طراحی خروج از باتلاق

کمیته تحقیق عراق که درحال حاضر به تحقیقات خود در این رابطه ادامه می دهد متشکل از دو حزب جمهوریخواه و دمکرات به ریاست « جیمز بیکر » و « لی هامیلتون » است که قرار است گزارش خود را قبل از پایان سال جاری برای کمک به بوش جهت خروج از باتلاق عراق ارائه می دهد . گروه تحقیق عراق در 15 مارس 2006 (24 اسفند 1384 ) بعد از نشستی در کنگره آمریکا شروع به کار کرد. هدف از تاسیس این کمیته ارزیابی اوضاع عراق و همچنین تهیه گزارشی است که این کمیته تا قبل از پایان سال جاری میلادی ارائه می دهد و در این گزارش راه های حل بحران عراق پیشنهاد خواهد شد.
« گروه تحقیق عراق » به اسم « کمیته بیکر » یا « کمیته بیکر ـ هامیلتون » شناخته شده است . و علت این نامگذاری هم این است که « جیمز بیکر » وزیر امور خارجه اسبق آمریکا و « لی هامیلتون » رئیس سابق کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا ریاست این کمیته را برعهده دارند. اما اسم رسمی آن « گروه تحقیق عراق » است . این گروه به درخواست جمعی از نمایندگان آمریکا از دو حزب جمهوریخواه و دموکرات تاسیس شد. « فرانک والتر وولف » از نمایندگان جمهوریخواه یکی از کسانی بود که برای تاسیس این گروه اصرار داشت و همچنین خواستار مشارکت شخصیت های با تجربه در زمینه خاورمیانه اما مستقل از دولت کنونی آمریکا بود.
کار این گروه در زمان تاسیس آن مشخص نشد اما بر ارزیابی مسائل عراق پس از اشغال از جمله موارد زیر متمرکزمی باشد : فضای استراتژیکی عراق و منطقه ـ امنیت عراق و برجسته ترین چالش ها در برابر بهبود اوضاع امنیتی ـ تحولات سیاسی عراق بعد از انتخابات و تشکیل دولت جدید ـ اقتصاد و بازسازی .
با وجود اینکه کاخ سفید این کمیته را تشکیل نداد اما از تاسیس آن استقبال کرد و روند فعالیت آن را به ویژه درمورد عراق تسهیل کرد. جرج بوش رئیس جمهوری آمریکا با اعضای این کمیته برای اولین بار در ژوئن 2006 (خرداد 85 ) ملاقات کرد و همچنین با رئیس این کمیته از آن زمان تاکنون چند بار دیدار داشت . « آکادمی صلح آمریکا » نیز برای تسهیل روند کاری گروه تحقیق عراق کار می کند. این آکادمی که مقرش در واشنگتن است ; تعدادی کارشناس در زمینه عراق در اختیار دارد که این کارشناسان با تحقیق و پژوهش و تاسیس کارگاهی بسته برای پژوهش اوضاع عراق به روند کاری « گروه بیکر » کمک می کنند. این کمیته از سه موسسه دیگر نیز حمایت می کند که شامل : « مرکز پژوهش های استراتژیکی وبین المللی » و « مرکز تحقیق ریاست جمهوری » و « آکادمی سیاست عمومی جیمز بیکر » در دانشگاه رایس است .
بناست کمیته مذکور گزارش خود را به کنگره و « جرج بوش » ارائه خواهد داد و درهمان روز دراختیار ملت و رسانه های گروهی نیز قرار می دهد. هنوز زمان ارائه گزارش نهایی کمیته « بیکر » مشخص نشده اما دو روزنامه آمریکایی بخش تقریبا کاملی را از آنچه که گفته می شود که « گزارش نهایی کمیته تحقیقات عراق » به ریاست جیمز بیکر است منتشر کردند. « نیویورک تایمز و واشنگتن پست » که تقریبا گزارش مشابهی در این زمینه ارائه داده اند در عین حال اشاره دارند که این مطالب را از منابع نزدیک به کمیته دریافت کرده اند.
در این ارتباط نیویورک تایمز نوشته است : طبق گفته افراد آشنا به بحث های کمیته بیکر و همیلتون (گروه دو حزبی تحقیقات عراق ) گزارش نهایی خود مبنی بر خروج تدریجی 15 تیپ رزمی آمریکا از عراق را تایید اما هیچ جدول زمانبندی مشخصی برای این خروج تعیین نکردند. این گزارش که توسط هر 10 عضو این گروه به تصویب رسیده قرار است طی روزهای آینده به رئیس جمهور ارائه شود. « این گزارش گزینه ای است که از میان رویکردهای بسیار متفاوتی که از ماه مارس تاکنون در این گروه مورد بحث و بررسی قرار گرفته انتخاب شده است ضمن اینکه هیچ جدول زمانی برای این خروج تعیین نشده چرا که جرج بوش با ذکر چنین امری مخالفت کرده است . اما در این گزارش بر این امر تاکید شده است که تعهد نیروهای آمریکایی نباید نامحدود و بی انتها باشد. به گفته یکی از افرادی که در بحث های این کمیسیون شرکت کرده است « هیچ اضطراری برای دستیابی به یک راه حل سیاسی مورد نیاز وجود ندارد مگر اینکه نخست وزیر عراق « نوری المالکی » باور داشته باشد که بوش تحت فشار باید نیروهایش را از عراق خارج کند » .
