کشورهای منطقه تأمین شود. تجربه دهههای اخیر نشان داده که حضور قدرتهای فرامنطقهای نهتنها به ثبات منجر نشده، بلکه بر پیچیدگی بحرانها افزوده است. از جنگهای طولانی گرفته تا بیثباتیهای مزمن، همگی نشاندهنده این واقعیت هستند که بازیگران خارجی بیش از آنکه دغدغه امنیت و رفاه مردم منطقه را داشته باشند، به دنبال تأمین منافع راهبردی خود هستند.
در این چارچوب، نه آمریکا و نه رژیم صهیونی را نمیتوان بازیگرانی دانست که بهدنبال امنیت واقعی در منطقه باشند. سیاستهای این دو، عمدتا بر پایه مدیریت تنش، فروش تسلیحات و حفظ برتری راهبردی شکل گرفته است. نتیجه چنین رویکردی، تداوم ناامنی و بیاعتمادی در منطقه است؛ وضعیتی که بیشترین هزینه آن را کشورهای منطقه و مردم آنها میپردازند. در مقابل، ایران بارها بر ایده ایجاد یک ترتیبات امنیتی جمعی در خلیج فارس تأکید کرده است. این ایده، مبتنی بر مشارکت همه کشورهای عربی منطقه و بدون دخالت بازیگران خارجی است. ایران در برهه های تاریخی، حسن نیت خود را در مقابل همسایگان نشان داده است و اینک هم در قبال کشورهای عربی منطقه، رویکردی مبتنی بر تعامل، احترام و همکاری دارد، مشروط بر آنکه این کشورها نیز از تبدیل شدن به ابزار فشار علیه ایران پرهیز کنند.(بهرام بختیاری)
▼ روزشمار جنگ
روز بیست و سوم
◄روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد راهبرد آمریکا و رژیم صهیونی این بود که با حملات خود، قیامی سراسری را در ایران شعلهور کرده و حکومت را سرنگون کنند اما این راهبرد با ناکامی مواجه شده است.منابع آگاه تأیید کردهاند که برخلاف انتظار طراحان این حملات، نهتنها موج پیشبینیشده از ناآرامیهای مردمی شکل نگرفته، بلکه مقامات اطلاعاتی آمریکا از همان ابتدا نسبت به موفقیتآمیز بودن این رویکرد تردیدهای جدی داشتند.بر اساس این گزارش، گزینههای جایگزین از جمله استفاده از نیروهای کرد نیز پیشتر از دستور کار خارج شده و دیگر مورد پیگیری قرار ندارد.
◄اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اذعان مقامات بحرینی مبنی بر اینکه انفجار صورت گرفته در یک منطقه مسکونی در بحرین در روز ۹ مارس ۲۰۲۶ ناشی از اصابت موشک پاتریوت آمریکایی بوده است، در شبکه ایکس نوشت:«نمونه دیگری از «عملیات پرچم دروغین» برای بدنام کردن ایران و تحریک همسایگانش افشا شد.»وی افزود:«برخلاف ادعای سنتکام که پهپاد ایرانی را عامل انفجار در منطقه مسکونی ستره بحرین در تاریخ ۹ مارس اعلام کرده بود، اکنون مشخص شده که این انفجار ناشی از اصابت موشک پاتریوت آمریکایی بوده است.»
◄جو کنت، مقام مستعفی دولت ترامپ نسبت به تشدید تنشها با ایران به ویژه درباره جزیره خارگ، مرکز کلیدی صادرات نفت ایران، هشدار داد.او با اشاره به احتمال اعزام نیروهای آمریکایی به این منطقه تأکید کرد که چنین اقدامی یک «اشتباه بزرگ» خواهد بود. کنت توضیح داد:«این اقدام عملاً به معنای تحویل دادن یک دسته گروگان به ایران در جزیرهای است که آنها میتوانند به راحتی با پهپاد و موشک آن را گلولهباران کنند.»
