دکتر صبرى انوشه
شاهزاده نایف بن عبدالعزیز، وزیر کشور عربستان سعودى در یک مصاحبه مطبوعاتى اعتراف کرد که کانون هاى تروریسم در کشور خشکانده نشده و از وجود حامیان این پدیده در سرزمین وحى ابراز تاسف کرد. جان قهوه چى، فرمانده ارتش لبنان در جمع لبنانى هاى مقیم کویت از شناسایى و انهدام یکى از مهم ترین شبکه هاى وابسته به سازمان القاعده در کشورش خبر داد و ارتش لبنان اخیراً در یک بیانیه مطبوعاتى اعلام کرد که یک بمب بزرگ در ایست بازرسى منطقه اردوگاه آوارگان فلسطین عین الحلوه کشف کرده است. در عراق نیز نورى المالکى، نخست وزیر عراق و مقامات سیاسى و امنیتى این کشور از مداخله مخرب عربستان سعودى در امور داخلى و سیاست کشورشان همواره انتقاد شدید مى نمایند.
حادثه یازده سپتامبر و تبعات آن به طور هویدا کانون هاى تروریسم در عربستان سعودى را کشف کرد و روند تحولات بعدى در منطقه خاورمیانه ثابت کرد که ریاض در ابعاد مختلف هنوز حامى تروریسم جهانى است.
پدیده تروریسم در عراق و فتنه طایفه اى در آن عامل اصلى ناامنى و تداوم خشونت در این کشور از زمان سقوط رژیم صدام در آوریل ۲۰۰۳ مى باشد. همگان خوب مى دانند و آگاهند که پول و فکر وهابى نقش مهمى در تاسیس و توسعه طالبان، القاعده و پدیده تخریبى زرقاوى در عراق و منطقه داشته است. فتواى شیوخ وهابى همچون عبدالله بن جبرین، شیخ الفوزان، البراک، کلبانى و سلمان العوده در تکفیر شیعه و علماى آن نقش مؤثرى در عملیات انفجارى و انتحارى جوانان سلفى علیه شیعیان، مساجد و حسینیه هاى شیعى در عراق داشته است. براساس آمار رسمى مقامات مسؤول عربستانى تاکنون ۲۰۰۰ جوان سعودى در مراکز دینى و اقتصادى شیعیان در عراق خود را منفجر کرده اند. امریکایى ها در یک گزارش محرمانه نقش شیوخ سلفى سعودى همچون شیخ صالح اللحیدان، رئیس سابق شوراى عالى قضایى عربستان سعودى را برجسته و مؤثردانستند. آژانس اخبار السعودیه المستقله (واسم) فاش ساخت که آمریکایى ها گزارش مفصلى از کانون هاى تروریسم در عربستان سعودى به ملک عبدالله در سفر اخیرش به آمریکا در آوریل سال جارى دادند. رسانه هاى گروهى عربستان سعودى و شبکه هاى وابسته به آن در سراسر جهان طى سال هاى اخیر نقش مؤثرى در تداوم ناامنى و اقدامات انتحارى و تروریستى در عراق داشته اند. در گفتمان این رسانه ها فتنه گرى طایفه اى و عملیات تخریبى علیه شیعیان عراق و مراکز دینى و مقدس آنان بخشى از مقاومت ملى و مذهبى عراقى ها علیه اشغالگرى آمریکا محسوب شده است. گروه هاى سلفى جهادى در لبنان و فلسطین اشغالى که از منابع مالى و لجستیکى شبکه هاى وهابى عربستان و سلفى هاى اعراب حاشیه خلیج فارس تغذیه و ادامه حیات مى دهند، نقش مؤثرى در ناامن کردن کشورهاى مقاومت علیه رژیم صهیونیستى داشته است.
رشد سلفى هاى جهادى در اردن، لبنان و غزه نقشى در تقویت و تحکیم مقاومت اسلامى علیه رژیم صهیونیستى نداشته است بلکه همواره به طور مستقیم و غیرمستقیم در روند مقاومت اسلامى اقدامات تخریبى و تفرقه افکن داشته است.
