* به عنوان وزیر و رئیس وزارتخانه ای که متولی سیاست گذاری دفاعی و پیگیری اجرای آن است، بگویید سیاست دفاعی کشور برچه اصولی استوار است؟
** شکل بندی های دفاعی در هر کشوری براساس «اهداف دفاعی» و «رویکردهای استراتژیک» نخبگان سیاسی آن کشور ایجاد می شود. در این جهت سیاست دفاعی می تواند فرآیندهای رفتار دفاعی را در قالب ساختارهای ایجاد شده تنظیم کند.
ساختارهای دفاعی باید به گونه ای تنظیم گردند که براساس آنها، زمینه برای تحقق اهداف ملی و مقابله با تهدید های امنیت ملی فراهم شود.
برای این که، ساختار دفاعی یک کشور بتواند باتهدید ها مقابله، اهداف ملی را پیگیری و زمینه ثبات منطقه ای را فراهم کند، باید از ویژگی های خاصی برخوردار باشد. این ویژگی ها در قالب سیاست دفاعی تنظیم و برنامه ریزی می شود. با توجه به فرایند یاد شده، می توان اصول حاکم بر سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران را به شرح زیر مورد توجه قرار داد:
۱- آمادگی دفاعی نیروهای مسلح برای مقابله با تهدید ها
۲- برتری تکنولوژیک
۳- بهره گیری از نیروهای قاطع برای مقابله با بحران
۴- بسیج واکنش نیروها در برابر تهدیدهای غافلگیر کننده
* نگاه دولت نهم به مقوله تأمین امنیت و قدرت دفاعی چیست و برای تحقق آن کدام حوزه فعالیت وزارت دفاع از مسئولیت بیشتری برخوردار است؟
** دفاع و امنیت دارای کار ویژه و مفاهیم یکسانی اند. نمی توان دو حوزه دفاع و امنیت را از یکدیگر جدا کرد و به همین دلیل است که علوم استراتژیک، نقطه تمرکز خود را بر «سیاست های دفاعی» و «رویکردهای امنیتی» قرارداده است. در این شرایط، سیاست دفاعی که دولت نهم در حوزه وزارت دفاع به دنبال تحقق آن است، شامل مجموعه ای از فرآیندها و ابزارهایی است که براساس آن زمینه تحقق امنیت متناسب با تهدید ها را فراهم می کند.
در این جهت مقابله با تهدیدها برای به حداکثر رساندن امنیت، سیاست دفاعی دولت نهم را شکل می دهد. از آنجایی که بازدارندگی به عنوان نقطه اتکای صلح و امنیت کشور محسوب می شود، قدرت دفاعی جمهوری اسلامی ایران براساس «بازدارندگی مؤثر» سازماندهی شده است. این دو روند در وزارت دفاع به مفهوم «قدرت سازی» و «تولید قدرت» در دو حوزه نرم و سخت برای مقابله با تهدیدها پیگیری میشود.
بخشی از ابزارهای وزارت دفاع ماهیت سخت دارند که تولید و تأمین آن موجب شکل گیری بازدارندگی سخت افزاری می شود. تولید این ابزارها در قالب سازمان های صنعت دفاعی مانند سازمان هوافضا، سازمان صنایع دفاع، سازمان صنایع الکترونیکی و صنایع هوایی و ... شکل گرفته است. بخش دیگر ابزارهای مقابله با تهدید ها دارای ماهیت نرم است که تأمین و تولید آن منجر به بازدارندگی نرم افزاری می شود. دیپلماسی دفاعی را می توان به عنوان ضرورت های دستیابی به بازدارندگی نرم دانست. این روند نیز از طریق ساختارهایی که به همین منظور در وزارت دفاع پیش بینی شده است، پیگیری میشود.
هر دوبخش بازدارندگی دارای نقش مکمل اند. ما تلاش داریم تا با ایجاد پیوند این ابزار سخت و نرم در حوزه صنایع نظامی، خدماتی و دیپلماسی دفاعی، توان دفاعی ملی را به نحو شایسته ای ارتقا بخشیم.
* در این چارچوب، تعامل دفاعی با کشورهای دیگر چه جایگاهی دارد و برای گسترش آن چه برنامه ای دارید؟ در این زمینه نگاه شما به شرق است یا منطقه و یا سایر نقاط جهان؟
** یکی از محورهای اصلی فعالیت ما در وزارت دفاع، تقویت و توسعه دیپلماسی دفاعی از دو جانبه به چند جانبه و حضور فعال و مؤثر در حوزه روابط بین المللی است. این برنامه را می توان به عنوان گامی مؤثر در جهت تولید قدرت ملی دانست که با اولویت بندی و افزایش حداکثر مناسبات دفاعی با «کشورهای اسلامی»، «همسایه»، «دوست» و همچنین «کشورهای دارای تکنولوژی پیشرفته دفاعی» پیش بینی شده است.
