فرزند عزیزم سرکار خانم رعنا زوره
ابتدا از اینکه خود شما با حساسیت موضوع را پیگیری می کنید سپاسگزاری می کنم . شما به خوبی می دانید که اینجانب از نخستین روز ورود به عرصه سیاسی که هم اکنون نزدیک به نیم قرن از آن می گذرد همواره تلاش کرده ام آنچه را وظیفه خود در برابر ملت و در پیشگاه الهی می دانم با رعایت انصاف انجام دهم و همواره از خدا خواسته ام که نه قدرت قدرتمندان مرا از انجام وظیفه بازدارد و نه خوش آمد یا نگرانی احتمالی بعضی افراد و گروه ها، مرا در ادای تکلیف متزلزل و مردد نماید. بر همین اساس نیز گاه موضعگیری های اینجانب ، تکدرخاطر بعضی از دوستان را نیز به همراه داشته است که بحمدا... در قریب به اتفاق این موارد، کدورت ها بسیار کوتاه مدت بوده و حتی در مواردی ، دوستان پس از مدتی حق را به اینجانب دادهاند.
این پیشینه که از چشم مدیرمسوول محترم و سایر دوستان خوبم در اعتماد ملی نیز مخفی نبوده است ، مرا بر آن می دارد که گاه در برخورد با عزیزان خود بیش از دیگران سختگیری نمایم . به خصوص اگر در مواردی حس کنم روزنامه اعتماد ملی - که مردم آن را به نام اینجانب می شناسند - از خطی که در طول دهه های گذشته و البته در هر زمان متناسب با شرایط ویژه همان زمان و مکان ، پیگیری نموده ام ، منحرف شده و یا احتمال انحراف آن وجود دارد وظیفه خود می دانم با تذکر، از توسعه انحراف جلوگیری نمایم . البته این تذکرات ، هیچگاه به معنای محدودسازی غیرمتعارف همکاران عزیز من نیست و اینجانب که 50 سال برای آزادی مبارزه کرده ام نمی توانم مخالف آزادی باشم . اما معتقدم گاه بی توجهی در استفاده از آزادی بسیار خطرناک تر از موانعی است که مستبدان در برابر آزادی ایجاد می کند. اما گزارشی که شما تهیه کرده اید و در روز چهارشنبه سی ویکم خردادماه 85 در صفحه 7 روزنامه ، با عنوان «دیوار کوتاه اطلاع رسانی در دولت نهم » به چاپ رسیده است از جهات مختلف قابل نقد می باشد که اینجانب در چند بخش به آن می پردازم.
اولین بحث من ، اشکالات تاریخی است که در گزارش شما وجود دارد که به نمونه هایی از آن اشاره می کنم:
1- این مطلب در انتقال واقعیات مربوط به خبررسانی در ادوار مختلف پس از انقلاب ، دچار چند اشتباه شده است . مثلا فقدان رسانه های پرشمار و مستقل در ابتدای پیروزی انقلاب را یکی از دلایل محدودیت فعالیت نخستین سخنگویان دولت موقت دانسته اید. شاید شما به لحاظ سنی در شرایطی باشید که شخصا حوادث انقلاب را به یاد نیاورید، اما بسیاری از دوستان فعال در اعتماد ملی قطعا به یاد می آورند که در ماه های اولیه پیروزی انقلاب ده ها و شاید صدها رسانه مکتوب با دیدگاه های مختلف در کشور توزیع می شد که طیف گسترده ای از مذهبی ترین گروه ها تا تشکل های ضددینی را شامل می شد. حتی مخالفان انقلاب نیز نشریاتی را چاپ می کردند که این وضعیت کم و بیش تا حدود یک سال پس از پیروزی انقلاب و حتی تا زمان آغاز جنگ تا حدودی ادامه یافت.
به نظر من اگر قرار است در مورد یک موضوع مشخص اظهارنظر شود و یا حتی اگر کسی مایل است در بررسی موضوع «پاسخگویی و اطلاع رسانی دولت » به تجلیل از یک سخنگو و شخصیت محبوب خود بپردازد، نباید به دلیل کمبود اطلاعات ، واقعیاتی همچون تعدد رسانه های مکتوب و تکثر دیدگاه های حاکم بر آنها در ماه های اولیه پیروزی انقلاب که یکی از افتخارات و ویژگی های منحصر به فرد انقلاب اسلامی ایران می باشد را مورد تردید قرار دهد. ای کاش به جای این کار، به بررسی این موضوع پرداخته می شد که چه عواملی و کدام عملکردها، فضای کاملا آزاد و استثنایی سال اول پیروزی انقلاب را به سوی ایجاد برخی محدودیت ها پیش برد.
