یوسف محسنزاده
در اجلاس شورای حکام در پنجشنبه گذشته، هر چند تهدیدات سابق آمریکا و متحدانش در مورد ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل عملی نشد، با این حال باید دید که آیا عقبنشینی واشنگتن و سه کشور اروپایی از تهدیدات خود علیه خواست به حق کشورمان در مورد بهرهمندی از دانش هستهای، تابعی از یک ترفند محاسبه شده است و یا به دلیل ناتوانیشان از جمعآوری آرای کافی برای گزارش پرونده ایران به شورای امنیت بوده است.
شاید بتوان گفت عدم رسیدگی جدی به پرونده هستهای ایران در آخرین اجلاس شورای حکام بعلاوه عدم اختصاص وقت کافی برای بررسی ابعاد این پرونده، نشانی از بروز شکست و راهبرد واشنگتن و متحدان اروپاییاش میباشد که کوشیدند این شکست را در لابلای عباراتی نظیر اعطای فرصت و زمانی بیشتر به ایران در جهت تجدیدنظر در برنامه هستهایاش، لاپوشانی نمایند. با این حال، باید توجه کرد محافل دیپلماتیک آمریکا و اروپا، فضای نامساعدی را در شورای حکام به دلیل ناتوانیشان در ترغیب نمایندگان کشورهای عضو در اتخاذ موضع تند علیه پرونده ایران، تجربه کردهاند این محافل، البته کوشیدند که باز هم از راهکار اجماع برای دستیابی به خواستههای خود سود جویند و از شمارش عددی موافقان و مخالفان برای صدور قطعنامه استفاده نکنند. اما عدم وجود موافقان زیاد و فقدان اجماع این تلاشها به شکست انجامید.
باید در نظر گرفت کاخ سفید و متحدان اروپاییاش، باز هم از فرصتهای دیگری برای از سرگیری تهاجم دیپلماتیک خود علیه پرونده هستهای ایران، بهره خواهند جست و بنابراین، باید حرکت بعدی آنان را بطور دقیق موشکافی کرد.
به نظر میرسد واشنگتن و سه کشور اروپایی، در پشت پیشنهاد ارائه شده در مورد غنی سازی اورانیوم ایران در روسیه، پنهان شدند، این پیشنهاد، یک ترفند فریبنده و وسوسهانگیزی برای مسکو به لحاظ دستاوردهای مادی آن و همچنین قرار گرفتن روسیه به عنوان طرف میانجیگر در کانون این معضل، محسوب میشود.
آمریکاییها و اروپاییها، در این میان، بر روی مخالفت ایران با این پیشنهاد که با ابتداییترین اصول و مقررات NPT همخوانی ندارد سرمایهگذاری کردند. آنان میگویند مخالفت ایران با این پیشنهاد که سود سرشاری را برای مسکو دربردارد، روسیه را به اردوگاه موافقان گزارش پرونده ایران به شورای امنیت ملحق خواهد کرد. از طرفی آنان میپندارند چین نیز به این جرگه خواهد پیوست و بدینترتیب عرصه را برای کشورمان تنگ خواهند کرد.
تردیدی نیست که مسوولان پرونده هستهای کشورمان، اندیشهها و طرحهای لازم را برای مقابله با چنین ترفندهایی، آماده کردند و در واقع باید اشاره کرد که دیپلماسی، عبارت از ارائه کنشها و واکنشهای سیاسی است که هر کدام از آنها نشاندهنده میزان تسلط و مهارت دیپلماتیک کشورهاست و لذا، توانمندی و کارآمدی دستگاه دیپلماسی کشورمان، بر کسی پوشیده نیست و اضافه کنید بر آن میزان عزم و جدیت مردم و مسوولان آن در مورد پایبندی به خواسته بر حق خود در زمینه بهرهمندی از دانش هستهای توأم با احترام گذاشتن بر مقررات و قوانین بینالمللی.
از اینرو، به نظر میرسد این پرونده در حال حاضر به مقطعی رسیده که مانور سیاسی و ابتکار عمل ایران را به مراتب افزایش داده است. غربیها به اضافه آمریکا کاری جز تهدید که آن هم با بهره گرفتن از سازمانهای بینالمللی، ندارند و اندکی صبر و مقاومت، میتواند عناد و دشمنی آنان را مهار کرده و چشمانداز روشنی را برای این پرونده پیچیده رقم بزند.