ما معتقدیم که نیروهای دفاعی می توانند در روند امنیت سازی نقش مؤثری را ایفا کنند که به همین دلیل سیاست ما در حوزه دیپلماسی دفاعی مبتنی بر «همکاری متقابل» خواهد بود. نتیجه این سیاست از طرفی موجب همکاری و هماهنگی بیشتر با کشورهای مورد نظر شده، از سویی منجر به کاهش تهدید های منطقه ای علیه جمهوری اسلامی ایران می شود. ما اعتقاد داریم که این همکاری در سطح منطقه ای باید با ایجاد امنیت و ثبات پایدار شکل بگیرد و چون ثبات و امنیت پایدار را تنها از طریق مشارکت کشورهای منطقه امکان پذیر می دانیم، پس یقین داریم که با خروج نیروهای بیگانه از منطقه، زمینه برای ایفای نقش سازنده و مؤثر تر میان کشورها بیش از پیش فراهم خواهد شد.
* ایران همواره کشورهای منطقه را به همکاری دفاعی و امنیتی دعوت کرده است. در این زمینه با توجه به حضور آمریکا در منطقه فکر می کنید تا چه حد توفیق حاصل شده است؟ چرا برخی کشورها با حرکت به سمت آمریکا به جای همگرایی منطقه ای، واگرایی را ترویج میکنند؟
** سفرهای اخیر مقام های عربستان و امارات و عراق به تهران نشان می دهد که تفکر جمهوری اسلامی ایران برای حرکت کردن به سوی همکاری های امنیتی منطقه ای در حال به ثمر نشستن است. ما اکنون با عربستان به عنوان یکی از کشورهای مؤثر در امنیت منطقه ای و سایر همسایگان و قدرت های محوری منطقه و جهان اسلام رایزنیهایی داریم.
به طور طبیعی، بازیگران بیگانه حاضر در منطقه مانند آمریکا و حتی رژیم صهیونیستی از این همکاری های منطقه ای خرسند نیستند و آن را برخلاف منافع و حضور نامشروع خود در منطقه می بینند. ما معتقدیم که امنیت منطقه با مشارکت بازیگران منطقه ای تأمین می شود. البته از کارشکنی ها و سنگ اندازی های آمریکا نیز غافل نیستیم و به همین دلیل در هفته های اخیر سعی کرده ایم تعاملات و رایزنی های خود را با همسایگان و کشورهای منطقه افزایش دهیم.
* امروز کشورمان به همت متخصصان وزارت دفاع در زمینه تولید سلاح به موفقیت های بزرگی دست یافته است. اصولاً تولید سلاح های جدید بر محور کدام تهدید و با چه ویژگی هایی انجام میشود؟
** فعالیت های وزارت دفاع در راستای تولید ابزار قدرت در چارچوب استراتژی دفاعی جمهوری اسلامی ایران سازماندهی شده است که محور اصلی این استراتژی، «امنیت سازی و مقابله با تهدید ها» است. هدف گذاری و برنامه ریزی دفاعی ما براساس تهدیدهای منطقه ای و فرامنطقه ای تنظیم شده است.
اگر نیم نگاهی به شرایط منطقه ای و بین المللی جهان داشته باشیم، آنگاه تهدید ها را به وضوح مشاهده خواهیم کرد، امروز دشمنان ما عزم خود را جزم کرده اند تا به مقابله با اسلام اقدام کنند. در مقابله با تهدید ها ما تلاش کرده ایم تا تولیدات صنایع دفاع را به گونه ای گسترش دهیم که نیازهای کشور به ابزارهای دفاعی مدرن مرتفع گردد. برای تحقق این امر سه راهبرد را مورد توجه قرار داده ایم: «نیل به خودکفایی تسلیحاتی»، «توسعه و تحقیق در حوزه صنایع مدرن» و «تولید قدرت برای جنگ های فراپیشرفته».
آنچه تا به امروز در وزارت دفاع انجام گرفته ما حصل فعالیت، ابتکار و خلاقیت و تلاش صادقانه کارکنان و نیروهای متخصص بوده که با بهره گیری از تجارب دوران جنگ تحمیلی و از طرفی عزت نفس و ایمان جوانان ما، در عرصه صنایع دفاعی ظهور و بروز پیدا کرده است و براساس همین ویژگی ها ما امروز قادریم تا بخش قابل توجهی از نیازهای استراتژیک خود را از طریق منابع داخلی تأمین کنیم.
