ایران، گاز صادراتی را ارزان نفروشد

درخواست ها در مذاکرات و چانه زنی مقامات پاکستانی در قبال قیمت گاز صادراتی ایران از طریق خط لوله، نه اقتصادی بلکه سیاسی است بطوریکه حتی رقبای ایران نیز در این باره انگشت تعجب به دهان گرفته‌اند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند هرچند ارسال سوخت گازی خط لوله گاز ایران به هند و پاکستان، هرچند می تواند قدرت چانه زنی تهران را در منطقه بالا ببرد اما نباید اهمیت این قدرت، در مناسبات بین المللی با پذیرش درخواست های سیاسی، کمرنگ شود.
تصویر منطقه ای پیش بینی تقاضای گاز طبیعی و همچنین میزان رشد مصرف طی سالهای 2000 تا 2025 در مناطق مختلف جهان در جدول شماره یک آمده است.
نکته قابل توجه در مورد گاز طبیعی آن است که منابع عمده این انرژی در کشورهایی قرار دارند که خارج از مناطق عمده گاز طبیعی می باشند. بنابراین می توان انتظار داشت که در سالهای دهه آینده باتوجه به رشد سریع تقاضا برای گاز، تجارت و حجم انتقال گاز به مراکز عمده رشد چشمگیری داشته باشد.
باتوجه به متوسط رشد سالانه 1/3 درصدی تقاضای گاز طبیعی در بازارهای جهانی می توان شرایط بالقوه بازارهای صادراتی گاز طبیعی در آینده را امیدوارکننده تلقی نمود و باتوجه به امکان کسب درآمدهای ارزی، جهت توسعه میادین گازی کشور، سرمایه گذاری وسیعتری انجام داد.
در میان مناطق مختلف جهان بیشترین شتاب تقاضا را در کشورهای در حال توسعه و پس از آن کشورهای عضو اوپک به خود اختصاص خواهند داد، این در حالی است که بیشترین میزان مصرف به کشورهای OECD تعلق دارد.
مذاکرات منطقه‌ای:
مذاکرات برای احداث خط لوله انتقال گاز بین ایران، پاکستان و هند که به خط لوله صلح شهرت یافته است، از سال 1994 آغاز شد ولی تاکنون به دلیل تنش های سیاسی میان هند و پاکستان و سنگ اندازی های آمریکا نهایی نشده است.
این پروژه قرار است با اعتبار 8/7 میلیارد دلاری و طولی در حدود 2670 کیلومتر که 1115 کیلومتر آن از خاک ایران، 705 کیلومتر آن از خاک پاکستان و 860 کیلومتر آن از هند عبور می کند، نیاز روزافزون مصرف سوخت در کشور پاکستان و هند به انرژی را برطرف کند.
به گزارش باشگاه خبرنگاران ، هند با نرخ رشد شش درصدی در دهه گذشته خود مجبور است بیش از 65درصد از نفت خود را وارد کند که خط لوله صلح برای رفع این مشکل بهترین گزینه است.
در ژانویه 2005، ایران یک توافق نامه قطعی و نهایی با هند برای یک پروژه صادراتی LNG امضا کرد. گاز مورد قرارداد براساس قیمت برنت 31 دلار برای هر بشکه به هندوستان فروخته می‌شود.
زمان تحویل سال 2009خواهد بود و قیمت FOB سه سال اول 97/2 دلار هر MMBTU محاسبه می شود قبل از این که قیمت تا سال 13-2012 به حداکثر خود یعنی 14/3 دلار برسد.
برای مشخص شدن اهمیت این خط لوله برای پاکستان همین نکته کافی است که اسلام آباد سالانه نیم میلیارد دلار حق ترانزیت برای عبور خط لوله صلح از کشورش دریافت می کند، این امر به غیر از صد میلیون دلاری است که ایران پیشنهاد کرده است به نیروهای امنیتی پاکستان بابت حفاظت از خط لوله داده شود.
