جامعه‌شناس

اشاره: بی‌شک هویت (Identity) در کنار قوه ناطقه از جمله وجوه منحصربفرد آدمی است. اینکه انسان کیست یا چیست، چه ماهیت، شخصیت و ویژگی‌هایی دارد، چه افکار و باورها و چه ایده‌ها و اندیشه‌هایی در سر می‌پروراند و چه رویاها و آرزوهایی در دل دارد، چه می‌خواهد، چه می‌کند و... همه و همه در دل بحثی به‌نام "هویت" جای می‌گیرد و همین ویژگی‌ها باعث شده موضوع هویت از آن دست مباحثی باشد که همواره مورد توجه جامعه‌شناسان و صاحب‌نظران قرار دارد.از همین رو آفتاب یزد در گفتگو با سیدجواد میری، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی به بررسی و تحلیل هویت ایرانی پرداخته است؛ هویتی که همواره احساسی و عاطفی بودن آن از سوی جامعه‌شناسان بسیاری بیان می‌شود.

مقدمه: پا گرفتن جامعه‌شناسی در ایران به سال 1317 هجری باز می‌گردد و طی این عمر هفتاد و اندی ساله مکاتب بسیاری متولد، دانشگاه‌ها و دانشکده‌های جامعه‌شناسی بسیار ساخته و جامعه‌شناسان بسیاری تربیت شده‌اند و همواره طی این مدت جامعه‌شناسی ایرانی مورد نقد اندیشمندان و صاحب‌نظران ایرانی بوده است. حتی اگر پا فراتر بگذاریم پایه‌گذاران اصلی علم جامعه‌شناسی در دنیا و مکاتب جامعه‌شناسی موجود نیز همواره مورد نقد و بررسی افراد بسیاری قرار گرفته‌اند و همچنان بر سر بنیان‌گذاران اصلی اتفاق نظری حاصل نشده است هرچند همه گزینه‌ها حول محور جامعه شناسان غربی و امریکایی چرخیده و می‌چرخد و به اعتقاد یک جامعه‌شناس ایرانی این نگاه موجب شده به جای شکل گرفتن جامعه‌شناسی جهانی ما شاهد جامعه‌شناسی اروپامدارانه یا یوروسنتریک باشیم. این باور در حالی است که بسیاری از جامعه‌شناسان ایرانی همچنان معتقد به وجود جامعه‌‌شناسی جهانی هستند. یکی از موضوعاتی که همواره در میان صاحبنظران ایرانی مورد بحث و چالش بوده افرادی است که به عنوان جامعه‌شناس شناخته شده یا نمی‌شوند و در این میان دکتر علی شریعتی را باید پرحاشیه‌ترین از این لحاظ دانست. در حالی که عده‌ای او را جامعه‌شناس -نه به معنای لغوی و آکادمیک که به لحاظ دارا بودن بینش جامعه‌شناسانه- می‌دانند عده‌ای دیگر روی وی تنها نام روشنفکر می‌گذارند. در همین راستا چندی پیش دکتر تقی آزادارمکی استاد جامعه‌شناس دانشگاه تهران طی گفتگویی مشروح با خبرگزاری مهر به بررسی ضعف و قوت‌ها‌ی موجود در جامعه شناسی ایرانی، مکاتب جامعه‌شناسی، جامعه شناسی اسلامی و مارکسیستی، جامعه‌شناسی جهانی و بی‌اعتنایی به جامعه شناسی ایرانی و.... پرداخته بود و در بخشی از اظهاراتش گفته بود:« شریعتی جامعه‌شناس نیست بلکه روشنفکر است». از این رو آفتاب یزد در گفتگو با دکتر سید جواد میری استاد جامعه‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به نقد گفتمان دکتر آزادارمکی پرداخته و در نهایت به این سوال پرداخته که شریعتی جامعه‌شناس است یا روشنفکر. مشروح این نقد گفتمان را در ادامه می‌خوانید.