مترجم: قاسم بابایی
باراک اوباما که دستیابی به صلح در خاورمیانه را چندان آسان نمی بیند، اقدام به ارائه طرحی 9 گانه کرده است تا شاید برون رفتی
باشد بر تمامی بن بستهای گذشته، بویژه که این طرح دارای 9 بند اصلی است و مذاکرات متعدد ماه های گذشته براساس آن آغاز شده است و کشورهای عربی و دیگر کشورهای منطقه از این طرح استقبال کرده و در خصوص اجرای آن اعلام آمادگی کرده اند. این طرح قرار است سپتامبر آینده در شرم الشیخ ارایه شود، مفاد این طرح عبارتند از:
1 - استقرار نیروهای بین المللی در چند منطقه در کرانه باختری بویژه در منطقه اغوار .
2 - اختصاص مناطقی از بیت المقدس شرقی تحت نظارت و کنترل اسرائیل و قرار دادن کنترل مناطق مقدس تحت نظارت و حاکمیت عربی و اسلامی.
3 - منحل ساختن گروه های فلسطینی و تبدیل آنها به احزاب سیاسی با عناوین جدید.
4 - ابقای شهرکهای بزرگ تحت حاکمیت اسرائیل و مذاکره در خصوص شهرکهای کوچک و توافق بر سر چارچوبی در خصوص شهرکها از طریق مذاکرات میان دو طرف اسرائیلی و فلسطینی که سه ماه زیر نظارت آمریکا طول خواهد کشید.
5 - مناطق باقی مانده در اراضی کرانه باختری باید مناطق عاری از سلاح و حریم هوایی زیر نظارت اسرائیل باشد و تشکیلات خود گردان فلسطین حق امضای معاهده های امنیتی و نظامی با دیگر کشورها را نداشته باشد، در حالی که همکاری و هماهنگی امنیتی میان اسرائیل و تشکیلات خود گردان فلسطینی ادامه یابد.
6 - اعلام کشور فلسطین در تابستان 2010 با تضمین های آمریکایی و اجازه احداث فرودگاه در کرانه باختری.
7 - کشور جدید فلسطین دارای اختیار بررسی مسایلی نظیر آوارگان فلسطینی، ایجاد صندوق مالی بین المللی برای اقامت آنها در منطقه اغوار و مناطق نابلس و رام ا... .
8 - برنامه هایی خاص با مشارکت بین المللی در خصوص اماکن مقدس در بیت المقدس و الخلیل ارائه شود.
9 - از سرگیری آزادی اسرای فلسطینی به محض امضای توافقنامه صلح و ادامه این روند به مدت 3 سال همزمان با تعیین تعداد نیروهای امنیتی تشکیلات خود گردان فلسطین و همچنین نوار غزه نیز بعد از بررسیها به کشور فلسطین ملحق شود تا اختلافهای داخلی پایان یابد.
این بند نیز دارای بندهای دیگری است نظیر ترسیم خطوط مرزی اسرائیل و کشور فلسطین و اینکه شهرکها باید خارج از مرزها باشند. یعنی این شهرکها با تغییراتی در برخی مناطق و بویژه در جنوب و شمال کرانه باختری به اسرائیل بپیوندند. منابع اسرائیلی همچنین گفته اند: تونلها و پلهای بیشتری احداث خواهد شد تا برخی مناطق کرانه باختری را به یکدیگر مرتبط سازد تا فلسطینی ها و شهرک نشینان با هم درگیر نشوند. از جمله دیگر بندهای این طرح پروژه های اقتصادی مشترک میان اسرائیل و اعراب در چارچوب عملیات فراگیر عادی سازی روابط با اعراب است و پس از ارائه آن در کنفرانس بین المللی صلح در شرم الشیخ مصر در سپتامبر (شهریورماه) آینده آن راهنمایی و مشارکت و تأیید اعراب را به دنبال داشته باشد.
اما طرح 9 گانه باراک اوباما از آن جایی در موفقیتش تردید به وجود آمده که هیلاری کلینتون، در ماه گذشته خبر از ایجاد «چتر دفاعی» داد که براساس آن گفت: اگر ما اقدامهای بیشتری را برای حمایت از ظرفیتهای نظامی در خلیج فارس انجام دهیم در آن زمان نه دارندگان قدرت هسته ای امن تر و نه قویتر خواهند شد؛ زیرا دیگر آنها همانگونه که اعتقاد دارند اگر بمب اتمی داشته باشند نه می توانند سلطه داشته باشند و نه دیگران را ارعاب کنند.
