▼ حرف روز
دیپلماسی فعال در سه قطب
با توجه به شواهد موجود و برخی احتمالات، سفر اخیر سید عباس عراقچی به اسلامآباد، مسقط و مسکو، می تواند نشان دهنده مجموعهای از اهداف و ملاحظات دیپلماتیک ایران باشد.
در رابطه با سفر به اسلامآباد، این احتمال وجود دارد که هدف اصلی، رایزنی در مورد وضعیت جنگ و آتشبس در منطقه و همچنین ارسال پیام های احتمالی به ایالات متحده از طریق کانال میانجیگری پاکستان باشد.
این رویکرد، میتواند بخشی از تلاش کشورمان برای مدیریت تنش ها و استفاده از ظرفیتهای دیپلماتیک منطقهای باشد
در خصوص مقصد دوم، یعنی مسقط، محتمل است که یکی از اهداف اصلی، هماهنگی های بیشتر در رابطه با موضوع راهبردی تنگه هرمز باشد.
این هماهنگی ها میتواند شامل بحثهایی در مورد کنترل این آبراه حیاتی، موضوع دریافت عوارض، و همچنین ارسال پیامهایی به کشورهای عربی و اتحادیه عرب منطقه خلیج فارس باشد.
این موضوع،بر اهمیت جایگاه جمهوری اسلامی ایران در امنیت و اقتصاد منطقه تأکید دارد.
در مرحله آخر، سفر به مسکو میتواند بر ابعاد بینالمللی و به ویژه پرونده هستهای کشورمان متمرکز باشد.
این احتمال وجود دارد که در این سفر، در مورد وضعیت فعالیتهای هستهای و مسائلی مانند ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده، رایزنی هایی صورت گیرد.
همکاری با روسیه در این زمینه، میتواند به منظور همسوسازی مواضع و کاهش فشارهای بینالمللی یا پیشبرد مذاکرات در آینده تلقی شود.
در مجموع به نظر میرسد این سفر دورهای، با توجه به احتمالات مطرح شده، مسیری دیپلماتیک چندوجهی را دنبال میکند.
این رویکرد نیز میتواند شامل تلاش برای مدیریت تنش های منطقهای، تثبیت موقعیت راهبردی در آبراه کلیدی تنگه هرمز و همچنین پیشبرد پرونده هستهای در عرصه بینالمللی باشد، که همگی نشان دهنده رویکرد فعال و چندجانبه جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با چالش های پیش رو است.(حسین نجفی)
▼ گزارش روز
مسیر نوین ترانزیتی
در حالی که بازتعریف مسیرهای تجاری در جهان به یکی از اولویتهای استراتژیک برای پیوند دادن بازارهای دور از هم تبدیل شده است، فعال شدن رسمی کریدور ترانزیتی جدید میان پاکستان_ ازبکستان از طریق خاک ایران، گامی بلند در جهت یکپارچگی اقتصادی منطقه محسوب میشود. ارسال نخستین محموله تجاری از پاکستان به مقصد تاشکند، فراتر از یک تبادل کالایی ساده، نشاندهندهی آغاز یک دوران جدید در همکاریهای ترانزیتی و ژئوپلیتیک میان این سه کشور است.
این مسیر راهبردی که از بندر کلیدی گوادر آغاز شده و با عبور از شبکه حملونقل زمینی ایران، به بازارهای دستنخوردهی آسیای میانه متصل میشود، پتانسیل بالایی برای بازنویسی معادلات حملونقل در منطقه دارد. استفاده از کامیونهای یخچالدار در اولین مرحله، نشاندهندهی آمادگی زیرساختهای این کریدور برای مدیریت زنجیره تأمین کالاهای حساس و با ارزش افزوده بالا است.
