مجلس مستقل

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
مجلس هفتم ، نیمی از عمر خود را درحالی پشت سر میگذارد که در کارنامه خود ، علیرغم وجود ضعف ها و قوت ها ، نمره ای قابل قبول از استقلال دارد.
اکنون یک قرن از عمر قانونگذاری در کشور ما میگذرد. در این مدت ، مجلس قانونگذاری دو نظام حکومتی کاملا متفاوت و متضاد را تجربه کرده است . مجلس شورای ملی که تا سال 1357 ادامه داشت ، در چارچوب نظام حکومتی شاهان قاجار و پهلوی که بارزترین ویژگیهای آن ، استبداد داخلی و وابستگی به استعمار خارجی بود ، عمل میکرد و به همین دلیل کمتر میتوانست طعم استقلال را ، چه در وضع قوانین و چه در نظارت بر اجرای آن ، بچشد. در آن دوران ، سرنوشت نمایندگان مستقلی همچون مدرس ، سیلی خوردن و تبعید شدن و به شهادت رسیدن بود. با اینهمه ، بخشهائی از عمر هفتاد ساله مجلس شورای ملی به مبارزه علیه استبداد و استعمار گذشت هرچند در نهایت ، مردم ایران تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی کارنامه قابل قبولی از مجلس قانونگذاری در ذهن نداشتند.
کاپیتولاسیون ، اوج وابستگی مجلس قانونگذاری دوران رژیم پهلوی را به نمایش گذاشت ، همان لایحه ای که امام خمینی به دلیل اعتراض به تصویب آن در مجلس و اعلام عدم مشروعیت مجلسی که چنین لایحه ننگینی را به تصویب رسانده ، به دستور آمریکا به ترکیه و بعد از مدتی از ترکیه به عراق تبعید شد و 14 سال در تبعید بسر برد و نهضت اسلامی را از تبعیدگاه رهبری کرد. شاه ، در سال 1357 در یک سخنرانی منفعلانه که از رادیو تلویزیون پخش شد اعتراف کرد که فهرست اسامی وزرا و نمایندگان مجلس را همواره از سفارتخانه های آمریکا و انگلیس دریافت میکرد و خود او هیچ دخالتی در تعیین آنها نداشت . این اعتراف ، نشان میداد نه تنها مردم هیچ نقشی در انتخاب نمایندگان مجلس نداشتند بلکه حتی شاه نیز ، چه در انتخاب وکلا و چه در انتخاب وزرا ، تصمیم گیرنده نبود و مسئولان قانونگذاری و اجرائی مستقیما توسط بیگانگان نصب میشدند.
وضعیت قوه قضائیه نیز همین بود. اصولا کاپیتولاسیون ، سلب اختیار از قوه قضائیه در برابر مجرمان بیگانه بود. نفوذ آمریکا در ارکان رژیم شاهنشاهی بقدری عمیق و وسیع بود که ایران یکسره به مستعمره تمام عیار آمریکا تبدیل شده بود و نظام حکومتی آن به معنی دقیق کلمه « منحط » بود.
با پیروزی انقلاب اسلامی و تاسیس نظام جمهوری اسلامی ، نظام حکومتی به استقلال کامل رسید. در یک نظام حکومتی مستقل ، بطور طبیعی مجلس قانونگذاری نیز مستقل است . برای مجلس شورای اسلامی ، چنین زمینه ای فراهم آمد و بی تردید تا امروز قوه مقننه در نظام جمهوری اسلامی از دو آفت خطرناک استبداد و استعمار مصون مانده است .
با اینحال ، باید پذیرفت که مجلس همواره در معرض تهدید قرار دارد ، تهدیدهائی که هرچند مستقیما از جنس استبداد و استعمار نیستند اما میتوانند زمینه ساز استبداد و استعمار باشند. مجلس نباید منتظر بماند قوای دیگر او را صیانت کنند ، این خود مجلس است که باید برای مصون ماندن خود از آفت ها تلاش کند و حتی در جایگاهی از مصونیت قرار داشته باشد که بتواند سایر اندام های نظام را نیز صیانت کند. معنی این جمله امام خمینی که میفرمودند مجلس در راس همه امور است نیز همین است.
ریشه خطرهائی که ممکن است مجلس را تهدید کنند در انتخابات است . در انتخابات اگر حرف اول را پول و زور و فریب های تبلیغاتی بزنند ، نمایندگانی که به مجلس راه می یابند ، نمایندگان مردم نخواهند بود بلکه نمایندگان پول و زور و فریب خواهند بود. چنین افرادی نه تنها قانونگذاران خوبی نیستند بلکه می توانند زمینه سازان مناسبی برای پیدایش استبداد و بازگشت استعمار باشند. این خطرها از روز اول وجود ندارند بلکه به تدریج به سراغ مجلس میآیند. به آنچه در انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی گذشت اگر نگاه کنید و آنرا با آنچه در انتخابات دوره های اخیر مجلس مقایسه نمائید به این نتیجه خواهید رسید که خطر بسیار نزدیک است.
خوشبختانه مجلس هفتم تا به امروز ، که نیمی از عمر خود را سپری کرده ، در مجموع کارنامه درخشانی دارد. این مجلس ، علیرغم افت و خیزهائی که داشت و علیرغم افراط و تفریط هائی که توسط بعضی عناصر در کلام و عمل صورت گرفته و میگیرد ، نشان داده است که مجلس مستقلی است . البته این کافی نیست ، زیرا طعم بیگانگان از یکطرف و میل به دنباله رو نمودن مجلس از طرف دیگر ، تهدیدهائی هستند که همواره وجود دارند. نمایندگان مجلس باید هوشیار باشند و سنگر مقدس قانونگذاری را در برابر این خطرها و تهدیدها مصون نگهدارند.
اگر نمایندگان مجلس این واقعیت را می پذیرند که ریشه خطرهائی که ممکن است مجلس را تهدید کند در انتخابات است ، آیا برای مقابله با این خطرها فکری کرده اند نیمه دوم عمر هر مجلس ، زمان اندیشیدن به مجلس بعدی نیز هست . از هم اکنون ، برای آنکه پول ، زور و فریب بتوانند در انتخابات مجلس هشتم حرف اول را بزنند ، عده ای به تکاپو افتاده اند. آیا مجلس هفتم برای آنکه نگذارد پول و زور و فریب حرف اول را در انتخابات بزنند ، قانونی را برای تصویب آماده کرده است.