◄شرکت رهیابی محمولههای نفتی، تانکرترکرز، نوشته است، دیروز یک نفتکش بسیارغولپیکر که این بار ایرانی نبود، در حال بارگیری ۲ میلیون بشکه نفت در از جزیره خارک بود و این یعنی درآمد بیش از ۲۰۰ میلیون دلاری دیگر برای تهران.این شرکت روزدو روز قبل هم آمار بارگیری دو نفتکش غولپیکر دیگر را در جزیره خارک را داده بود و نوشته بود که این رقم معادل ۴ میلیون بشکه است که بیش از ۴۰۰ میلیون دلار ارزش دارد.
◄ادوارد فیشمن، تحلیلگر آمریکایی، میگوید که ایران از بستن تنگه هرمز برای چند هفته، بیش از تمام امتیازاتی که در توافق برجام به دست آورده بود، معافیتها و امتیاز کسب کرده است.
◄قیمت انواع نفت ایران برای فروش به مناطق مختلف جهان ۵.۵ دلار گران شده و برای تحویل به برخی مناطق در جهان به بالای ۱۱۱ دلار در هر بشکه هم رسیده است.
▼ خبر ویژه
تنگه هرمز بدون جایگزین است
پاتریک پویانه، مدیرعامل شرکت توتالانرژی فرانسه در گفتگو با روزنامه تلگراف تأکید کرد که اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز، با هیچ منبع جایگزینی در جهان قابل جبران نیست. پویانه، مدیرعامل غول نفتی فرانسه توتالانرژی، با اشاره به بحران جاری در خلیج فارس و بسته شدن تنگه هرمز اظهار داشت:«نفتی که روزانه از این آبراه استراتژیک عبور میکند، قابل جایگزینی با منابع دیگر نیست. ظرفیت مازاد تولید در جهان به اندازهای نیست که بتواند خلأ ایجاد شده را پر کند.»وی افزود:«تنگه هرمز تنها گذرگاه حیاتی برای صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس است و اختلال در آن، زنجیره تأمین انرژی جهان را با بحرانی بیسابقه مواجه کرده است.»اظهارات مدیرعامل توتالانرژی در حالی مطرح میشود که پیشتر آژانس بینالمللی انرژی (IEA) هشدار داده بود بازگشت جریان نفت و گاز از خلیج فارس ممکن است تا شش ماه به طول انجامد و تولیدکنندگان منطقه مجموعاً حداقل ۱۰ میلیون بشکه در روز کاهش تولید داشتهاند.کارشناسان میگویند اعتراف یک مدیر ارشد یک شرکت بزرگ نفتی بینالمللی به بیجایگزینی تنگه هرمز، نشاندهنده عمق فاجعهای است که اقتصاد جهانی را تهدید میکند.
▼ اخبار
بازنده ای برای تمام فصول
پایگاه نیویورکر در گزارشی درباره ربع پهلوی، فرزند شاه مخلوع ایران نوشته که دونالد ترامپ و نزدیکانش از او به عنوان «شاهزاده بازنده» یاد میکنند.این گزارش فاش میکند که رضا پهلوی در دو سال اخیر روابط خود را با رژیم صهیونی تعمیق بخشیده است. او در سال ۲۰۲۳ به بیتالمقدس سفر کرد، با بنیامین نتانیاهو و همسرش سارا عکس گرفت.نیویورکر در بخش دیگری از این گزارش به پیشینه روابط رضا پهلوی با آمریکا پرداخته است. در اوایل دهه ۱۹۸۰، اردشیر زاهدی، آخرین سفیر محمدرضا شاه در آمریکا جلساتی را بین رضا پهلوی و مقامات آمریکایی ترتیب داد. تینو زاهدی، پسرعموی اردشیر، در این باره میگوید:«آمریکاییها در آن زمان کاملاً امیدوار بودند که با رضا به نتایجی برسند، اما خیلی زود اعتمادشان را از دست دادند. آنها باور نداشتند که او بتواند پادشاهی کند.»به نوشته نیویورکر، در سالهای بعد، گزارشهایی درباره دریافت بودجه و حمایت پهلوی از سوی سیا و برخی کشورهای عربی منتشر شد.اردشیر زاهدی بعدها از او جدا شد و گفت که پذیرش کمک مالی از خارجیها و درخواست از آنها برای بمباران کشور ایران اقدامی «غیرایرانی» است.نویسنده در پایان با اشاره به سنت کهن ایرانی به این نکته حیاتی اشاره میکند که در دو هزار و پانصد سال تاریخ ایران، هیچ پادشاهی قدرت خارجی را به حمله به خاک ایران دعوت نکرده است. نویسنده میافزاید که بمباران شهرها، کشته شدن کودکان مدرسهای در میناب، آسمان آغشته به دود تهران و کمبودهای ناشی از جنگ تصویر پهلوی را از «رهبر آینده» به «عامل ویرانی کشور» تغییر میدهد.