بنابراین ادبیات به کار گرفته شده از سوی کلینتون در مورد «چتر دفاعی» ادبیاتی است روشن و مربوط به جنگ سرد که در عمل و تئوری تجربه شده است. در آن زمان اعتقاد بر این بود که اگر به یکی از متحدین ما حمله شود، در حکم حمله به سرزمین ما در نظر گرفته خواهد شد و ما حتی می توانیم در صورت نیاز برای مقابله با آن از تسلیحات هسته ای استفاده کنیم آمریکا تاکنون طرحی برای توسعه تضمین های امنیتی به متحدین عرب خود در منطقه نداشته است. اما در دکترین کارتر در دهه 1980 میلادی تعهدی برای امنیت آنها لحاظ شده بود. در دوره دوم جورج بوش، رئیس جمهور پیشین آمریکا طرحی برای توسعه چتر هسته ای آمریکا برفراز عربستان سعودی، مصر، ترکیه و دیگر قدرتهای منطقه ای در نظر گرفته شده بود تا آنها از رفتن به سمت تولید این گونه تسلیحات دور نگاه دارد.
هیلاری کلینتون در زمان رقابتهای انتخاباتی ریاست جمهوری در سال 2008 اظهار داشت آمریکا باید به دنبال ایجاد یک چتر بازدارنده که فراتر از اسرائیل را در بر بگیرد، برای منطقه خاورمیانه باشد، اما صهیونیستها این طرح را عقب نشینی آمریکا در مقابل فعالیتهای هسته ای ایران تلقی کردند و گفتند اگر قرار باشد چنین طرحی به مرحله اجرا گذاشته شود در حقیقت به معنای پذیرش یک ایران هسته ای از سوی آمریکا برای منطقه خاورمیانه خواهد بود.
در کنار طرحهای سیاسی مورد نظر آمریکا، اکنون بازیگران جدیدی با چراغ سبز کاخ سفید وارد معادلات منطقه شده اند، از جمله ترکیه می باشد که رسماً از مصر خواسته تا به دلیل عدم موفقیت، میزبانی مذاکرات آشتی فلسطینی ها را به آنکارا واگذار نماید. در این راستا، احمد داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه و از مشاوران ارشد رجب طیب اردوغان نخست وزیر این کشور، در سفر به بیروت، خواستار مشارکت در طرح صلح خاورمیانه گردید. اوغلو که از وی به عنوان طراح سیاستهای عثمانی گری جدید در خاورمیانه یاد می کنند در راستای تجدید حیات سیاسی ترکیه در خاورمیانه گام برداشته و بر آن است تا نقش کشورش را در تحولات منطقه ای پر رنگ کند. از جمله متقاعد کردن تل آویو و اعراب درباره رویکرد آمریکا در خصوص ایران و متقاعد کردن صهیونیستها برای توقف شهرکسازی در سرزمینهای فلسطینی به منظور پیشرفت روند سازش. اما ترکها نتیجه ای که فعالیتهای دیپلماسی خود در خاورمیانه گرفته اند این که اولاً رژیم صهیونیستی ناگزیر از تن دادن به خواسته جامعه جهانی در قبال مسأله فلسطین، سوریه و ایران و لبنان می باشد، زیرا در غیر این صورت تل آویو با انزوای جهانی مواجه می شود موردی که نمونه های کوچکتر آن را در جنگ 33 روزه با لبنان و 22 روزه غزه مشاهده شد. ثانیاً متوقف شدن شهرکسازیها، براساس شواهد موجود آمریکا نمی تواند در این راه توفیق چندانی بیابد و دلیل اصلی آن هم تلاش بی وقفه تل آویو برای تغییر بافت جمعیتی سرزمینهای اشغالی است تا جایی که مهاجرت یهودیان مناطق مختلف جهان به سرزمینهای اشغالی در هفت ماه گذشته 3/2 درصد افزایش یافته است.
این در حالی است که محمود عباس، رئیس تشکیلات خود گردان فلسطین و جانشین عرفات در سالگرد درگذشت یاسر عرفات و در ششمین کنگره سراسری جنبش فتح ضمن حمایت از طرح صلح 9 گانه اوبا، اظهار داشت: اگر مذاکرات اسلو با ابتکار عمل بوش پدر نبود، دولتی به نام خودگران وجود نداشت. این جنبش، پس از 20 سال کنگره سراسری خود را با حضور تعدادی از اعضا در کرانه باختری و با غیبت اعضای این جنبش در غزه که حماس اجازه ملحق شدن آنها را به این کنگره نداد، برگزار گردید. محمود عباس گفت: ما هنوز در آغاز راه هستیم و در سال 1989 از سوی 125 کشور جهان دولت فلسطین به رسمیت شناخته شد و ما هر لحظه که اراده کنیم می توانیم اعلام استقلال کنیم.