عبدالله کشاورز
درگذشت حجت الاسلام والمسلمین سیدعبدالعزیز حکیم موجی از تاثر در جهان اسلام و بخصوص در عراق و ایران به وجود آورد. «عبدالعزیز» آخرین فرزند ذکور حضرت آیت الله العظمی سیدمحسن حکیم بود، که نقش مهمی در احیای قدرت عراق و تشکیل حکومت جدید داشت از این رو بسیاری از شخصیت های عراقی او را یکی از «معماران عراق» نام نهادند.
خاندان مرحوم سیدمحسن حکیم از آغاز نقش مهمی در دفاع از استقلال و تمامیت ارضی عراق داشتند. در زمانی که انقلاب ضد استعمار عراق به رهبری آیت الله محمد تقی شیرازی- میرزای کوچک- و آیت الله سیدمصطفی کاشانی به پا شد، آیت الله سیدمحسن حکیم 30 تا 35 سال سن داشت و بسیار فعال بود. انقلاب 1920 اگرچه عراق را به یک استقلال نسبی رساند ولی روی کار آمدن ملک فیصل و نخست وزیر او «نوری سعید»، انگلیس را از دریچه بازگرداند و از این رو در دوره پادشاهی عراق، علمای شیعه در تنگنای شدید قرار داشتند. در سال 1337 سرهنگ عبدالکریم قاسم کودتا کرد و دوره جدیدی در عراق آغاز شد و علمای عراق توانستند با آزادی عمل بیشتری فعالیت کنند ولی دوره او با کودتای بعثی ها-عبدالسلام و عبدالرحمن عارف- به پایان رسید حزب بعث دارای ایدئولوژی کفرآلودی بود. آنان ناسیونالیسم، کمونیسم و نژادپرستی را درهم آمیختند و میشل عفلق به این مثلث الحادی رنگی از یهودیت و صهیونیسم نیز زد براین اساس کار روحانیت و علما در این دوره بشدت سخت شد. با کودتای حسن البکر علیه عبدالرحمن عارف حلقه شدیدتری از بعث روی کار آمد. این ها کینه شدیدی از روحانیت شیعه و ائمه اطهار- علیهم السلام- در دل داشتند. کودتای صدام علیه حسن البکر در سال 1358 این کینه ورزی را عمق و دامنه بیشتری بخشید.
خاندان حکیم تا زمان رحلت آیت الله سیدمحسن حکیم- 12 خرداد 1349- در آسایش نسبی قرار داشتند چرا که نفوذ این مرجع بزرگ، بعثی ها را از برخورد شدید بر حذر می داشت. با ارتحال آیت الله حکیم کار خاندان حکیم بشدت سخت شد تا جائی که بسیاری از اعضای این خاندان دستگیر شدند و در یک اقدام 53 نفر از فرزندان و نوادگان آن مرجع بزرگ اعدام گردیدند.
با فشار شدید صدام حسین به علما و از جمله به خاندان حکیم، فرزندان و نوادگان باقی مانده از آیت الله العظمی حکیم به ایران آمدند این موضوع همزمان با آغاز جنگ بزرگ تحمیلی رژیم بعثی علیه ایران بود. از این رو ایران به این خانواده کمک کرد تا عراقی های معارض را سامان داده و به چرخه مبارزه علیه رژیم الحادی صدام وارد نماید از این رو «مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق» در سال 1361 پایه گذاری شد و در یک دوره 6-5 ساله عدد اعضای آن به حدود 100 هزار نفر رسید که بخش قابل توجهی از آنان در ساختار نظامی- امنیتی مجلس - که به سپاه بدر موسوم بود- قرار داشت. در این بین حجت الاسلام سیدعبدالعزیز حکیم در کنار برادر بزرگترش شهید محمدباقر حکیم سیاست خارجی این مجلس را در دست داشت.
با سقوط رژیم صدام حسین در 19 فروردین سال 1382، مجلس اعلای انقلاب اسلامی بشدت فعال شد تا در کشوری اشغال شده و با وجود تفرقه حاکم به نیروهای سیاسی، نظم نوینی را پایه گذاری کند تا از یک سو عراق را از اشغال نظامی نجات داده و از سوی دیگر ساختار جدیدی را بنا نهد تا براساس آن عراق اداره شود.
نقش سیدعبدالعزیز حکیم در پیدایی عراق جدید و استقرار نظم جدید فوق العاده و حتی بی بدیل بود.شهید محمدباقر حکیم که رهبری مجلس اعلا را برعهده داشت و در اردیبهشت 82- یک ماه پس از سقوط صدام- وارد عراق شد و به نجف رفت در یک عملیات تروریستی در تاریخ 7 شهریور 82- در دوره حاکمیت نظامی جی گارنر- در جلوی حرم حضرت امیرالمؤمنین- علیه السلام- به شهادت رسید و این در حالی بود که عراق هنوز وارد دوره جدید نشده بود. بعد از شهادت برادر، عبدالعزیز سکان مجلس اعلا را در دست گرفت و این در زمانی بود که به دلیل بن بست در اقدامات نظامی، آمریکایی ها به پذیرش نقش محدود عراقی ها متقاعد شده بودند. عبدالعزیز به همراه 34 نفر دیگر «مجلس حکم عراق» را پایه گذاری کردند که دو مأموریت اصلی را بعهده داشت؛ تنظیم قانون اساسی موقت و روی کار آمدن یک دولت توافقی عراقی. عبدالعزیز و سایر شخصیت های شیعی عراق موقعیت را مغتنم شمردند و مجلس حکم مقدمه پیدایی عراق جدید شد.
هنر مهم سیدعبدالعزیز و شخصیت های دیگری که به او کمک کردند این بود که با اشغالگران سازش نکرد و در عین حال از فرصت ها برای روی کار آمدن یک «حکومت ملی عراقی» به خوبی استفاده کردند و به مرور موفق شدند یک ساختار قوی و برخوردار از آراء و پشتیبانی اکثریت مردم عراق به وجود آورند و از طریق ساختارهای حقوقی، سیاسی و امنیتی فشار زیادی را به آمریکایی ها وارد کنند و از این طریق آنان را وادارند که خروج تدریجی از عراق- تا پایان سال 2011- را بپذیرند و قبل از آن هم نیروهای خود را از سطح شهرها و روستاها به سمت پادگانهای نظامی گسیل دارند.سیدعبدالعزیز حکیم روز چهارشنبه پس از یک دوره دو ساله بیماری سرطان، دعوت حق را لبیک گفت و بعد از تشییع در تهران، قم، بغداد و کربلا، امروز در کنار بارگاه امیرالمؤمنین و در مجاورت مزار برادر شهیدش آیت الله محمد باقر حکیم آرام می گیرد. او به نسبت عمر کوتاهی که- 59 سال- داشت ولی تأثیر بسیار تعیین کننده ای در «عراق امروز» داشت و تا دهه های آتی این نقش تأثیر خود را خواهد داشت.
والسلام علیه یوم ولد و یوم یموت و یوم یبعث حیاً.