این گزارش توصیه می کند که « جرج بوش » هرچه زودتر نیت خود برای خروج نیروها از عراق را اعلام دارد. افرادی که با زبان مباحثات این گروه آشنا هستند می گویند که پیام نهفته در این گزارش این است که عملیات خروج نیروها باید از سال دیگر آغاز گردد. در این گزارش ذکر نشده است که آیا آن 15 تیپ رزمی که بخش عمده نیروی آمریکا در عراق را تشکیل می دهند به کشور بازگردانده خواهند شد و یا فقط به مقرهای خود در عراق و یا کشورهای همسایه خواهند رفت یک تیپ به طور معمول بین سه تا پنج هزار نفر نیرو دارد.
چهار تن از افرادی که در مناظرات کمیسیون مربوطه کمیته بیکر ـ هامیلتون حضور داشته و نگرشهای گوناگونی داشتند با استفاده از عباراتی که دارای معنای وسیعی هستند به صحبت در مورد نتایج گزارش پرداخت و گفته اند آنچه آنها گفته اند ممکن است برداشت های غلطی از یافته های این گروه باشد. برخی دیگر نیز نگران این هستند که این گزارش ممکن است بسیار دیر هنگام باشد. اما یکی از افرادی که در مباحثات کمیسیون عراق حضور داشته است گفت : « من گمان می کنم که ما یک نقش سازنده ای ایفا کردیم اما از همان ابتدا ما نگران این بودیم که کل این مباحث بواسطه حوادث احتمالی نادیده گرفته شود » .
بر اساس گفته افرادی که در مناظرات شرکت داشته اند بخش اعظم گزارش نهایی کمیسیون روی این توصیه متمرکز است که ایالت متحده آمریکا ابتکار عمل تهاجمی تر و فعالتری نسبت به آنچه که بوش تاکنون سعی کرده پیش بگیرد را در منطقه خاورمیانه به اجرا بگذارد برنامه ای که شامل تعامل مستقیم با ایران و سوریه نیز بشود. این ارتباطها در ابتدا می توانند در چهارچوب یک کنفرانس بین المللی در مورد عراق و یا مسایل گسترده تر صلح در منطقه باشند (مانند بحران اسراییل و فلسطین ) اما درنهایت این تماسها باید شامل مذاکرات مستقیم و سطح بالا با تهران و دمشق گردد.
این در شرایطی است که بوش تا کنون چنین تماسهایی را نپذیرفته و همینطور مسئله خروج از عراق را رد کرده است . او پنجشنبه گذشته در امان پایتخت اردن گفت : « یک چیزی هست که من آنرا انجام نخواهم داد و آن این است که من نیروها را از میدان نبرد تا قبل از تکمیل عملیات بیرون نخواهم کشید » .
اعضای کمیسیون در روزهای اخیر گفته اند که آنها باید در مورد چنین بیانیه هایی بررسی های لازم را به عمل آورند و یا آنکه همانطور که یکی از آنها گفته است « ما باید بحث ملی را از ادامه وضعیت کنونی به این موضوع تبدیل کنیم که چگونه باید راه خروج را در پیش بگیریم » .
افراد نزدیک به کمیته گفته اند گزارش آنها ممکن است پوشش سیاسی لازم در اختیار جمهوری خواهان بگذارد تا آنها از برخی قسمتهای استراتژی پیش گرفته شده از سوی « جرج بوش » خود را کنار بکشند گرچه برخی از دموکراتها ممکن است ادعا کنند که در این گزارش هیچ ضرب الاجلی تعیین نشده است .
در حالی که کاخ سفید مشغول بازبینی استراتژی خود می باشد طراحان پنتاگون با نگریستن در فراسوی تقویت فوری نیروها در بغداد مشغول بررسی این مطلب هستند که آیا نیاز به فراخوانی بیشتر نیروهای ذخیره برای پاسخ به نیازهای موجود در پایتخت عراق وجود دارد یا خیر (به طور خاص اینکه ارتش حدود سه هزار مهندس رزمی را از نیروهای ذخیره فراخوانده است ) پیشنهاد کمیته باعث افزایش کلی شمار نیروها در بغداد نخواهد شد اما این مسئله بحث برانگیز است چرا که این پیشنهاد خواستار فرستادن واحدهایی می شود که در طی سالهای گذشته در عراق مستقر بوده اند این اقدامی می باشد که مقامات گارد ملی سعی در اجتناب از آن داشته اند. مقامات می گویند که این اقدام تا کنون به تصویب دولت بوش نرسیده است اما این تصمیم ممکن است طی هفته های آینده اتخاذ شود و اولین گروه از نیروهای اضافی ممکن است در بهار سال آینده به عراق وارد شوند. مقامات نظامی آمریکایی گفته اند نیروهایی که راهی بغداد می شوند جایگزین نفرات تیپ 172 استرایکر می شوند که به پایگاه خود در آلاسکا باز خواهند گشت و نکته دیگر اینکه هیچ افزایشی در شمار نیروهای مستقر در پایتخت عراق صورت نخواهد گرفت . در حقیقت به گفته یکی از افسران شاهد یک کاهش اندک در شمار نیروها خواهیم بود که با تکمیل جایگزینی رفع خواهد شد.