از منظر اقتصادی این مسیر برای پاکستان راهکاری کلیدی جهت غلبه بر محدودیتهای دسترسی به بازارهای شمال و تنوعبخشی به سبد صادراتی محسوب میشود. تقویت فعالیتهای لجستیکی و افزایش ترافیک تجاری در بنادر این کشور، میتواند محرک اصلی رشد تولید و افزایش حجم تجارت خارجی باشد. از سوی دیگر، ایران بار دیگر با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی بیبدیل خود، نقش پل ارتباطی میان جنوب و شمال آسیا را تثبیت میکند. این کریدور نه تنها نقش ترانزیتی ایران را تقویت میکند، بلکه میتواند جایگاه این کشور را به عنوان یک قطب مدیریت جریان کالا در منطقه ارتقا دهد.
نکته قابل تأمل در این میان، تداوم و پایداری فعالیتهای تجاری در مرزهای مشترک ایران و پاکستان، حتی در مواجهه با چالشهای ژئوپلیتیک و شرایط حساس منطقهای است. این پایداری نشان میدهد که ضرورتهای اقتصادی و منافع مشترک کشورهای منطقه، توانایی مقابله با تنشها و ایجاد مسیرهای همکاری پایدار را دارند.
توسعه این کریدور تنها به معنای جابهجایی کالا نیست؛ بلکه موجی از تقاضا را در صنعت حملونقل جادهای و ناوگان کامیونی بینالمللی ایجاد خواهد کرد. این تحول فرصتی بینظیر برای فعالان صنعت حمل و نقل است تا با ارتقای استانداردهای خود، در این جریان نوین تجاری سهیم شوند. کریدور پاکستان-ایران-ازبکستان، بیش از آنکه یک مسیر جادهای باشد، نمادی از تلاش برای ایجاد یک شبکه تجاری امن و سودآور در قلب آسیاست.(مصطفی علیجان زاده)
▼ خبر ویژه
غارت در سایه جنگ
روزنامه صهیونیست «هاآرتص» در گزارشی از سرقت گسترده اموال ساکنان لبنانی روستاهای جنوب این کشور از سوی نظامیان رژیم صهیونی پرده برداشت؛ پدیدهای که کاملا با اطلاع فرماندهان آنها و مقامات ارشد ارتش اشغالگر رخ میدهد.هاآرتص نوشت که نظامیان رژیم بدون هیچ دغدغهای هرچه میتوانند را بار خودروهای خود میکنند، از مبل و موتورسیکلت تا تلویزیون، تابلوها و فرشها و حتی اقلام کوچک مانند سیگار را نیز با خود میبرند.به نوشته این روزنامه، نظامیان هنگام خروج از لبنان، خودروهای خود را از اموال سرقتی پر میکنند، بدون آنکه تلاشی برای پنهان کردن آن داشته باشند. یکی از نظامیان ذخیره به هاآرتص گفته است:«این کار در ابعادی دیوانهوار انجام میشود.» او افزود:«هر کسی چیزی برمیدارد—تلویزیون، سیگار، ابزار کار یا هر چیز دیگر—آن را فوراً در خودروی خود میگذارد یا کنار میگذارد. این کار داخل پایگاه نظامی انجام نمیشود، اما پنهانی هم نیست. همه میبینند و میفهمند.»به گفته نظامیان صهیونیست، علیرغم اینکه در ظاهر چنین کاری در ارتش رژیم ممنوع بوده و جرم محسوب میشود، اما در عمل کسی نگران مجازات نیست.
