اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای روز پنجشنبه با حضو سران کشورهای عضو و ناظر، نمایندگان چند سازمان بینالمللی و رییس جمهوری افغانستان به عنوان مهمان ویژه کشور میزبان در چین برگزار شد.
ششمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای به علت مسایل منطقهای با ورود ایران، هند، پاکستان و مغولستان به عنوان عضو ناظر مورد توجه رسانههای جهان قرار گرفت.
طرح آمریکا باری ممانعت از دعوت از ایران و شرکت محمود احمدینژاد رییس جمهوری ایران در این اجلاس با شکست مواجه شد و حال بر اساس بیانیه روز پنجشنبه و اهمیت سران به ایران و کشورهای ناظر، سازمان همکاری شانگهای میرود تا با شرکت کشورهای عضو و ناظر به یکی از مهمترین و بزرگترین سازمانهای منطقهای مورد توجه جهان تبدیل شود. اظهارات چندی پیش دونالد رامسفلد وزیر دفاع آمریکا در سنگاپور درباره سازمان همکاری شانگهای و حضور ایران در این سازمان نشان میدهد که واشنگتن این سازمان را در مقابل اهداف خود در منطقه میبیند.
دیدگاههای نزدیک کشورهای عضو و ناظر سازمان همکاری شانگهای درباره بسیاری از مسایل منطقهای و بینالمللی از جمله مخالفت با جهان تکقطبی و یک جانبهگرایی، این کشورها را بیش از پیش به هم نزدیک کرده و به گفته کارشناسان، سازمان همکاری شانگهای میرود تا به سازمانی قدرتمند در جهان تبدیل شود.
از نظر ایدئولوژیکی، اگر چه اعضای رسمی و ناظر سازمان همکاری شانگهای دارای دیدگاههای ایدئولوژیک کاملا متفاوتی هستند، اما این کشورها بدون توجه به این تفاوت، مسیر همگرایی و همکاری را انتخاب کردهاند.
این دیدگاه در سخنان سران سازمان همکاری شانگهای نیز مطرح شد و برخی از سران تاکید داشتند برغم این که کشورهای عضو و ناظر دارای ادیان مختلف از اسلام تا بودا را شامل میشود، اما کشورها بدون در نظر گرفتن این اختلاف در مسیر همگرایی حرکت میکنند.
سران سازمان همکاری شانگهای در بیانیه پایانی خود نیز تاکید کردند باید به گفتوگو اهمیت داد و تنوع تمدنها و نظامها را محترم شمرد و استقلال کشورها را مورد توجه و اهمیت و احترام قرار داد.
از سوی دیگر روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال روز پنجشنبه در گزارشی در صفحه آن لاین خود تصریح کرد که سازمان همکاریهای شانگهای و رشد فعالیت آن غرب ار عافگیر کرده است. به نوشته وال استریت ژورنال، تا همین اواخر کشورهای غربی در خواب بودند و نگرانی از سازمان همکاریهای شانگهای نداشتند و دلایل آنها معقول بود. این سازمان اولین بار در سال 1996 تاسیس شد و نام پنج کشور در شانگهای را داشت که شامل چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان بود.
این گروه بیشتر به منظور حل اختلافات مرزی و حل مشکلات گروههای اقلیت مثل اویغورها در چین تشکیل شده بود اما این سازمان خیلی سریع تغییر کرد.
سه سال بعد پنج کشور تصمیم گرفتند تا مبارزه با تروریسم را دستور کار خود قرار دهند و دلیل آنها معنا داشت.
وال استریت ژورنال نوشته است: آسیای مرکزی مشکلاتی داشت. نپال شورشیانی داشت که دست به خونریزی میزدند. در سال 2001 با پیوستن ازبکستان هدف آن تغییر کرد و برای مبارزه با تروریسم فعالیت نمود چرا که القاعده در ازبکستان خیلی فعال شده بود.
به نوشته این روزنامه افراطی آمریکا؛ سال گذشته این نشست باز هم در اهداف خود تغییرات دیگری داد. مانور نظامی عظیمی که بطور عمده توسط چین تأمین مالی شد، با نام "ماموریت صلح 2005" برگزار گردید که بیانگر قدرت نظامی این سازمان بود.
شرکت کنندگان در آن مانور، بیانیه ای دادند و از آمریکا خواستند تا پایگاه های نظامی خود را در ازبکستان تعطیل کند که نهایتاً آمریکا دست به این کار زد.
وال استریت ژورنال نوشته است؛ این موفقیت موجب شد تا "محمود احمدی نژاد" رئیس جمهوری ایران را برای نشست امسال دعوت کنند تا فشار برای تغییر رفتار غرب با ایران را بخواهند.
چین این احتمال را که سازمان همکاری شانگهای قصد دارد تا مقابل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در شرق بایستد، رد کرد. حتی اگر این هدف را هم داشته باشد، سال های بسیاری لازم است تا فن آوری و کارهای لازم را در این جهت انجام دهد. البته فروش تسلیحات این کشورها به یکدیگر، می تواند این مسأله را شدنی کند.
این روزنامه آمریکایی افزوده است؛ در واقع، وزنه سیاسی این سازمان است که سبب نگرانی آمریکا شده است.
"پوتین" رئیس جمهوری روسیه، در مقاله ای که در یکی از روزنامه های روسیه چاپ شد، این سازمان را سازمان نفوذ منطقه خطاب کرد. سازمان ملل هم در مقر خود یک دفتر رسمی به آنها داده است.
"توسعه این سازمان امسال هند و افغانستان را هم به سمت خود کشانده است."
بلاروس و رئیس جمهوری آن "الکساندر لوکاشنکو" نیز خیلی مایل است که به این سازمان ملحق شود و اینها از جمله دلایلی هستند که کنگره آمریکا را وادار می سازند تا به دقت به برنامه سازمان شانگهای را زیر نظر بگیرد.
وال استریت ژورنال نوشت؛ نشست اخیر شانگهای نشان دیگری از این است که چین قصد دارد نفوذ خود را در کشورهای دیگر افزایش دهد، در حالی که آمریکا و کشورهای آزاد دیگر، به آن توجه ندارند.
به نوشته این روزنامه، روابط تجاری چین با کشورهای همسایه مثل ازبکستان شدیدا افزایش یافته و روابط چین و روسیه هم اگر چه خیل نزدیک نیست ولی برای کاهش نفوذ آمریکا در منطقه آسیای میانه خوب است.
وال استریت ژورنال مقاله خود را به جملهای از دونالد رامسفلد به پایان برده که گفته است: سازمانی که هدف خود را مبارزه با تروریسم میداند، وقتی از کشوری مثل ایران دعوت میکند، نشان میدهد که مقاصد دیگری در سر دارد.