توهم ۴۰ ساله ترامپ برای تصرف خارک
خاویر بلاس، روزنامهنگار و تحلیلگر شناختهشده حوزه انرژی و کالاهای اساسی در بلومبرگ، میگوید، ترامپ در سال ۱۹۸۸، زمانیکه تاجر بود در مورد تصرف خارک صحبت کرده است و اکنون پس از چهار دهه رئیسجمهور آمریکا هنوز در حال بررسی این لاف قدیمی است اما اکنون هم همانند همان زمان، تصرف این جزیره خیالی بیش نیست.این تحلیلگر استدلال میکند که ترامپ گزینههای دیگر ایران مانند گزینههای جایگزین برای صادرات نفت و حتی سابقه و توانایی ایران در اداره کشور با وجود درآمد پایین نفتی را دستکم گرفته است.به اعتقاد وی، این اقدام تنها، جنگ علیه ایران را گستردهتر و شدیدتر میکند.کاخ سفید فکر میکند که تصرف این جزیره میتواند اهرم فشاری برای وادار کردن ایران به باز کردن تنگه هرمز تبدیل شود؛ همانند حمله به تاسیسات انرژی ایران که دولت ترامپ مشارکت در آن را تایید کرد اما پس از واکنش ایران در حمله به زیرساختهای انرژی مرتبط با آمریکا در منطقه، نسبت به انجام این حملات ابراز بیخبری کرد و حتی گفت که با نتانیاهو صحبت کرده است تا دیگر به تاسیسات انرژی ایران حمله نکند.ترامپ حدود یک هفته پیش مدعی شده بود که با حمله به جزیره خارک، تمام توان نظامی ایران را نابود کرده است و اکنون رسانهها خبر میدهند، ناوی برای یک عملیات آبی خاکی برای جزیرهای که توان نظامیش را نابود شده، راهی خلیج فارس کرده است که تا حدود سه هفته دیگر به تنگه هرمز نمیرسد و به گفته تحلیلگران بازار نفت حالا حالاها باید منتظر بماند.
برنامههای دقیق برای حفظ پایداری شبکه آب و برق داریم
عباس علی آبادی، وزیر نیرو در واکنش به برخی فضاسازی های دشمن صهیونی_آمریکایی مبنی بر حمله به نیروگاههاگفت:«صنعت برق یک صنعت عمومی و خدماتی است و حمله به تأسیسات برق، حمله مستقیم به زندگی مردم محسوب میشود.»وی افزود:«خسارت به تأسیسات زیربنایی برق یک جرم بینالمللی است و بر خلاف تمام قوانین بینالمللی عمل میکند. بنابراین، این قبیل تهدیدات باید از سوی مراجع بینالمللی محکوم شود.»وزیر نیرو بیان داشت:«حمله به نیروگاه تفاوتی با حمله به مدرسه ندارد و این کار نقض تمام قواعد بینالمللی است و آسیب آن متوجه مردم غیرنظامی است.»علی ابادی اظهار داشت:«طبق کنوانسیونهای ژنو و قطعنامه ۲۵۷۳ شورای امنیت، کلیه تأسیسات غیرنظامی از جمله زیرساختهای حیاتی برق، باید مصون از هرگونه حمله نظامی هستند.»وزیر نیرو گفت:«کارکنان صنعت برق مأموریت خدمترسانی دارند و ما وظیفه داریم از حقوق مردم و کارکنان خود دفاع کنیم؛ بهویژه این که بیشتر این نیروگاهها متعلق به بخش خصوصی است و ما باید از سرمایه مردم حمایت کنیم.»علی ابادی اظهار داشت:«وزارت نیرو برنامه های دقیق و منسجمی برای حفظ پایداری شبکه آب و برق تنظیم کرده است و این رویه در ادامه نیز با قدرت دنبال می شود تا از این محل هیچ آسیبی متوجه مردم عزیز کشور نشود.»