▼ اخبار
آمریکا فاقد راهبرد مشخص در برابر ایران است
گاردین در گزارشی تحلیلی با اشاره به گذشت هشت هفته از آغاز حملات آمریکا علیه ایران می نویسد که کاخ سفید از راهبرد بمبارانهای شوکآور به سمت طرحِ فشار اقتصادی پایدار تغییر مسیر داده است و هماکنون در حال سنجش اراده کشوری است که در طول دههها، در جنگهای فرسایشی ورزیده شده است.بنابر این تحلیل از زمان توقف مذاکرات، کاخ سفید لحن پیامهای خود را تغییر داده و اکنون میگوید برای دستیابی به توافقی پایدارتر با ایران، تمایل به صبر کردن دارد و این در حالی است که بسته شدن تنگه هرمز، هزینههای اقتصادی فزایندهای را بر اقتصاد جهانی تحمیل کرده است.این نشریه انگلیسی این چرخشهای ناگهانی در دیپلماسی ترامپ و همچنین هزینههای فزاینده جنگ را موجب بروز نگرانی مقامات حرفهای در پنتاگون و وزارت خارجه، قانونگذاران هر دو حزب در کنگره و همچنین متحدان خارجی توصیف می کند که به طور فزایندهای آمریکا را به عنوان یک نیروی بیثباتکننده میبینند.طبق این گزارش فقدان یک راهبرد پایدار برای پایان دادن به جنگ ایران و به ویژه برای حل مسئله بسته شدن تنگه هرمز متحدان آمریکا را متقاعد کرده که کاخ سفید برای مدیریت تهدید تهران با کمبود ایده مواجه شده است.یکی از دیپلماتهای ارشد اروپایی در واشنگتن گفت:«ما یک راهبرد مشخص نمیبینیم – و فکر هم نمیکنیم که راهبردی وجود داشته باشد. و نگرانیم که این ما باشیم که باید با عواقب بعدی آن دست و پنجه نرم کنیم.»گاردین در پایان می نویسد در حالی که جمهوریخواهان خود را برای یک انتخابات میاندورهای دشوار در نوامبر آماده میکنند، دولت ترامپ به طور فزایندهای با کمبود وقت برای بازگشایی تنگه هرمز و تثبیت بازارها و قیمتها پیش از شوک اقتصادی مورد انتظار مواجه است.
دنیا امروز در حال به رسمیت شناختن «قدرت چهارم» جهانی است
محمد مرندی، تحلیلگر مسائل بینالملل، با تأکید بر انسجام داخلی فوق العاده بالا در ایران، گفت:«من بر این باورم چه آمریکا جنگ را شروع کند و چه از مسیر دیگری عقبنشینی کند، ما در این جنگ پیروزیم. جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت پیروز خواهند شد و یک جابجایی بزرگ قدرت در منطقه و جهان رخ میدهد.»این استاد دانشگاه اظهار داشت:«دنیا امروز در حال به رسمیت شناختن «قدرت چهارم» جهانی و بازتعریف روابط با ایران است. این اقتدار حاصل طراحی صحیح نظام در سالهای گذشته و ردّ نظریه کسانی بود که میگفتند نمیتوان در برابر غرب ایستادگی کرد.»مرندی گفت:«دهها سال سعی کردند اهل سنت را با وهابیت و عقاید تکفیری، ضد شیعه و ضد ایران کنند، اما همه اینها در حال متلاشی شدن است. در کشورهای غیراسلامی هم علاقمندی زیادی به ایران به وجود آمده است. یکی از کمونیستهای مشهور برزیل که دوست من است و تا حالا پایش را در قاره آسیا نگذاشته، گفته متأثر از مقاومت مردم ایران شده است.»وی ادامه داد:شرایط به نفع ماست. من بر این باورم چه آمریکا جنگ را دوباره شروع کند، چه ما ضربه بزنیم، چه آنها از مسیر دیگری بروند، ما در این جنگ پیروزیم. جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت پیروزند و یک جابجایی قدرت بزرگی در منطقه و جهان صورت میگیرد.» این استاد دانشگاه تاکید کرد:«کشور ما کشور بزرگی است، ۹۰ میلیون جمعیت دارد، انشاءالله بیشتر هم میشود. با این حال هند که یک و نیم میلیارد و اندونزی که نزدیک ۳۰۰ میلیون نفر جمعیت دارند، درباره ایران میگویند. این دلایل مشخصی دارد و همه به خاطر طراحیهای صحیح و سیاستهای درستی بود که در گذشته داشتیم.»
