صابر پورعزیز
ویران سازى بقعه مبارکه عسکرین (ع) با مواد انفجارى توسط سلفى هاى کوردل در چند سال اخیر نشانگر یک فتنه مذهبى تمام عیار و یک اقدام انهدامى علیه میراث تاریخى ائمه معصومین (ع) و معمارى و تمدن اسلامى بوده است. وهابیون مسلح پیش از این تلاش هایى براى ضربه زدن به اماکن و عتبات مقدسه شیعیان در نجف، کربلا و کاظمین داشته اند و اکنون اخبار وگزارش ها حاکى است که سعودى ها به بهانه نوسازى و توسعه، قصد ویران سازى مساجد سبعه در مدینه منوره را دارند. این اماکن مقدس هر کدام راوى و شاهد بخشى از تاریخ نبوى و میراث مجاهدت ها و ایثارگرى هاى مسلمانان براى اعتلاى کلمهً الله و پایه ریزى تعالیم دین حنیف اسلام بوده است. سلفى هاى جدید نه در سرزمین وحى بلکه در عراق، یمن و حتى روستاهاى دور افتاده سومالى به انهدام قبور و اماکن مقدس اقطاب صوفیه و اولیاى صالحین مى پردازند. محو آثار اسلامى و میراث نبوى در سرزمین وحى، ابعاد سیاسى و مذهبى دارد و به عنوان یک سیاست و رویکرد مذهبى مطرح است.
چند سال پیش دکتر احمد زکى یمانى، وزیر نفت سابق سعودى در دانشکده مطالعات شرقى و آفریقایى دانشگاه لندن، سخنانى درباره آثار نبوى در حجاز داشته و روند انهدام آثار نبوى توسط آل سعود را بازگو کرد. وى در این سخنرانى گفت: در شهر مکه مکرمه یک کاوش باستان شناسى در منزل پیامبر گرامى (ص) و حضرت خدیجه داشتیم و من بیش از ۳۰۰ کارگر فنى با تمام ابزارها و تجهیزات کاوشگرى تحت اشراف باستان شناسان معروف در این امر گماردم. آنها پس از اندک زمانى به بقایاى دیوارهاى منزل رسول خدا (ص) و محراب آن حضرت و اتاقى که حضرت فاطمه زهرا (س) در آن به دنیا آمده رسیدند و از آثار موجود در آنجا عکسبردارى کردند ولى پس از آن دگربار با ماسه و شن آن را پوشاندند و من با کمال تعجب پرسیدم چرا این کار را کردید؟ آنها در پاسخ اظهار داشتند که در این مملکت یک جریان مذهبى حاکم است که این آثار و اهتمام بدان را شرک و حرام مى داند.» یمانى ضمن توضیح عکس هاى این آثار نبوى تاکید داشت که وهابیون اغلب آثار اسلامى را در سرزمین وحى به بهانه هاى مذهبى محو و نابود کردند.
در تایید اظهارات یمانى دکتر سامى محسن عنقاوى، پژوهشگر سعودى و موسس مرکز پژوهش هاى حج (مدیر این مرکز در سال هاى ۸۳-1975) در اوایل فوریه ۲۰۰۷ اظهار داشت که دولت سعودى منزل رسول خدا (ص) را ویران ساخته و آن را به یک سرویس بهداشتى تبدیل کرده است. دکتر سامى محسن عنقاوى که متولد مکه مکرمه و داراى مدرک مهندسى معمارى به سبک اسلامى و حجازى از دانشگاه لندن در سال ۱۹۸۸ بوده افزود که دولت سعودى با استفاده از فضاى آشفته جنگ دوم خلیج فارس و محیط ملتهب منطقه خاورمیانه، بسیارى از اماکن مقدس و منازل اهل بیت و اصحاب رسول خدا (ص) را به بهانه توسعه کعبه شریف و حرم نبوى با خاک یکسان کرده است. دکتر عنقاوى که در ترمیم آثار معمارى همچون خانه شافعى، امام مذهب شافعى در مکه مکرمه همت گماشته، تلاش هاى فراوانى براى حفظ و صیانت آثار نبوى و اسلامى در منطقه حجاز نموده ولى به اتهام بدعت و شرک و تقدس آثار اسلامى مورد تهاجم روحانیون وهابى قرار گرفته است. وى مى گوید:« دولت سعودى با تاکید بر عقاید سلفى اماکن تاریخى جهان اسلام را همچون خانه رسول خدا(ص)، دارالارقم، ضریح حضرت خدیجه (س) و مسجد حمزه(ع) و بسیارى از قبور و مراقد اولاد رسول خدا (ص) و اصحاب ایشان را ویران ساخته است.» دکتر ولید البیاتى در سخنرانى خود درباره سیاست ویران سازى آثار اسلامى در سرزمین وحى مى گوید:« این سیاست هدفمند بوده و قصد سعودى ها از این سیاست، انهدام ادله مادى و معمارى نهضت و تمدن اسلامى بوده و این سیاست تداوم روش ها و شیوه هاى منع ثبت و تدوین احادیث و سنن نبوى است و این سیاست در راستاى از میان رفتن بسیارى از میراث و آثار مادى، شفاهى، معمارى و تمدن اسلامى بوده است.»