در بررسى کارنامه جنبش سلفى لبنان همچون شباب محمد که در سال ۱۹۶۳ توسط شیخ الشهال و گروه سلفى «عصبه الانصار الاسلامیه» که توسط هشام الشریدى در اردوگاه فلسطینى عین الحلوه در جنوب بیروت شکل گرفته و گروه «جند الشام» به رهبرى محمد احمد الشرقیه و سازمان سلفى «فتح الاسلام» که در اواسط ۲۰۰۶ توسط شاکر العبیسى شکل گرفت و همچنین گروه هاى سلفى اردن و فلسطین مى بینیم که این گروه ها حتى یک گلوله به سوى رژیم اشغالگر قدس شلیک نکرده اند.
نگارنده در یک مطالعه دو ساله درباره مناسبات گروه هاى سلفى جهادى منطقه و قضیه فلسطین بویژه آزادى قدس و آینده آن به این نتایج رسیده:
۱- تشکیلات القاعده به عنوان بزرگ ترین و به نحوى مادر سازمان هاى سلفى منطقه در ایدئولوژى و ادبیات سیاسى خود دیدگاه مشخصى درباره قضیه فلسطین و نبرد با رژیم صهیونیستى نداشته است و رهبران گروه هاى جهادى در این خصوص به قصور و کاهلى خود اعتراف کرده اند.
۲- گروه هاى سلفى جهادى منطقه نقش مخربى در عراق داشته و اقدامات آنان به طور مستقیم در خدمت تداوم بقاى اشغالگران آمریکایى و متحدان بوده است.
۳- گروه هاى سلفى جهادى بویژه در لبنان و غزه هیچ کمک مؤثرى به جنبش هاى فعال مقاومت اسلامى علیه اشغالگرى رژیم صهیونیستى همچون حزب الله، حماس و جهاد اسلامى فلسطین نکرده بلکه دشوارى هاى امنیتى و مزاحمت هاى سیاسى و رسانه اى براى مقاومت اسلامى به وجود آورده اند. اقدامات تروریستى فتح الاسلام در اردوگاه هاى فلسطینى عین الحلوه و نهرالبارد پس از حماسه ژوئیه ۲۰۰۶ حزب الله در مقابل تهاجم وحشیانه رژیم صهیونیستى علیه لبنان، مشکلات امنیتى و اقتصادى براى لبنان و ارتش آن داشته است. رسانه هاى گروهى محلى و منطقه اى در حماسه جنگ دسامبر ۲۰۰۸ و ژانویه ۲۰۰۹ نیروى مقاومت اسلامى فلسطین علیه ارتش رژیم صهیونیستى هیچ فعالیت و عملیات نظامى چشمگیرى از سوى گروه هاى سلفى جهادى غزه ثبت و گزارش نداده است.
۴- این گروه ها در بعد عقیدتى، مالى، لجستیکى و تبلیغاتى به طور مستقیم به کانون هاى وهابى عربستان سعودى و شبکه هاى جمعیت هاى خیریه سلفى حاشیه خلیج فارس وابسته اند و در خدمت سیاست خارجى ریاض مى باشند.
۵- عملیات نظامى این گروه ها علیه اهداف آمریکا و متحدان نبوده بلکه علیه کانون هاى شیعى و مقاومت اسلامى بر ضد رژیم صهیونیستى بوده است.
