بهزاد کاظمى
امام یازدهم شیعیان جهان تقریبا تمام عمر شریف خود را که 28سال بیشتر نبود در زندان و یا تبعید به سر بردند و ظلم و جور 6 تن از خلفاى عباسى را علیه مسلمانان و به ویژه اهل بیت با همه وجود مشاهده و احساس نمودند، زیرا در سن سه سالگى همراه با پدر بزرگوارشان به اجبار خلفاى وقت از مدینه رهسپار سامرا شدند.
خفقان و سخت گیرى در مدت شش ساله امامت آن بزرگوار به حدى بود که یاران و شیعیانش هم نمى توانستند به دیدار ایشان نایل شوند و مجبور بودند مسایل خود را در میان راه و هنگام رفت و آمد آن حضرت مطرح کنند.
مهم ترین ویژگى حضرت امام حسن عسکرى(ع) آن است که موعود نجاتبخش جهان و منجى بشریت، حضرت بقیة الله الاعظم(عج) فرزند بزرگوار ایشان است. بر همین اساس مسوولیت خطیر و متفاوتى برعهده آن حضرت قرار گرفت که مسلمانان را براى باور و پیروى از «امام معصوم غایب» آماده سازد. با توجه به احادیث معتبر و مستندى که از پیامبر اکرم(ص) درباره نهمین فرزند امام حسین(ع) به عنوان آخرین ذخیره الهى براى برپایى قسط و عدل در جهان رسیده بود، خلفاى بنى عباس مانند فرعون قصد داشتند با مراقبت و کنترل شدید بر امام یازدهم از ولادت فرزندى که وعده تخلف ناپذیر حق بر آن تعلق گرفته بود، جلوگیرى کنند ولى حتى تا زمان پنج سالگى حضرت مهدى(عج) هم از وجود ایشان آگاه نشدند.
به هر حال یازدهمین پیشواى معصوم شیعیان با وجود همه محدودیت ها تلاش گسترده اى را براى زمینه سازى پذیرش امام غایب در جامعه اسلامى انجام دادند و از هر فرصتى حتى در دشوارترین شرایط جهت آماده کردن مردم به این منظور سود بردند.
در بخشى از زیارتنامه آن امام همام مى خوانیم: «والامام الحسن بن على علیه السلام الذى طرح للسّباع فخلّصته من مربضها و امتحن بالدواب الصّعاب فذلّلت له مراکبها.»
«(پروردگارا) امام حسن بن على (عسکرى) کسى است که نزد درندگان و شیران انداخته شد، پس تو نجاتش دادى و حیوانات درنده را براى او رام نمودى» این عبارت اشاره به دو جریانى است که خلفاى عباسى براى امام به وجود آوردند:
1- زندانبان به امر خلیفه حضرت امام حسن عسکرى(ع) را نزد شیران درنده انداخت و یقین داشتند که منجر به مرگ ایشان خواهد شد ولى در کمال شگفتى دیدند که امام مشغول نماز است و شیران درنده در اطراف آن حضرت طواف مىکنند.
2- خلیفه عباسى استرى چموش داشت که کسى نتوانسته بود آن را رام کند. روزى امام نزد خلیفه بود و خلیفه که مى خواست ایشان را از بین ببرد، به بهانه رام کردن استر آن را به امام هدیه داد تا بلکه از این طریق به هدف شوم خود دست یابد. اما در این مورد هم با مشیت الهى حیوان چموش در برابر حضرت رام شد و توطئه خلیفه ناکام ماند.
البته ظلم و ستم دشمنان اهل بیت به زمان حیات ظاهرى آن بزرگواران محدود نمى شود و تخریب و اهانت اخیر نسبت به حرم عسکریین(ع) در سامرا که توسط ایادى استکبار صورت گرفت نمونه بارز آن است.
امام حسن عسکرى(ع) از جمله امامان معصومى است که به علت اختناق شدید و جلوگیرى از ارتباط مردم با ایشان، سخنان اندکى از آن حضرت نقل شده است ولى تامل و به کار بستن همان میزان اندک نیز مى تواند مایه سعادت و سرمشق همگان باشد.
یکى از سخنان گهربار امام را به عنوان جرعه اى از دریاى معرفت ایشان مرور مى کنیم: «خصلتان لیس فوقهماشى الایمان و نفع الاخوان.»
دو صفت است که بالاتر از آن ها صفتى نیست؛ ایمان به خداوند و سود رساندن به برادران مؤمن.
این حدیث شریف به دو پایه اساسى سعادت و کمال انسان در ابعاد فردى و اجتماعى اشاره مى کند: رابطه مستحکم انسان با خدا به وسیله ایمان و پیوند صحیح انسان با اجتماع به وسیله خدمت به مردم، همان ویژگى هایى که در کلام وحى نیز به صورت مکرر آمده و ضامن سعادت دنیا و آخرت فرد و جامعه معرفى شده است، یعنى ایمان و عمل صالح که بى تردید خدمت رسانى به مردم به ویژه نیازمندان و مستضعفان از مصادیق مهم عمل صالح محسوب مىشود.