هاوارد لافرانچی / ترجمه: علی عبدالمحمدی
رسوایی زندان ابوغریب در زمانی که «ایاد علاوی» نخست وزیر دولت موقت عراق در ژوئن ۲۰۰۴ بر مصدر امور تکیه زد یک موضوع مورد نزاع بود. اما «علاوی» که توسط آمریکا منصوب شده بود در برابر فشارهای داخلی برای انجام یک تحقیق در مورد آن رسوایی مقاومت کرد. اکنون در بحبوحه اتهاماتی که به نظامیان آمریکایی در مورد اعمال خشونت علیه غیرنظامیان عراقی وارد می شود - از جمله اتهام کشتار عده ای از ساکنان دهکده سنی نشین حدیثه - «نوری المالکی» نخست وزیر منتخب ظاهراً هیچ ابایی از مقصر دانستن طرف آمریکایی ندارد. وی که پیش از به قدرت رسیدن در زمره منتقدان اشغالگری آمریکایی ها به شمار می رفت صراحتاً اعلام کرده است که خشونت اعمال شده توسط نیروهای ائتلاف به یک «پدیده روزانه» و یک «جنایت هولناک» تبدیل شده است؛ «مالکی» در همین راستا خواستار تحویل اطلاعات مربوط به واقعه حدیثه از سوی آمریکایی ها شده است.موضع سرسختانه «مالکی» نشان از یک نوع ابراز قدرت و به رخ کشیدن حاکمیت و اقتدار دولت جدید عراق دارد که در عمل به نفع آمریکایی ها تمام می شود. اما اتهاماتی از این دست ضمن کارکرد فوق ممکن است روابط آمریکا و عراق و همچنین وظیفه رهبری مردم عراق توسط «مالکی» را پیچیده کند. هم اکنون، برخی رهبران سیاسی سنی مذهب و نیز نمایندگان برخی گروه های دیگر از «مالکی» به عنوان یک چهره سرشناس شیعه به سبب آنچه عدم اتخاذ موضع قوی در برابر آمریکایی ها قلمداد می شود انتقاد می کنند. اگر پاسخ نخست وزیر منتخب در نگاه این رهبران کافی نباشد، روابط سیاسی با اقلیت سنی مذهب که هم اکنون نیز شکننده و لرزان است پیچیده تر شده و البته احساسات ضدآمریکایی نیز تشدید خواهد شد.«هنری برکی» کارشناس مسائل عراق که سابقاً تحلیلگر وزارت خارجه آمریکا بود و اینک مشغول تدریس است، می گوید: «مالکی به طور دائمی از سوی سنی ها متهم و مورد انتقاد واقع می شود. او باید نگران رشد فزاینده موقعیت افرادی همچون «مقتدی صدر» روحانی سرشناس شیعه نیز باشد. بنابراین او نیاز دارد که حاکمیت و اقتدار خود را حتی الامکان به رخ بکشد.» وی در ادامه می افزاید: «نقشه آمریکا ارتقای موقعیت مالکی است، زیرا ممکن است فرد مناسب دیگری غیر از او در عراق نباشد.»
مالکی در تنگنا
یک سال پیش، اقلیتی از اعضا در مجمع ملی موقت عراق درصدد برآمد تا یک «جدول زمانی» برای خروج نظامیان آمریکایی تهیه کند. در پارلمان جدید، طرفداران «صدر» حتی قوی تر هستند. این موضوع در کنار حضور یک گروه از نمایندگان سنی مذهب در پارلمان به فشارهای وارده برای خروج نظامیان آمریکایی از عراق افزوده است.یک مقام رسمی پیشین عراق که به دلیل موقعیت حساس روابط آمریکا و عراق خواست نامش فاش نشود «مالکی» را صاحب یک نگاه متعادل در این ارتباط می داند. به باور او، اگرچه «مالکی» سابقه اتخاذ مواضع تند ضدآمریکایی را در کارنامه خویش دارد، اما در عین حال می داند که برای تثبیت اوضاع امنیتی در بغداد و سایر نواحی عراق که طی هفته ها و ماه های اخیر به وخامت گراییده است به حضور نظامیان آمریکایی نیاز دارد. بنابراین احتمالاً «مالکی» در جست وجوی راهکارهای مسالمت آمیز به جای خروج این نظامیان خواهد بود که از جمله این راهکارها می توان به محدود کردن ورود نظامیان آمریکایی به برخی مناطق و لازم شمردن همراهی عراقی ها با آمریکایی ها هنگام ورود به چنین مناطقی اشاره کرد. بدین وسیله، «مالکی» تلاش خواهد کرد که نگرانی های عمومی را کاهش دهد.