تحولات افغانستان و پاکستان و حوادث خونین منطقه دگربار نقش عربستان سعودى را در این روند به طور برجسته و هویدا نمایان کرد، بى ثباتى و ناامنى شرق ایران، تاسیس و فعالیت القاعده و طالبان در این منطقه محصول سیاست ها و تبانى مشترک ریاض، اسلام آباد و واشنگتن بوده و حضور برجسته عربستان سعودى در گفت وگوهاى صلح با طالبان نشان داد که ریاض با ابزار سلفى گرى ق€… تروریستى تلاش مى کند جایگاه منطقه اى خود را بویژه در خاورمیانه و جهان اسلام ترمیم کند. جایگاه ریاض پس از حادثه یازده سپتامبر ۲۰۰۱ تحت تاثیر متغیرهاى گوناگونى دچار آسیب جدى شد. نقش سعودى ها در انفجار یازده سپتامبر به چهره جهانى و منطقه اى ریاض ضربات جبران ناپذیرى وارد ساخت، همچنین به قدرت رسیدن شیعیان در عراق در پى فروپاشى رژیم بعثى در سال ۲۰۰۳ و افزایش قدرت گروه شیعى حزب الله در لبنان بعد از نمایش قدرت در مقابل رژیم صهیونیستى در تابستان ۲۰۰۶ پیامدهاى عمده اى در عرصه سیاست و امنیت خاورمیانه پدید آورد. تحولات فوق در عراق و لبنان و پیوند آن با سایر روندهاى منطقه اى در حدى بوده که مسائل کلان را در سطوح مختلف داخل کشورهاى این منطقه و نیز در سطح بین الملل تحت تاثیر قرار داده است. افزایش گستره جایگاه شیعیان در هرم قدرت عراق و لبنان، امیدها و آمال شیعیان منطقه خلیج فارس بویژه شیعیان منطقه شرقیه را که بر دریاى نفت زندگى مى کنند را احیا کرد و آنها را تشویق به درخواست مطالبات عادلانه خود در این کشور نمود. سعودى ها که در عرصه سیاست خارجى به محافظه کارى و تنش زایى شهرت دارند طى سال هاى اخیر در مواضع و رویکرد خود در قبال دو کانون عمده فعال شیعى منطقه، یعنى عراق و لبنان و تحولات آن از الگوى یاد شده پیروى نمى کند. این امر حاکى از حساسیت هاى بالاى ریاض نسبت به بازیگران منطقه اى و اقدامات فزاینده براى تاثیرگذارى در آن به علت همکارى با سایر بازیگران منطقه اى و فرامنطقه اى در سطوح مختلف است. سیاست سعودى ها و استفاده از ابزار سلفى گرى ق€… تروریسم در مدیریت منطقه اى نشان دهنده مقاومت فزاینده در برابر تغییر شرایط موجود و نفى تحولات جدید و ژئوپلتیک شیعى در محیط منطقه اى خود مى باشد. سعودى ها در مقابل شرایط جدید عراق و لبنان و حضور قدرتمند شیعیان در ساختار سیاست و قدرت همواره ناخشنودى خود را از واقعیت هاى جدید بغداد و بیروت صراحتاً اعلام کرده اند. مقامات سعودى همچون سعود الفیصل(وزیر خارجه)، بندر بن سلطان (رئیس شوراى امنیت سعودى) و نواف عبید (سفیر عربستان در واشنگتن) در مذاکرات خود با آمریکا بر لزوم مقابله با قدرت گرفتن شیعیان در عراق و لبنان و حمایت از سنى هاى این کشور ها تاکید داشته اند. افزایش فعالیت کارگاه فتواسازى علیه شیعیان و علماى آن و تشدید عملیات انتحارى سلفى هاى جهادى علیه تجمعات شیعى در عراق، بخشى از ابزارهاى سیاست خارجى و امنیتى سعودى ها جهت مقابله با روند افزایش اهمیت ژئوپلتیک شیعى در منطقه و افزایش گستره حضور شیعیان در دایره سیاست و قدرت و اقتصاد منطقه مى باشد.
افزایش استفاده از اصطلاح «توطئه صفوى ها» در گفتمان رسانه اى ق€… تبلیغاتى دستگاه سلفى عربستان سعودى، نشانگر واکنش شدید و جدى ریاض در قبال تحولات جدید منطقه است. سعودى ها در بعد ایدئولوژیکى، رسانه اى، مالى، لجستیکى و حتى نیروى انسانى در استفاده از شورشیان سنى عراق براى رویارویى با خواسته هاى برحق و مطالبات فراموش شده شیعیان، همواره نقش اول و پیشگام داشته اند. براساس گزارش هاى آکادمیک حدود ۴ تا ۱۰ درصد شورشیان عراق را عناصر خارجى تشکیل مى دهند و حدود سه هزار مبارز سلفى از تمام کشورهاى عربى در عراق حضور دارند و از این تعداد سعودى ها سهم بیشترى دارند. جهان اسلام و عرب نقش منفى سعودى و وعاظ سلاطین آن در جنگ سى و سه روزه تابستان ۲۰۰۶ رژیم صهیونیستى علیه مقاومت اسلامى به رهبرى حزب الله را فراموش نمى کند. سعودى ها از ابزار سلفى گرى ـ تروریستى هرگز علیه صهیونیست ها و اهداف منطقه اى آمریکا استفاده نکرده اند، بلکه همواره در جهت مقابله با جبهه مقاومت اسلامى و مردمى علیه اشغالگرى صهیونیستى و آمریکایى بوده اند.