پیروز مجتهدزاده از پیشنهاد منوچهر متکى وزیر امور خارجه جمهورى اسلامى ایران براى پیوستن کشورهاى دیگر در ترکیب طرفهاى مذاکره کننده براى حل مساله انرژى هسته اى ایران استقبال کرد. مدیر بنیاد یوروسویک در لندن در مصاحبه با ایرنا همچنین خواستار تغییر اعضاى گروه مذاکره کننده اتمى با ایران به ویژه کشورهاى اروپایى فعلى (انگلیس، فرانسه و آلمان) شد.
مجتهدزاده درباره تحولاتى که اخیرا در رابطه با پرونده برنامه هسته اى صلح آمیز ایران بروز کرده، گفت: اجازه دهید در آغاز بحث اشاره کنم بحران سیاسى - راهبردى علیه ایران مانند بحران هسته اى، مساله اى ساختگى است که ایالات متحده براى پیشبرد اهداف خود در خاورمیانه علیه ایران آفرید.
منتهى تحولات منفى منطقه به ویژه در عراق و لبنان موضوع را براى جهانیان شکافته و افکار عمومى بین المللى را علیه این بحران ها و سیاست هاى ایجادکننده اش شوراند. این افکار شورانده شده بین المللى و استیصال حاصل شده از عملکرد بد در عراق، شرایطى را ایجاد کرد که به فشارهاى لازم براى تغییراتى محسوس در راهبردهاى کلان آمریکا در خاورمیانه تبدیل شد.
از این رو، نه تنها ایالات متحده اکنون تایید دارد که مذاکره تنها راه حل بحران ساخته شده آنان در مساله هسته اى ایران است، بلکه براى حل بحران عراق نیز سیاست مذاکره با ایران را در پیش گرفته است. البته با این تفاوت که مانند همیشه واشنگتن در این موارد وضعیت قاطع و مشخصى ندارد و مى خواهد در شرایطى با ایران و دیگران درباره حل بحران عراق مذاکره کند، که در همان حال تحریکات نظامى علیه ایران را تا سطح واقعیت یافتن خطر درگیرى نظامى پیگیرى مى کند. بدیهى است که در شرایط نیمه جنگ و در گروگان داشتن شمارى از دیپلمات ها و صدها تن دیگر از اتباع ایران در عراق، تهران نمى تواند وارد هرگونه مذاکره سازنده اى با ایالات متحده شود. خوشبختانه مذاکره کنندگان ایرانى به موقع تصمیم گرفتند که حد و حدود همکارى هاى ایران در آن مذاکرات را رسما اعلام نمایند. آنان به درستى تعلیق دایمى غنى سازى اورانیوم را خط قرمز نهایى مذاکرات خود اعلام کرده و گفتند که از آن خط قرمز عبور نخواهند کرد.از طرف دیگر، آنها بودند که مذاکرات را شکست خورده و پایان گرفته اعلام کردند و ما و بقیه جهان باید آن دور از مذاکرات را فاز اول قلمداد کرده و پرونده آن را مختومه بدانیم.
هر گونه بازگشت به مذاکره بر سر برنامه انرژى هسته اى ایران باید در فاز دوم و کاملا جداگانه نسبت به فاز اول شمرده شود که هیچ ربطى با آن فاز و مذاکره کنندگان اروپایى آن نخواهد داشت.از مجتهدزاده پرسیده شد آیا شرایط و زمینه هاى حقوقى لازم که بتواند مذاکرات عادلانه مورد نظر ایران را تامین کند، وجود دارد؟ به نظر مى رسد، پس از اشاره شما به شرایط سیاسى مربوط به این تحولات، لازم است که وضعیت و شرایط حقوقى مربوطه را مورد بررسى و حتى بازنگرى قرار دهیم. نظر شما درباره نحوه برخورد با وضعیت کنونى و ایجاد شرایط مناسب و دستور کار مذاکرات چیست؟ که مجتهدزاده پاسخ داد: ما در همه حال باید این نکته را از نظر دور نداریم که مطابق مقررات بین المللى، آژانس بین المللى انرژى اتمى، به عنوان بازوى اجرایى سازمان ملل متحد در مسایل مربوط به اتم و انرژى هسته اى، تنها مرجع ذى صلاح براى مذاکره با ما از طرف آن سازمان است.