2- در این بخش از گزارش از کنار دولت شهید رجایی که یکی از مهم ترین مقاطع پس از پیروزی انقلاب اسلامی می باشد عبور کرده اید و هرکس مطلب را بخواند به این نتیجه می رسد که گویا دولت شهید رجایی سخنگو نداشته است ، در حالی که اختلافات فراوان میان آن شهید بزرگوار و رئیس جمهور وقت ، فضای خبررسانی کشور را تحت تاثیر فراوانی قرار داده بود. اینجانب اگرچه براساس حافظه خود، یقین داشتم که جناب آقای مهندس نبوی علاوه بر ایفای نقش معاونت اجرایی نخست وزیر، مسوولیت سخنگویی آن دولت را نیز به عهده داشتند، اما درعین حال روز گذشته موضوع را از یکی از نزدیکترین همکاران جناب آقای نبوی استفسار کردم که ایشان نیز این موضوع را تایید کردند. اگر شما از مدیرمسئول محترم و تعداد دیگری از همکاران اعتماد ملی سوال کنید مصاحبه های مکرر آقای نبوی با صدا و سیما و روزنامه های موجود را به شما یادآوری خواهند کرد.
3- در برخی دوره های گذشته که در گزارش شما مورد بی مهری قرار گرفته است ، بعضا شخصیت های ارزشمند فرهنگی و سیاسی به رغم داشتن برخی مسئولیت های مهم دیگر، وظیفه سخنگویی دولت را نیز به عهده داشته اند.
موضوع دومی که می خواستم به شما تذکر دهم نحوه مواجهه این گزارش با دولت قبلی و فعلی است.
شما می دانید که اینجانب از منتقدان اصلی و جدی روند انتخابات نهم ریاست جمهوری بودم که موضعگیری های مربوطه ، قاعدتا هنوز در ذهن مردم می باشد. مخاطب اعتراضات اینجانب نیز نه دولت فعلی ، بلکه دولت سابق و شورای نگهبان بودند و هنوز هم بر صحت اعتراضات خود اصرار دارم ، اما اعتراض به مبانی تشکیل دولت یک بحث است و تنظیم روش انتقاد از عملکرد جاری آن دولت موضوع دیگر. ما در انتخابات ، خواهان رعایت عدل و انصاف بودیم و بر لزوم انتشار اخبار صحیح و غیریکجانبه در مورد نتایج انتخابات پافشاری می کردیم ، لذا اکنون حق نداریم در نقد عملکرد دولت ، به وادی یکجانبه گرایی بیفتیم و مرزهای عدل و انصاف را زیر پا بگذاریم.
من به شما ایراد نمی گیرم که چرا نسبت به روش مورد عمل سخنگوی دوم دولت جناب آقای خاتمی علاقه مند هستید و آن را به روش سایر سخنگویان دولت های پس از انقلاب ترجیح می دهید، اما اولا این علاقه نباید به گونه ای در روزنامه اعتماد ملی منعکس شود که استقلال روزنامه را زیر سوال ببرد. ثانیا از انصاف به دور است که برای تجلیل از یک شخصیت محترم ، در مورد تعداد زیادی از دستگاه ها و افراد زیادی همچون جناب آقای دکتر الهام ، جناب آقای خادم المله ، جناب آقای زریبافان و جناب آقای جوانفکر مسائلی مطرح شود که حداقل نتیجه آن ، دین اخلاقی و شرعی نسبت به آنها می باشد.
البته اینجانب نیز مانند بسیاری از مردم شریف ایران به این نکته اذعان دارم که روش و منش جناب آقای خاتمی در توسعه فرهنگ پرسشگری در جامعه نقش به سزایی داشت . اگرچه هنوز تا نهادینه شدن پاسخگویی فاصله زیادی داریم که این موضوع در دولت هشتم نیز کم و بیش قابل مشاهده بود. ضمن آنکه منکر تفاوت های موجود نسبت به این موضوع در دولت های هشتم و نهم نیستم.
گزارش شما از یک جهت دیگر نیز ایراد دارد که خلط مباحث است.