حکومت ایران به طرز غیرمنتظرهای باثباتتر شده است
«انبیسی نیوز» در گزارشی به نقل از منابع مطلع نوشته که برخلاف تلاشهای دونالد ترامپ برای پایان سریع جنگ، تهران هیچ عجلهای برای نشستن پای میز مذاکره ندارد. یک دیپلمات غربی مطلع از مسائل این درگیریها و پنج مقام غربی که همگی از ارزیابیهای اطلاعاتی درباره ایران آگاه هستند گفتهاند علی رغم ترور رهبران ایران و آسیب به سایتهای نظامی، حکومت تهران بهطور غیرمنتظرهای از نظر سیاسی از این حملات سود برده است. به گفته پنج تن از این مقامات، حکومت ایران در حال حاضر بهطور ناباورانهای نسبت به دوران پیش از جنگ باثباتتر شده است.پنج نفر از این منابع گفتهاند که بمبارانهای سنگین و اولتیماتومهای مکرر ترامپ باعث حاشیهنشین شدن جریانهای طرفدار غرب در داخل ایران شده چرا که این حملات عملاً استدلال آنها مبنی بر سودمند بودن تعامل با واشنگتن را از اعتبار انداخته است.
▼ اخبار کوتاه
◄ یک منبع امنیتی-سیاسی ایرانی در گفتوگو با شبکه المیادین اعلام کرد که آتشبسی که از سوی واشنگتن اعلام شده، حاصل یک انتخاب دیپلماتیک نبوده، بلکه ناشی از وجود یک نقص بنیادین در مدیریت آنها بر روند درگیری است.این منبع با اشاره به تحولات میدانی افزود:«شواهد میدانی نشان میدهد که واشنگتن و تلآویو با شکافهای بسیار بزرگی در فرآیند تصمیمگیری مواجه هستند و نوعی عدم قطعیت عملیاتی بر عملکرد آنها حاکم است.» به گفته وی، برای ایران ثابت شده که شکاف بزرگی در سطوح تصمیمسازی در داخل محور آمریکایی-صهیونی وجود دارد.
◄ سردار رضا طلایینیک، سخنگوی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، گفت:«امروز بیش از هزار نوع سلاح، شامل موشکها، پهپادها، سامانهها و تجهیزات مختلف بهصورت کاملاً بومی، دانشبنیان و ایرانی توسط نیروهای مسلح، وزارت دفاع، بخش خصوصی و شرکتهای دانشبنیان تولید شده است.» وی تصریح کرد:«این ظرفیت نتیجه بیش از ۲۵ سال سرمایهگذاری و تدارک در صنعت دفاعی است؛ بهگونهای که حتی در صورت آسیب به برخی مراکز، روند تولید و پشتیبانی در گستره جغرافیایی کشور، بهصورت مرئی و نامرئی ادامه دارد. در این مسیر، حدود ۹ هزار شرکت با نیروهای مسلح و وزارت دفاع همکاری دارند.»
◄ امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه در سخنانی با انتقاد از سیاستهای آمریکا نسبت به اروپا تأکید کرد که راهبردهای واشنگتن بر پایه منافع اروپاییان طراحی نشده است.وی تصریح کرد:«باید درباره راهبرد آمریکاییها صریح و شفاف باشیم؛ مسئله فقط به شخصیت یا رفتار دونالد ترامپ مربوط نمیشود، بلکه اساساً راهبردهای آمریکا منافع اروپا را در مرکز توجه خود قرار نمیدهند.»وی افزود:«هرچند آمریکا ممکن است متحد برخی کشورها باشد، اما این اتحاد تضمینشده نیست و هیچکس از میزان واقعی اعتماد و پایبندی واشنگتن به متحدان خود اطمینان ندارد.»
◄ نایب رئیس شورای سیاسی حزبالله با اشاره به مخالفت قاطع حزبالله با هرگونه مذاکره مستقیم با رژیم صهیونی، تاکید کرد که هیچ قدرت منطقهای یا بینالمللی نمیتواند حزبالله مجبور به تحویل سلاح کند.وی افزود:«ما مذاکره مستقیم با دشمن صهیونیستی را رد میکنیم و هیچگونه موفقیتی برای آن متصور نیستیم.»نایب رئیس شورای سیاسی حزبالله گفت:«امیدوار بودیم که دولت لبنان از برگه مقاومت به عنوان ابزار قدرت در مذاکرات استفاده کند، اما متأسفانه دولت لبنان نحوه مذاکره با دشمن صهیونیستی را درک نمیکند.»