در اولین گام باید پافشارى کنیم که با آژانس و مدیران ذى صلاحش مذاکره خواهیم کرد و دلیلى ندارد که این مهم، در شرایطى این چنین حساس، به عهده متحدان با طرف ایالات متحده یا اسرائیل محول شود. حال اگر آژانس تصمیم بگیرد یک کشور یا یک اتحادیه منطقه اى را مامور انجام این مذاکرات نماید که مسلما تحت فشار آمریکا این کار را خواهد کرد، ما نباید مانند شکست خوردگان جنگى تسلیم تصمیمات یکجانبه آنان شویم. باید بدانیم که حق داریم در چگونگى شکل گرفتن این تصمیم صاحب نظر باشیم تا نگذاریم این کار مانند دفعه قبل به دلخواه واشنگتن پیگیرى شود، و سه متحد واشنگتن به عنوان کشورهاى بیطرف در ماجراجویى هاى سیاسى دولتمردان آمریکایى نو محافظه کار علیه ایران با ما طرف مذاکره شده و سعى کنند خواسته هاى استعمارى واشنگتن را به ما تحمیل نمایند. وى در ادامه گفت: لاجرم در فاز دوم اگر آژانس بر اساس ضرورت و با رعایت اصول و مقررات بخواهد کشور یا کشورهایى را مامور این کار نماید، بیطرفى آن کشورها در مساله باید ثابت شود.
مثلا کشورهایى مانند چین، هند، روسیه، آفریقاى جنوبى، برزیل، آرژانتین و... که هیچیک متحد رسمى یا غیر رسمى آمریکا و اسرائیل محسوب نمى شوند، مى توانند صاحب صلاحیت براى این کار تشخیص داده شوند. و اگر قرار باشد این کشورها مجددا از اعضاى اتحادیه اروپا انتخاب شود، باید دقت کنیم که هیچگونه اجبار قانونى در این انتخاب براى آژانس وجود ندارد و هیچ اجبار قانونى براى ما در پذیرفتن چنین پیشنهادى یا چنین انتخابى وجود ندارد.با این حال، اگر برخلاف نظر ایران، آژانس بخواهد تحت تاثیر فشار ایالات متحده قرار بر این گذارد که مذاکره کننده حتما باید از اتحادیه اروپا باشد، ما قانوناً موظف هستیم پافشارى کنیم که اولا براى حفظ عدالت و موازنه در بحث ها فقط حاضریم با یک کشور وارد مذاکره شویم و آن یک کشور هم حتما باید کشورى باشد که بیطرفى آن در این موضوع ثابت شده باشد.
به این ترتیب، باید پافشارى کنیم که بریتانیا، فرانسه و آلمان اولا متحدان رسمى ایالات متحده و متعهدان رسمى نسبت به اسرائیل هستند و از این رو نمى توانند ادعاى بى طرفى در این پرونده داشته باشند، دوما ًخود آنها در فاز اول مذاکرات صلاحیت خود را مردود کردند.باید پافشارى کنیم کشورى که صلاحیت همه جانبه دارد و بى طرفى آن ثابت شده باشد براى این کار انتخاب گردد. در آن مرحله است که خواهیم دید کشورهایى چون ایتالیا و اسپانیا، اگر چه در ناتو با ایالات متحده آمریکا متحد هستند، ولى دولت هاى کنونى هر دو کشور در ماجراجویى هاى نظامى آمریکا و اسرائیل در عراق و لبنان عملا ثابت کرده اند نسبت به سیاست هاى آمریکایى - اسرائیلى در خاورمیانه مسلمان بى طرف هستند.