اما از منافع سیاسی این خط لوله نیز به راحتی نمی توان گذشت به طوری که شوکت عزیز نخست وزیر پاکستان در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: احداث خط لوله ایران پاکستان خود موجب تقویت مناسبات هند و پاکستان می شود و نیز بعضی کارشناسان معتقدند: که این خط لوله کاتالیزور صلح بین هند و پاکستان خواهد بود.
در این میان آمریکا به شرکای ایران در خط لوله به خصوص هندفشار می آورد تا انرژی مورد نیاز خود را از منابع دیگری به جز خط لوله صلح تامین کند و پیشنهاد کرده است که خط لوله ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند را جایگزین خط لوله صلح کند، ولی سیاستمداران هند برای امنیت این خط لوله نگران هستند، زیرا این خط لوله به غیر از افغانستان باید از پاکستان نیز عبور کند.
از دیگر معایب خط لوله ترکمنستان برای هند می توان به این نکته اشاره کرد که گاز ترکمنستان 20 درصد گرانتر از ایران است و نیز اینکه حجم منابع گازی ایران به مراتب گسترده تر از منابع ترکمنستان است.
مان موهان سینگ نخست وزیر هند در سفر اخیر خود به افغانستان اظهار داشته: هند همزمان به بررسی دو سوژه می پردازد، خط لوله ایران و خط لوله پیشنهادی دیگری که جمهوری ترکمنستان را از طریق افغانستان و پاکستان به هند وصل کند.
موهان سینگ گفته بود که مسئله ترجیح دادن یکی از دو خط لوله بر دیگری نسبت به هند به هر دو خط لوله نیازمند است.
در چانه‌زنی‌ها، نباید کوتاه آمد
دکتر محمدیان استاد دانشگاه شهید بهشتی در همین باره با تاکید به ارزان نفروختن گاز صادراتی ایران به خبرنگار ما گفت: جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از بزرگترین دارندگان گاز درجهان نباید در چانه زنی های اقتصادی، از موضع قیمت گذاری خود در بازار کوتاه بیاید.
وی با اشاره به تأثیرات مثبت خط لوله گاز ایران به پاکستان و هند، بر ضرورت هوشیاری مسئولان در قبال پلتیک های سیاسی طرفین تاکید کرد و گفت: امروز منافع اقتصادی با ملاحظات سیاسی گره خورده است بنابراین نباید در قبال محصولات اقتصادی ملت، درخواست های بیجا پذیرفته شود.
این کارشناس اقتصادی نیاز پاکستان و هند به گاز ایران و امنیت خط لوله آن را اجتناب ناپذیر خواند و با اشاره به فشارهای آمریکا به دولت های دهلی نو و اسلام آباد در این خصوص تصریح کرد: خط لوله صلح می تواند ایران، هند و پاکستان را در منطقه به محوری مهم در عرصه های مختلف اقتصادی-سیاسی تبدیل کند.
محمدیان با تاکید بر موضع قوی ایران در قبال مذاکرات مربوط به صادرات گاز ایران به هند و پاکستان خاطرنشان کرد: هندی ها هم اکنون بیش از 60 درصد سوخت خود را وارد می کنند و پاکستانی ها نیز سالانه نیازشان به گاز افزونتر می شود، بنابراین، ایران در مذاکرات مربوطه نمی تواند و نباید اهمیت فوق العاده خود را از دست بدهد.
این کارشناس اقتصادی همچنین با تاکید بر مواضع متناقض پاکستانی ها و هندی ها در قبال گاز صادراتی ایران از طریق خط لوله گفت: ایران به عنوان دومین دارنده منابع گازی جهان می تواند در منطقه، بازارهای دیگری به جز پاکستان و هند را نیز جستجو کند تا علاوه بر تأمین گاز مصرفی داخلی، نسبت به صادرات آن به کشورهای منطقه اقدام نماید. (جدول شماره 2)
ثبات سیاسی- اقتصادی و نظرات کارشناسان و مجلسی‌ها
مهندس محمد قمی کارشناس انرژی، احداث خط لوله صلح بین ایران و پاکستان و هند را از نظر سیاسی دارای منافع زیادی مانند ثبات و امنیت در منطقه دانست و گفت: افزایش روزافزون قیمت نفت که پیش بینی می شود در آینده نزدیک به 100 دلار برسد، باعث گران شدن قیمت گاز هم خواهد شد که در این شرایط انعقاد قرارداد خط لوله صلح با قیمت های پایین معقول نیست.