▼ اخبار کوتاه
◄اظهارات اخیر لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه و جنگطلب آمریکایی، درباره امکان اقدام نظامی علیه خاک ایران، با واکنشی غیرمنتظره و تند از سوی یکی از همحزبیهایش در کنگره روبرو شده است.آنا پائولینا لونا، نماینده جمهوریخواه کنگره آمریکا، با انتشار متنی در شبکه اجتماعی ایکس به شدت از اظهارات سناتور گراهام انتقاد کرد و او را به بیاحترامی به جان سربازان آمریکایی متهم کرد.خانم لونا در پیام خود که با استناد به ویدئویی از سخنان گراهام منتشر شد، به صراحت نوشت:«من عمیقاً از بیاحترامی سناتور لیندسی گراهام به جان انسانها وقتی درباره نیروهای ما صحبت میکند، ناراحت و آزردهام.»
◄سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در تشریح وضعیت در تنگه هرمز عنوان کرد:«تنگه هرمز بسته نشده است. توقف کشتیها بهخاطر ترس شرکتهای بیمه از «جنگ انتخابی» است که شما آغاز کردهاید، نه ایران.» وی افزود:«هیچ شرکت بیمه و هیچ ایرانی با تهدیدهای بیشتر متقاعد نخواهد شد. به جای تهدید، احترام بگذارید.» عراقچی در شبکه ایکس نوشت:«آزادی ناوبری بدون آزادی تجارت امکانپذیر نیست. هر دو را رعایت کنید یا انتظار هیچکدام را نداشته باشید.»
◄گروه هکری «سپر کوروش» اعلام کرد که در سومین گام خود در برابر وطن فروشان، به سراغ تلفن همراه خبرنگاران رسانه صهیونی اینترنشنال رفته است.این گروه سایبری اعلام کرده که با این حمله، اطلاعات صفحه اینستاگرامی اینترنشنال و عناصر وابسته به آن در دسترس قرار گرفت و دسترسی به پیامهای دایرکت و مکاتبات خصوصی افراد برقرار شد. این گروه سایبری، برای اطمینان از صحت اطلاعات، نمونهای از دادههای مربوطه را منتشر کرده است.
◄جان برنان، رئیس اسبق سازمان سیا، درباره شرایط کنونی آمریکا در جنگ با ایران و آسیبپذیری نظامیان این کشور در صورت تشدید درگیریها ابراز نگرانی کرد.وی در این باره اظهار داشت:«من فکر میکنم که ما عملاً در حال ورود به یک باتلاق هستیم، چرا که از نظر من واضح است که دولت ترامپ هیچ راهحل خروجِ قابل اجرا و مناسبی ندارد. این یک وضعیت بسیار آشفته است.»برنان افزود:«ما هیچگاه نباید این جنگ را شروع میکردیم.»
◄سیدمحمد حسینی، معاون پارلمانی دولت شهید رئیسی، با اشاره به واکنش قاطع نیروهای مسلح به حملات دشمن گفت:«ضربههای کوبنده ایران دشمنان را متحیر کرده و اکنون منطقه شاهد تغییر موازنه قدرت است.»وی با اشاره به عملیات تلافیجویانه ایران علیه تأسیسات متخاصم، تأکید کرد:«این بار با دورههای قبل تفاوت دارد. اگر برخی کشورهای منطقه با آمریکا همکاری کنند و پایگاههای خود را در اختیار آنها بگذارند، ما نیز آنها را هدف قرار خواهیم داد.»