آثار اسلامى و نبوى که میراث آحاد مسلمانان جهان بوده طى دوران حکومت سعودى به تدریج براساس آموزه هاى ابن تیمیه و شاگردانش همچون ابن القیم و محمد بن عبدالوهاب ویران شده اند. از جمله آثار اسلامى که ویران گشته و جهان اسلام و تمدن انسانى از این رهگذر زیان تمدنى و فرهنگى کلان دیده اند:
- قبر حضرت آمنه بنت وهب مادرگرامى رسول خدا (ص) در روستاى «الابواء» روستاى میان مکه مکرمه و مدینه منوره (در ۱۸۰ کیلومترى شهر مدینه منوره). این ضریح زیارتگاه مسلمانان و مورد اشتیاق و توجه مؤمنان کشورهاى عراق، بحرین، مصر و ایران بوده که به دستور مشایخ وهابى به تل خاک تبدیل شده است.
- قبور شهداى احد: در این قبرستان ضریح سید الشهدا احد حضرت حمزه (ع) وجود داشت.
- قبور بقیع: در این قبرستان قبور ائمه معصومین حضرت امام حسن مجتبى، زین العابدین، الباقر، الصادق و حضرت ابراهیم فرزند پیامبر گرامى(ص) وجود داشته و تا حکومت شرفاء حجاز معالم اثرى و معمارى اسلامى روى این قبور متبرکه وجود داشته که با تاسیس دولت آل سعود در سال ۱۹۳۲ این آثار اسلامى به ویرانه تبدیل شد.
- آل سعود در دوران حکومت سعود بن عبدالعزیز در ۲۲ آوریل ۱۸۰۱ به کربلاى معلى حمله کرده و بارگاه ضریح امام حسین(ع) منهدم و محتویات با ارزش ضریح را غارت کردند و در ۱۸۰۳ به نجف اشرف حمله و به ضریح امام على (ع) آسیب رساندند. در سال ۱۸۰۶ به کربلاى معلى دوبار حمله و در سال ۱۸۱۶ بار سوم به کربلا حمله کردند.
- در سال ۱۹۲۴ زمانى که عبدالعزیز بن سعود مکه مکرمه را تسخیر کرد، قبرستان معلى را ویران ساخت. در این قبرستان ضریح حضرت خدیجه (ع)، حضرت ابوطالب(ع) قرار داشت.
- پس از تسخیر مدینه منوره بخشى از آثار نبوى و معمارى اسلامى مساجد سبعه همچون مسجد فتح (مسجد احزاب)، مسجد سلمان فارسى، مسجد ابوبکر، مسجد عمر، مسجد فاطمه (ع)، مسجد على(ع) و مسجد قبلتین را ویران ساختند.
- در صبح روز دوشنبه ۱۲ آگوست۲۰۰۲ سعودى ها بارگاه سید على عریضى (۸۲۵-766ه) از فرزندان حضرت امام صادق (ع) را با خاک یکسان کردند.
محمد الدبیسى، پژوهشگر سعودى مى گوید: با از میان برداشتن این آثار دیگر شهر مدینه منوره، آثار اسلامى و نبوى نخواهد داشت.
ویران سازى آثار مادى و معنوى اسلامى در سرزمین وحى امر تازه اى نیست بلکه در گذشته ائمه جور و ظلم بنى امیه و بنى عباس همواره در پى انهدام ضریح مقدس امام على (ع) و دیگر ائمه معصومین بوده تا آثار معنوى و مادى از آنان نماند و سیرت و سنت و راه حق این ائمه نور به محاق فراموشى سپرده شود و نور خدا به زعم خویش خاموش سازند ولى هرگز نیت هاى شوم و بدخواهانه آنان محقق نخواهد شد. براى مسلمانان جهان این پرسش مطرح است که اگر آثار نبوى و قبور اولاد رسول خدا (ص) و اصحاب ایشان بقایاى شرک و بدعت است، پس چرا آثار و قصور آل سعود محفوظ و مورد صیانت است، چرا آثار ویرانه هاى قلعه خیبر مهر و موم شده و مورد حفظ و پاسدارى دولت سعودى است؟ آیا این قلعه وسیله یا پلى براى دوستى با قوم یهود خواهد بود؟
الجبرتى، مورخ مصرى در کتابش درباره حمله سعود الکبیر از مؤسسان دولت اول سعودى به حرم نبوى و غارت گنجینه هاى آن بحثى مفصل دارد. الجبرتى که معاصر حملات سعودى هاى (دولت اول) مى گوید: غارتگران سعودى غنائم مسلمانان از نبرد قادسیه و گنجینه هاى ایران ساسانى را بین خود تقسیم کردند. ویرانگرى وهابیون به نام اسلام و تعالیم آن یک جنایت علیه تمدن و فرهنگ درخشان اسلام است و تلاش براى زدودن آثار معمارى و مادى اسلام در سرزمین وحى است و در مقابل صهیونیست ها به دنبال اسطوره و افسانه سازى براى احیاى معبد افسانه اى و ویران بیت المقدس هستند.
اقدامات سلفى ها در محو آثار اسلامى و صهیونیست ها در یهودى سازى آثار اسلامى در بیت المقدس جنایت هایى علیه تمدن و فرهنگ اسلام و انسانیت است. در گذشته همواره علماى مسلمین پیشگامان دفاع از میراث نبوى و اسلامى بوده و حتى شیخ قرضاوى، رهبر اتحاد علماى اهل سنت براى جلوگیرى از انهدام مجسمه بودا در افغانستان دخالت کرد ولى طالبان آن میراث بشرى را نابود ساخت. اینک بر علماى مسلمین براى دفاع از میراث باقیمانده اسلامى در حجاز مسؤولیت تاریخى قرار گرفته که براى جلوگیرى از انهدام مساجد سبعه همصدا باشند تا مجامع بین المللى و منطقه اى را همچون کشورهاى کنفرانس اسلامى براى ایجاد فشار بر عربستان سعودى در این باره وادار سازند.