* در مجموعه وزارت دفاع، چه سلاح های جدیدی در دست تولید است و آیا در آینده نزدیک شاهد خبر خوشی در این زمینه خواهیم بود؟
** ما توانستیم در این زمینه گام های مهمی را برداریم و اقدام های مؤثری را به انجام رسانیم که به مهم ترین آنها اشاره میکنم:
در حوزه موشک های زمین به زمین توانسته ایم به سطح خوبی دست پیدا کنیم که از جمله فعالیت های صنایع در این حوزه می توان به این موارد اشاره کرد:
* انجام آزمون های موفق و تولید انبوه موشک های سری شهاب
آزمایش موفق سرجنگی های پیشرفته ترکشی که در رزمایش پیامبر اعظم(ص) شاهد عملکرد آن بودیم.
* و بهره برداری از خط تولید موشک های زمین به زمین با بردهای مختلف تا چند صد کیلومتر از قبیل موشک صاعقه که در رزمایش اخیر ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز شاهد عملیاتی شدن آنها بودید.
در حوزه پدافند هوایی نیز با اتکا به نیروی توانمند، با ایمان و متخصص وزارت توانسته ایم به پیشرفت های مؤثری دست پیدا کنیم که از آن جمله است:
* پشتیبانی مؤثر و ارتقای سامانه های پدافندی موجود با انجام پروژه های تحقیقاتی
* راه اندازی خط تولید انبوه موشک های دوش پرتاب میثاق با قابلیت های پیشرفته
* و طراحی و ساخت سامانه های پدافندی نوین (سامانه های بدون انتشار)
در حوزه دریایی (سطحی و زیر سطحی) می توان به اختصار به برخی فعالیت های زیر اشاره کرد:
* تحویل دهی زیردریایی سبک به نیروی دریایی و آغاز تولید انبوه آن با هدف ارتقای قدرت رزم دریایی و نا امن کردن عرصه برای دشمنان
* راه اندازی خط تولید اژدر برای شلیک از شناورهای سطحی و زیر سطحی
* آزمایش موفق راکت پر سرعت زیر سطحی در رزمایش پیامبر اعظم(ص)
* بهره برداری موفق از قایق های پرنده و راه اندازی خط تولید انبوه آنها برای تأمین تحرک سریع و حمل تسلیحات مختلف در صحنه رزم دریایی
* موشک های کروز دریایی، بهینه سازی، افزایش برد و دیگر قابلیت های عملیاتی در انواع مختلف برای پرتاب از ساحل و یا شناورها علیه اهداف دریایی
* توپ دریایی فجر ۲۷
* راه اندازی خط تولید ناوشکن های موج ۲ و سینا
در دو حوزه ارتباطات و جنگ های الکترونیک به موارد زیر می توان اشاره کرد:
* آغاز به تولید انبوه مجموعه ای از محصولات ارتباطی و مخابرات رزمی با رعایت اصل ارتباطات الگو
* بهره برداری از پروژه های تحقیقاتی سامانه های الکترونیک دریایی و زیر سطحی (بی سیم زیر آب و ...)
* طراحی و ساخت سامانه های جنگ الکترونیک برای ایجاد اختلال در ارتباطات دشمن
* سامانه های نوین کنترل مرزها با روش الکترواپتیکی و رادارهای مراقبت زمینی (بهره برداری تحقیقاتی)
در حوزه هوایی نیز شاهد فعالیت های بسیار خوبی بوده ایم که برخی از آنها عبارت اند از:
* گسترش و تعمق توان نگهداری و ارتقای یگان های پروازی ( مصداق: هواگردهای عملیاتی رزمایش ضربت ذوالفقار)
* تعمیر هواپیمای پهن پیکر بوئینگ ۷۴۷ با گواهی نامه های معتبر
* بهره برداری از چند پروژه تحقیقاتی در زمینه هواپیماهای بدون سرنشین با قابلیت های عملیاتی مختلف
* ارتقای توان بالگردهای کشور (بهبود وضع کنترل مرزها و کنترل ترافیک جاده ها)
در حوزه تجهیزات رزم زمینی:
* بهره برداری از پروژه های تحقیقاتی و آغاز به تولید تسلیحات ضد زره نسل جدید
* اجرای پروژه های هوشمند سازی سلاح و تجهیزات (مطابق برنامه پنج ساله دولت ـ ماده ۱۲۱)
* تولید انواع خودروهای تاکتیکی پیشرفته
* همتای آمریکایی شما گفته است: ایرانی ها بسیار ستیزه جو شده اند و به خاطر وضعیت عراق، آمریکا را در شرایط نامساعدی قرار داده اند، چه پاسخی برای وی دارید؟
** مشکلات آمریکا در عراق ناشی از عدم شناخت مردم و جامعه عراق از سوی آمریکا است. اگر آمریکایی ها شناخت درستی از فرهنگ و ارزش ها و باورهای مردم عراق داشتند، هرگز فرافکنی نمی کردند و مشکلات خود را به جمهوری اسلامی ربط نمی دادند. مشکلات امروز آمریکا در عراق به این بر می گردد که آمریکایی ها خواهان تسلیم شدن به خواست مردم عراق و دولت منتخب مردم عراق نیستند. مردم عراق روز به روز بیشتر از گذشته آمریکا را به عنوان اشغالگر نگاه می کنند، ضمن آن که از طرف دیگر آنها مانع عملکرد و اقدام مؤثر دولت عراق در حوزه تأمین امنیت شدهاند.