گروه مطالعات عراق همزمان با برگزاری آخرین جلسه خود در واشنگتن به شهادت سناتور « جان کری » دمکرات از ایالت ماساچوست که خواهان تعیین دقیق جدول زمانی برای خروج است و شهادت سناتور جان مک کین از ایالت اوهایو که خواستار افزایش نیروها برای به دست آوردن کنترل در عراق می باشد گوش دادند. همچنین دو وزیر خارجه سابق آمریکا یعنی « هنری کیسینجر » و « جرج شولتز » هم برای کمیسیون سخنرانی کردند. گرچه استراتژی دیپلماتیک بخش عمده گزارش را به خود اختصاص می دهد اما این توصیه های نظامی بود که بیشترین بحث و مناظره را برانگیخت .
به گفته آشنایان با مذاکرات کمیسیون پیش نویس گزارش تهیه شده تحت مدیریت بیکر و همیلتون با گزارش دیگری که توسط اعضای دمکرات کمیسیون تهیه شده بود منافات داشت چرا که دمکراتها در گزارش خود زمان دقیقی برای خروج تعیین کرده بودند و نوشته بودند که خروج تیپهای رزمی باید تا پایان سال دیگر تکمیل گردد اما در نهایت این دو پیشنهاد با هم ترکیب شد. اگر این پیشنهاد از سوی بوش پذیرفته شود تیمهای آموزشی بیشتری از آمریکا در داخل نیروهای عراقی مستقر خواهند شد تا در آخرین اقدام تلاش شود ارتش عراق برای مبارزه آماده گردد. این اقدامی است که در پیشنهاد « استفن هدلی » مشاور امنیت ملی به بوش ارائه شده بود.
یکی از اعضای کمیته تحقیقات عراق گفته است : " گمان می کنم که همه از نتیجه ای که ما به آن رسیده ایم راضی هستند این نتیجه نه یک « قطع حضور و فرار » است و نه یک « ادامه راه کنونی » . وی می گوید : « آنهایی که خواستار خروج فوری از عراق هستند این تصمیم را دوست نخواهند داشت اما نتیجه نهایی کمیته کاملا با استراتژی کنونی بوش نیز متفاوت است » .
این گزارش همچنین انعطاف پذیری خوبی را در اختیار فرماندهان نظامی و در نتیجه رییس جمهور می گذارد تا خود در مورد زمان و نحوه خارج کردن تیپهای نظامی از عراق تصمیم بگیرند. حاضران در جلسات کمیته می گویند در تمام طول مباحثات جیمز بیکر که در زمان جرج بوش پدر سمت وزیر خارجه را بر عهده داشت و نقش اصلی را در استراتژی پیروزی بخش برای بوش در بازشماری آرای فلوریدا در سال 2006 (1385 ) ایفا کرد هیچ تمایلی از خود نشان نداد تا یک جدول زمانی برای خروج در گزارش وارد شود. بیکر نیز به آنچه که جرج بوش آنرا خطر نامیده است اشاره کرد و گفت که هر ضرب الاجل مشخصی به مثابه دعوتنامه ای خواهد بود برای شورشیان و گروههای فرقه ای برای اینکه تا زمان خروج آخرین سرباز آمریکایی صبر کرده و سپس برای براندازی دولت فعالیت کنند اما دمکراتهای حاضر در کمیته با ابراز تردید نسبت به این گفته بیکر تصریح دارند که بیکر فقط نمی خواست با وارد کردن استراتژی خروج که بوش آنرا بارها رد کرده است رییس جمهور را شرمنده سازد.
اعضای هیات تحقیق عراق به شیوه های گوناگون البته به غیر از تعیین ضرب الاجل سعی کرده اند تا به عراقیها نشان دهند که آمریکا همیشه و برای ابد از دولت عراق در قالب نظامی حمایت نخواهد کرد. آنچه که این کمیته به آن دست یافته است به مثابه یک سازش کلاسیک در واشنگتن است گزارشی که هیچ جدول زمانی مشخصی در آن تعیین نشده اما به نظر می آید که نهفته در بین خطوط جدولی وجود داشته باشد. نیویورک تایمز در پایان گزارش خود نوشته است همانطوری که یکی از افسران نظامی دخیل در استراتژی عراق گفته اکنون مساله این است که تحقیق مذکور برای بوش شبیه به یک جدول زمانی نباشد ولی برای نوری المالکی باشد.