قمی در مصاحبه با باشگاه خبرنگاران اظهار داشت: با گران شدن نفت در آینده نزدیک پرداخت یارانه بنزین در کشور از نظر اقتصادی به صرفه نیست و دولت مجبور به استفاده از گاز به عنوان سوخت اتومبیل می شود و در این شرایط دولت به گاز بیشتری برای مصرف داخل نیازمند خواهد شد و عملا گازی برای صادرات نخواهیم داشت.
وی افزود: در شرایط فعلی به سود حاصل از صادرات گاز خام نیاز نداریم و با فروش نفت می توان کشور را اداره کرد.
همچنین کمال دانشیار رئیس کمیسیون انرژی مجلس گفت: خط لوله گاز ایران، پاکستان و هند خط لوله صلح بین هند و پاکستان است و امیدواریم باعث فروکش شدن تنش های بین این دو کشور بر سر مسئله کشمیر شود.
وی گفت: در دولت قبل، سیاستی برای فروش گاز ایران به پاکستان و هند بوده که با بررسی هایی که انجام داده ایم به این گاز در کشور بیشتر نیاز داریم.
رئیس کمیسیون انرژی خاطرنشان کرد: با این گاز که برای صادرات به هند و پاکستان درنظر گرفته ایم می توانیم به مناطق محروم گازرسانی کنیم و پس از مصرف گازوئیل و نفت در این مناطق صرفه جویی کرده و مازاد آن ها را صادر کنیم.
وی تصریح کرد: تا 20 سال آینده کسری گاز داریم و با لغو این قرارداد 200 میلیارد دلار در آینده به نفع کشورمان است، بنابراین دولت عدالت خواه باید در مورد این قرارداد تجدیدنظر کند.
محسن یحیوی عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز در این باره البته عقیده ای دیگر دارد و گفت: احداث خط لوله صلح بهترین راه برای صادرات گاز کشور است که امیدواریم هرچه زودتر نهایی شود.
وی گفت: هر چه روابط اقتصادی بیشتری با کشورهای همسایه داشته باشیم، باعث ایجاد ثبات و امنیت بیشتر در منطقه می شود که به نفع ماست.
یحیوی اظهار داشت: این خط لوله به غیر از منابع اقتصادی مزایای زیاد سیاسی هم برای ما دارد و به همین دلیل است که آمریکا با احداث آن مخالف است.
این عضو کمیسیون انرژی مجلس خاطرنشان کرد: ایران به عنوان دومین دارنده منابع گاز جهان بر خلاف نظر بسیاری از کارشناسان گاز کافی برای صادرات دارد و برای تأمین گاز صادراتی توسط خط لوله صلح مشکلی وجود ندارد.
محمود محمدی عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز گفت: یکی از راه های امنیت سازی بین کشورها ایجاد منافع متقابل و تأمین نیاز یکدیگر است، مانند خط لوله انتقال گاز ایران، پاکستان و هند که غیر از منافع اقتصادی می تواند موجب تقویت دوستی بین سه کشور شده و از تنش بین هند و پاکستان جلوگیری کند.
وی گفت: آمریکا توطئه می کند تا مانع از هم بستگی بین این سه کشور شود تا خط لوله احداث نشود ولی هند به انرژی نیازمند و مشتاق برای احداث این خط لوله است.
پاکستان امیدوار است
شفقت، سفیر پاکستان نیز در همین باره گفت: امیدواریم مذاکرات درباره ارسال صادراتی گاز ایران به پاکستان از طریق خط لوله صلح هرچه زودتر نهایی شود.
به گزارش شبکه خبر دانشجو، وی در تهران تصریح کرد: این خط لوله می تواند در بیشتر شدن مناسبات تهران- اسلام آباد، کمک کننده باشد.
وی افزود: پاکستان اهمیت فوق العاده ای برای پروژه خط لوله گاز صادراتی ایران به این کشور قایل بوده و به ضرورت به نتیجه رسیدن آن تأکید دارد.