به عبارت دیگر، آمریکایی ها نه خود توانسته اند امنیت را برای مردم عراق تأمین کنند و نه اجازه می دهند که دولت منتخب مردم کنترل امور امنیتی را برعهده بگیرد و حتی آمریکایی ها بر سر راه همکاری های امنیتی جمهوری اسلامی ایران با دولت عراق برای برقراری امنیت کارشکنی میکنند.
* دلیل اصلی افزایش شمار نیروهای آمریکا در منطقه از نگاه شما چیست؟ به تصمیم گیرندگان کاخ سفید و پنتاگون چه توصیهای دارید؟
** آمریکا در پی منافع نامشروع خود در منطقه خلیج فارس از جمله تسلط بر منابع انرژی منطقه است. از طرف دیگر، آمریکا در صدد است با افزایش نیرو در منطقه سیاست رعب و باج گیری را به اجرا بگذارد، اما شواهد و قراین نشان می دهد که آنها در سیاست های منطقه ای خود شکست خورده اند و اکنون وضعیت ضعیف تری دارند. در عراق کاملاً زمین گیر و درمانده شدهاند، در افغانستان به خواسته هایشان نرسیده اند و در لبنان و فلسطین نیز مردم به سمت حزب الله و حماس گرایش پیدا کردهاند.
حالا آمریکایی ها با افزایش نیرو و سیاست رعب در صدد مقابله با مردم و جریان های مردمی منطقه هستند ولی تجربه نشان داده که در سه دهه گذشته، چنین راهکارهایی مشکلات آمریکا در منطقه و از جمله تنفر مردم از سیاست های آمریکا را حل نخواهد کرد. احساسات شدید ضد آمریکایی مردم منطقه با این نوع اقدام ها قابل کنترل و مهار نیست.
* آیا قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت علیه ایران بر برنامه های صنایع دفاعی تأثیر خواهد داشت؟
** باید گفت که ما از حیث تولیدات صنایع دفاعی در بسیاری از زمینه ها به خودکفایی و خوداتکایی رسیده ایم و حتی سطح تولیدات دفاعی ما آنقدر افزایش یافته است که در زمره یکی از مهمترین صادرکنندگان این نوع تولیدات قرار گرفتهایم.
تولیدات صنایع دفاعی، بویژه در سطح بسیار پیشرفته، بیش از هر چیز وابسته به ذهن های خلاق، هوشمند و پر انگیزه است که صنایع دفاع ما پر از افراد واجد این ویژگی است.
با این توضیح روشن است که تحریم ها نه قادرند صنایع دفاعی ما را از تولیدات همواره در حال رشد بازدارند. و نه می توانند خللی در اراده مهندسان و مخترعان و کارکنان ما ایجاد کنند.
تنها تأثیر تحریم ها آن است که انسجام و وحدت ما را بیشتر می کنند و پشتکار و انگیزه مهندسان ما را فزونی می بخشند و همچنین ماهیت دروغین قدرت های استکبار را بیش از پیش عیان میسازند.
این ما نیستیم که به آنها نیاز داریم بلکه آنها بیشتر به ما نیاز دارند. از سوی دیگر همه کشورها هم از تحریم پیروی نمی کنند. چرا که ادبیات تحریم قدیمی شده است. ایران تخلفی نکرده است و دبیر کل (سازمان ملل) هم اعلام کرده که استفاده صلح آمیز حق مسلم جمهوری اسلامی ایران است.
مواضع اخیر را می توان بیشتر در حوزه جنگ روانی مورد ارزیابی قرار داد. ما امروز دارای فرصت ها و ظرفیت های زیادی هستیم که به راحتی قادریم سازو کارمان را عوض کنیم و قدرت آن را داریم تا با مقاومت قدرتمندانه و غیرتمندانه توأم با حفظ منافع و مصالح ملی به فناوری صلح آمیز هسته ای دست یابیم. امروزه ما دارای راهبردهای بسیار زیادی هستیم، نخستین شاهد ما در عدم تأثیر تحریم ها قرار دادهایی است که پس از اعمال تحریم منعقد شده است. البته در این جهت نقش مدیریت نیز خیلی مهم است و با توجه به تجربه گرانقیمت در تحریم های طولانی ۲۷ سال گذشته، در این حوزه نیز از قدرت و قوت خوبی برخورداریم.