حسین شریعتمداری
دیروز- 31 مرداد ماه 1385/22 آگوست 2006- مسئولان هسته ای کشورمان همانگونه که از قبل اعلام شده بود پاسخ جمهوری اسلامی ایران به بسته پیشنهادی کشورهای 1+5 را در تهران به نمایندگان این کشورها ارائه کردند.
اگرچه هنوز محتوای پاسخ ایران منتشر نشده است ولی درباره آن اشاره به نکاتی ضروری است؛
1- صرف نظر از درخواست تعلیق غنی سازی اورانیوم که ایران از قبل این درخواست را رد کرده است، پاسخ کشورمان به مفاد بسته پیشنهادی نمی تواند به طور مطلق، «آری» یا «نه» باشد، زیرا در محتوای بسته پیشنهادی 1+5 ابهامات و سؤال های فراوانی وجود دارد که بدون رفع این ابهامات، پاسخ قطعی به آن امکان پذیر نبوده و فاقد وجاهت قانونی و حقوقی خواهد بود.
2- ابهامات موجود در محتوای بسته پیشنهادی حکایت از آن دارد که تنظیم کنندگان متن بسته پیشنهادی، از یکسو درپی محروم کردن ایران اسلامی از فن آوری صلح آمیز هسته ای بوده اند و از سوی دیگر، آنچه به عنوان «مشوق» پیشنهاد کرده اند ارزشی بیش از «هیچ» ندارد.
به عنوان مثال، در متن بسته پیشنهادی معلوم نشده که طرف ایران برای دریافت مشوق ها کیست؟ سازمان ملل؟ شورای حکام؟ اتحادیه اروپا؟ کشورهای 1+5؟... و در صورت پذیرش این مشوق ها- که اگر بپذیریم فاجعه است- کدام مرجع قانونی، مسئولیت رسمی تامین آنها را پذیرفته و تضمین کرده است؟
و یا درباره رفع تحریم فروش هواپیما و قطعات یدکی آن به ایران چه تضمینی وجود دارد؟ مثلا اگر دولت فرانسه قول فروش هواپیماهای «ارباس» به ایران را بدهد، از کجا معلوم که فردا، شرکت ارباس به عنوان یک شرکت خصوصی ادعا نکند که هیچ تعهدی در مقابل آن ندارد و مدعی نشود که مطابق قانون، دولت فرانسه حق نداشته از سوی یک شرکت خصوصی برای انجام یک معامله تضمین بدهد!
از همه مهمتر این که، «اعتمادسازی» در این پیشنهاد تعریف نشده است و معلوم نیست، «اعتماد» مورد نظر 1+5 و یا شورای حکام چگونه جلب خواهد شد و محورها و فاکتورهای این جلب اعتماد چیست؟ اگر ملاک اعتمادسازی، مفاد NPT و پادمان مربوطه باشد که جمهوری اسلامی ایران در این زمینه همه مقررات و ضوابط مربوطه را رعایت کرده است ولی علی رغم آن پرونده هسته ای کشورمان را بدون کمترین دلیل فنی و حقوقی به شورای امنیت فرستاده اند. بنابراین وقتی برای «اعتمادسازی» هیچ ضابطه ای تعریف نمی شود، بدیهی است که طرف های پرونده هسته ای ایران باز هم مانند گذشته به زورگویی ها، باج خواهی ها و قانون شکنی های خود ادامه خواهند داد.
3- ابهامات بسته پیشنهادی بالغ بر 60 مورد است و همانگونه که اشاره شد، با وجود آنها پاسخ «آری» یا «نه» به این بسته امکان پذیر نیست، بنابراین می توان گفت کشورهای 1+5 هیچ پیشنهاد مشخصی به ایران نداده اند که اکنون خواستار پاسخ صریح ایران هستند.
اما از سوی دیگر در بند 4 قطعنامه 1691 شورای امنیت- 9 مرداد 1385/31 جولای 2006- از ایران خواسته شده است بسته پیشنهادی کشورهای 1+5 را بپذیرد و در بند 8 از همین قطعنامه تصریح شده است چنانچه جمهوری اسلامی ایران تا پایان آگوست 2006- 9 شهریور 1385- به مفاد این قطعنامه - 1691- عمل نکند، شورای امنیت سازمان ملل با استناد به ماده 41 از فصل هفتم منشور این سازمان قطعنامه ای علیه ایران صادر خواهد کرد.
و در بند 9 قطعنامه تصریح شده است، اگر جمهوری اسلامی ایران به مفاد قطعنامه 1691 عمل کند نیازی به اعمال مجازات های درنظرگرفته شده نخواهد بود.
اکنون جای این سؤال است که وقتی محتوای بسته پیشنهادی نامشخص و پرابهام است، شورای امنیت چگونه می خواهد درباره پذیرش یا رد آن از سوی ایران اظهارنظر کند؟ از آمریکا و متحدان اروپایی آن جز قانون شکنی انتظاری نیست ولی معلوم نیست چین و روسیه چرا در این دام گرفتار آمده و از هزینه سنگینی که بی تردید به خاطر همراهی با 4 کشور دیگر 1+5 در انتظارشان است غافل شده اند؟!
4- و بالاخره، تجربه سه سال گذشته کمترین تردیدی باقی نگذاشته است که آمریکا و متحدانش درپی باج خواهی از ایران اسلامی و محروم کردن کشورمان از فن آوری صلح آمیز اتمی هستند و تنها راه پیش روی، خروج از معاهده عملا لغو شده NPT و خاتمه دادن به این بازی مسخره خواهد بود. اقدامی که اگر همین امروز صورت پذیرد، بهتر از فرداست، چرا که در فردا و فرداهای دیگر نیز غیر از این راهی نیست.