سارا معصومی
25 سال از سوءقصد به جان انور سادات در مصر می گذرد و مصر همچنان در مسیری غیرقابل پیش بینی در حرکت است. اصلاحات دموکراتیک و سیاسی به حالت تعلیق درآمده و پسر رئیس جمهور فعلی می رود تا پا جای پای پدر در ساختار سیاسی کشور بگذارد.
رئیس جمهور 78 ساله مصر در زمان سوءقصد به جان انور سادات، ژنرال و معاون وی بود. روز ششم اکتبر سال 1981 زمانی که انور سادات دوشادوش حسنی مبارک نشسته بود به ضرب گلوله افرادی که به برقراری احکام اسلامی در کشور پس از وی امیدوار بودند از پای درآمد. حسنی مبارک از آن روز تاکنون رئیس جمهور مصر باقی مانده است.
رهبران گروهی که نقشه سوءقصد به جان انور سادات را طراحی کرده بودند پس از گذشت چندین سال از قتل وی گویی پشیمان شده بودند. آنها به خشونت خود اعتراف کرده و قتل انور سادات را اشتباه خواندند. برخی حتی وی را شهید نامیدند!
ناگه ابراهیم که ریاست یک گروه اسلامی در مصر را برعهده دارد، در این خصوص می گوید: اگر بتوانیم زمان را به عقب بازگردانیم، سادات را نخواهیم کشت، بی شک به ارزش های وی احترام خواهیم گذاشت.
ناگه ابراهیم 24 سال به اتهام سوءقصد به جان سادات در زندان به سر برد و اخیرا آزاد شده است.
اما این روزها متحد ایالات متحده در جهان عرب چندان به انور سادات نمی اندیشد. در حال حاضر اوضاع نابسامان سیاسی، استاندارد پایین زندگی و ترس از جانشینی پسر حسنی مبارک رویای مصری ها را به کابوسی تلخ مبدل کرده است.
یک روزنامه نگار مصری در توضیح شرایط فعلی می نویسد: 25 سال بی هیچ رخداد خاصی گذشت. 25 سال بی حتی یک تصویر زیبا یا انگیزه ای برای ماندن. تنها دستاورد این 25 سال افزایش تعداد نیروهای پلیس برای محافظت از جان حسنی مبارک بود.
یکی از اعضای اپوزیسیون مخالف دولت ادعا می کند که مصری ها احساس می کنند کشورشان هیچ هدف یا بینش خاصی را برای رویارویی با حوادث بین المللی دنبال نمی کند. دولت حتی برای مبارزه با فساد نیز طرحی ندارد. حسنی مبارک در طول این 25 سال همواره از انتخاب معاون رئیس جمهور به 2 دلیل امتناع می ورزید: یکی به دلیل عدم یافتن شخص مناسب و دلیل دوم عدم ذکر لزوم حضور چنین فردی در قانون اساسی.
اما اپوزیسیون مخالف دولت بر این باور است که مبارک عمدا با عدم انتخاب معاون برای خود، این پست را برای پسرش حفظ کرده است. جمال مبارک سوژه امکان انتقال قدرت به خود را در مصاحبه های علنی تکذیب می کند اما طرفداران وی همواره او را جانشین مناسبی برای پدر میدانند.
حسام به روی که به جمال مبارک بسیار نزدیک است، در این خصوص می گوید: جمال مبارک یکی از بهترین و موفق ترین چهره های سیاسی حزب است. بی شک زمان انتخابات نیز ما بهترین گزینه خود را کاندیدا خواهیم کرد.
حسنی مبارک که ظاهرا از سلامت کامل جسمی برخوردار است در انتخابات سال گذشته میلادی مجددا اکثریت را به خود اختصاص داد و تا سال 2011 در قدرت باقی خواهد ماند. البته این در حالی است که برخی سیاستمداران ادعا می کنند که وی چندان هم به ترک قدرت بیمیل نیست.
جمال مبارک که در حال حاضر 42 سال سن دارد در طول چهار سال گذشته به سرعت در حزب دموکرات ملی پیشرفت کرده و به عنوان معاون دبیرکل فعالیت می کند. وی تاکنون چندین بار با جورج بوش و سایر مقامات رده بالای کاخ سفید دیدار کرده است. اخیرا نیز تمجید جورج بوش از عقد قرارداد با وی نشانه حمایت کاخ سفید از جمال مبارک بود.
دو سال پیش نیز این جمال مبارک بود که خواهان دستیابی مصر به فناوری هسته ای صلح آمیز شد، اقدامی که تحسین ایالات متحده را برانگیخت.
جمال مبارک اخیرا نیز با حضور در یک برنامه تلویزیونی نوید داد که مصری ها اندک اندک پایه های ستون دموکراسی را پی ریزی خواهند کرد و سال آینده میلادی نیز سال اصلاحات در قانون اساسی خواهد بود.
البته به نظر میرسد که در حال حاضر شعار دموکراسی در مصر متوقف شده و کاخ سفید نیز دیگر برای اصلاحات بر حسنی مبارک و دولت فشار نمیآورد.
کیفایا، اپوزیسیون سکولار مخالف دولت، ظرف چند سال گذشته با شکستن تابوی انتقاد از حسنی مبارک تظاهرات گستردهای علیه وی را به راه انداخته است.
البته انتخابات پارلمان سال گذشته در مصر به خشونت کشیده شد و پلیس مانع از حضور طرفداران اپوزیسیون مخالف در پای صندوقهای رای شد.
از سوی دیگر، دولت انتخابات شوراهای محلی را نیز دو سال به تعویق انداخت. یکی از دلایل این تعویق خنثی کردن محبوبیت اخوانالمسلمین بود.
با وجود گذشت بیش از دو دهه از مرگ انور سادات قوانین قضایی مربوط به تعقیب مظنونان به مخالفت با دولت همچنان بی تغییر مانده است.
اخوان المسلمین که بزرگ ترین اپوزیسیون اسلامی مصر است با سرسخت ترین مخالف جمال مبارک ائتلاف کرده است. سخنگوی این ائتلاف اعلام کرد که ائتلاف مذکور به منظور جلوگیری از موروثی شدن قدرت در مصر انجام گرفته است. جمال مبارک که پیش از ورود به عرصه سیاست به عنوان سرمایه گذار مشغول به کار بوده است در تمامی مصاحبه ها خود را بانی اصلاحات اقتصادی معرفی می کند. البته اپوزیسیون های مخالف دولت وی را سیاستمداری می دانند که توسط ثروتمندان احاطه شده است.
مقامات مصری اخیرا اعلام کردند که شاخص رشد اقتصادی کشور پنج درصد افزایش یافته است. این در حالی است که عامه مردم از چنین رشدی بی بهره مانده اند. بیش از 20 درصد از جمعیت 73 میلیونی مصر در حال حاضر زیر خط فقر زندگی میکنند.
در حال حاضر بسیاری از سیاستمداران مصری بر این باورند که مصر تبدیل به مستعمره شده است.
یک روزنامهنگار مصری در این خصوص میگوید: تنها راه نجات باقیمانده این است که حضور جمال مبارک به عنوان وارث همه آنچه را که برای مصر باقی مانده است، تکذیب کنیم.