علی قاسمی
"عبدالحلیم خدام" معاون سابق رییسجمهور سوریه با متهم کردن نظام سیاسی این کشور به یکجانبهگرایی در حوزه تصمیم و اقدام، فساد مالی، سرکوب سیاسی و نبود آزادیها و حاکمیت نهادهای امنیتی در سوریه و نقش دمشق در ترور رفیق حریری نخستوزیر فقید لبنان، سونامی تازهای را در روابط سوریه با جامعه جهانی به ویژه در مناسبات این کشور با لبنان کلید زده است. قطعاً این سونامی سیاسی هزینه و قربانیانی را نیز به دنبال داشته و پیامدهایی را بر محیط سیاسی، امنیتی و اجتماعی و دیپلماسی سوریه بر جای خواهد گذاشت و علاوه بر آن بحران بیاعتمادی حاکم در روابط و مناسبات بین دمشق و بیروت که از فردای ترور رفیق حریری آغاز شده را تشدید خواهد کرد.
در این میان قدرتها و رژیمهایی مانند اسراییل، آمریکا و فرانسه نیز فضا را برای تشدید روند مداخله در امور لبنان و سوریه و تضعیف جایگاه و اعتبار حزبالله در داخل لبنان بیش از پیش مساعده دیده و اقدامات و تدابیری را در آینده نزدیک برای هدف قرار دادن عوامل و پیوندهای همگرا بین لبنان و سوریه و نیز بین جنبش حزبالله با ملت لبنان آغاز خواهند کرد.
خدام، حرکت از حاشیه به متن
با به قدرت رسیدن بشار اسد، نفوذ خدام در سوریه کاهش یافته است و وی از متن به حاشیه تصمیمگیریها سوق داده شد.
هر چند او از سال 1984 م معاونت ریاست جمهوری این کشور را به عهده داشت، اما با مرگ حافظ اسد رییسجمهوری فقید سوریه، خدام احساس میکرد صرفاً در مقام تشریفاتی ایفای نقش میکند و نگاه بشار اسد به وی نگاه ابزاری است و رییسجمهوری جوان سوریه برای تقویت جایگاه خود در سوریه و حتی در منطقه و در حذف رقبای احتمالی از عرصه قدرت از او استفاده میکند.
علاوه بر آن ورود و قدرتگیری سیاستمداران با دیدگاهها و افکاری نو در دمشق و طرح موضوع فساد مالی خدام و خانواده وی، بر روند کاهش نفوذ و اعتبار خدام در سوریه سرعت بخشیده بود.
بسیاری از ناظرین امور بر این اعتقادند عبدالحلیم خدام در این مقطع که سوریه در پرونده حریری با فشار بینالمللی روبرو است با به راه انداختن سونامی سیاسی و هدف قرار دادن دولت بشار اسد ملاحظات و اهداف سیاسی زیر را دنبال میکند:
- تبدیل شدن به یک ناراضی سیاسی، جلب توجه جامعه جهانی و حرکت مجدد از حاشیه به متن تحولات سوریه
- جلوگیری از محاکمه وی به اتهام فساد مالی
- فرار از پاسخگویی از نقش و دخالت در تحولات لبنان
از خدام به عنوان معمار سیاست سوریه در لبنان یاد میشود. در سالهای حضور نظامی سوریه در لبنان وی در بسیاری از انتصابها و تحولات این کشور نقش داشته است.
- تلاش برای ایجاد موقعیت برای خود به عنوان جانشینی برای بشار اسد
- اصلاح و ترمیم تصویر خود در نزد لبنانیهای مخالف دولت امیل لحود و سوریه و...
در کنار این ملاحظات و دیدگاه، عدهای نیز اعتقاد دارند خود خدام نیز از قربانیان سونامی خود ساخته بوده و وی نمیتواند از محاکمه فساد مالی در سوریه رهایی یابد. علاوه بر آن بسیاری در سوریه خواستار محاکم خدام به اتهام خیانت به این کشور میباشند.
سرانجام اینکه اظهارات خدام مشکلات و دردسرهای دولت سوریه را در پرونده ترور رفیق حریری بیشتر کرده و میزان شکنندگی و آسیبپذیری نظام سیاسی سوریه نیز افزایش یافته است. علاوه بر آن این سونامی، پسلرزههایی نیز به دنبال خواهد داشت و مداخله برخی از قدرتها در امور داخلی این کشور و در روابط آن با بیروت و حزبالله تشدید خواهد شد.
اظهارات خدام چالش جدی پیشروی دولت بشار اسد است. چگونگی رهایی از این چالش، بر شدت یا کاهش اعتبار بشار اسد در داخل سوریه، روابط این کشور با لبنان و به ویژه در پرونده ترور رفیق حریری و نیز در مناسبات آتی بین دمشق با جامعه جهانی بسیار تأثیرگذار خواهد بود.