این گزارش که ظاهرا با هدف انتقاد از روش مورد عمل در دولت فعلی در زمینه اطلاع رسانی و پاسخگویی تهیه شده است ، از یک سو هدف خویش را گم کرده و از سوی دیگر وارد مباحث غیرمرتبط نیز گردیده است . در این گزارش بیش از آنکه به نقد واقعی از آنچه آن را «دیوار کوتاه اطلاع رسانی در دولت نهم » نامیده اید، پرداخته شود، در مقام وکالت از دولت قبلی نشسته اید. اینجانب مخالفتی با طرح دیدگاه ها نسبت به دولتمردان گذشته و فعلی ندارم اما شان یک روزنامه مردمی آن است که اگر می خواهد وکالت کسی را به عهده بگیرد، قبل از هر کس و هر گروهی ، به فکر وکالت مردمی باشد که با هزاران مشکل دست به گریبان هستند. حتی اگر قرار است عملکرد دو دولت مورد مقایسه قرار گیرد، به جای اظهارنظرهای مشحون از تمجید، بهتر است همان شخصیت های مورد علاقه به مصاحبه های چالشی فراخوانده شوند و اگر ادعایی مطرح است از زبان خود آنها مطرح شود البته در این مصاحبه ها باید با طرح سوالات چالشی همان شخصیت های مورد علاقه نیز به پاسخگویی فراخوانده شوند، قطعا در آن صورت مردم به خوبی حقایق را تشخیص خواهند داد و در ضمن روزنامه اعتماد ملی متهم نخواهد شد که به جای دفاع از آرمان های تعیین شده توسط حزب اعتماد ملی ، به بلندگوی سایر افراد و احزاب تبدیل شده است و یا این شائبه ایجاد نمی گردد که بعضی از افراد که به دلایلی در شرایط حاضر مایل یا قادر به طرح دیدگاه های خود نیستند، حرف خود را از طریق قلم همکاران عزیز بنده در اعتماد ملی بیان می کنند. نکته دیگری که در این بخش مایلم به آن اشاره کنم موضوعی است که در پایان گزارش شما به آن پرداخته شده است . استفاده از بعضی چهره های مشخص و اصرار به گماردن آنها در مناصب مهم که به عنوان یکی از ضعف های دولت فعلی مورد انتقاد قرار گرفته است اگرچه ارتباط چندانی با موضوع گزارش ندارد،اما خوب یا بد در همه دولت های گذشته وجود داشته است . اینجانب مایل نیستم وارد بحث های بی حاصل شوم تنها به عملکرد دولت قبلی در این مورد اشاره می کنم زیرا بسیاری از افراد از جمله رئیس جمهور محترم سابق و اصحاب نزدیک ایشان به خوبی می دانند در مهم ترین بحران ها - چه در زمان انتخابات سال های 76 و 80 و چه در سال های خدمت دولت - اینجانب یکی از جدی ترین مدافعان آن دولت بوده ام و هرگاه لازم بوده است جدی ترین مقابله را با بحران سازان انجام داده ام و لذا آنچه امروز می گویم در واقع اصرار بر دفاع منطقی از آن دولت به جای روش های احساسی و تخریبی نسبت به دیگران است.
در ابتدای تشکیل دولت هشتم برادر ارجمند اینجانب جناب آقای موسوی لاری که در وزارت ارشاد و کتابخانه ملی از نزدیکان جناب آقای خاتمی بودند، ابتدا به عنوان معاون پارلمانی و سپس با مسئولیت وزارت کشور با رئیس جمهور محترم سابق همکاری کردند. برای جناب آقای مسجدجامعی که ایشان نیز از همکاران نزدیک جناب آقای خاتمی بودند، ابتدا حکم ریاست دفتر رئیس جمهور صادر و سپس ترجیح داده شد که ایشان مسوولیت قائم مقامی وزارت ارشاد را به عهده بگیرند. پس از استعفای جناب آقای مهاجرانی هم ایشان به عنوان وزیر ارشاد انتخاب شدند. جناب آقای ابطحی که در دولت اول آقای خاتمی ریاست دفتر ایشان را به عهده داشتند نیز از همکاران وزارت ارشاد در دوره مسوولیت جناب آقای خاتمی بودند. آقایان تاج زاده ، امین زاده و... نیز که در دولت های هفتم و هشتم مسئولیتهای مهمی در دولت داشتند، سابقه همکاری قبلی با جناب آقای خاتمی در وزارت ارشاد داشتند.
پس اگر قرار است به مردم یادآوری کنیم که دولت فعلی ، بر استفاده از برخی همکاران سابق دولتمردان - در مسئولیتهای قبلی آن - اصرار وجود دارد خوب است که به این نکته نیز اشاره کنیم که این روش - خوب یا بد - به فرهنگی رایج در عرصه مدیریت کشور تبدیل شده و در دولت های قبلی نیز وجود داشته است که اینجانب ترجیح دادم فقط نمونه هایی از دولت مورد حمایت خود را یادآوری کنم . اگر شما هم در گزارش خود این واقعیت را - که بازهم تاکید می کنم در مقام ارزشیابی یا تایید و رد آن نیستم - مورد تاکید قرار می دادید استقلال رای اعتماد ملی را ثابت کرده بودید.
در ضمن اگر قرار بود که در گزارش شما با خروج از بحث اصلی یعنی اطلاع رسانی ، به موضوع مدیران دولت نهم نیز پرداخته شود بهتر بود که از برکناری چندین هزار مدیر مجرب و متعهد سخن گفته شود که رسیدن هر یک از آنها به نقطه فعلی با هزینه های فراوان مادی و معنوی برای کشور و ملت همراه بوده است . البته انتظار آن است که اگر روزی این موضوع مورد بحث قرار گرفت ، گذشته و حال به صورت همزمان به نقد گذاشته شود.
نکته دیگری که به نظر اینجانب ارتباط مستقیم با سوژه اصلی گزارش یعنی کم کاری دولت نهم در اطلاع رسانی ندارد، حمله به صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به دلیل عدم انعکاس فعالیت های دولت های هفتم و هشتم است . اینجانب انتظار داشتم که اگر قرار است اتهاماتی به یک دستگاه وارد کنیم اولاص برخی حواشی و از جمله فشارهای موجود و برخی مسائل تحمیل شده به آن دستگاه نیز مدنظر قرار گیرد. ثانیاص در مورد ارزیابی عملکرد صدا و سیما نسبت به دولت هفتم و هشتم ، به مجموعه اظهارنظرهای جناب آقای خاتمی در این مورد نیز توجه شود.
در خاتمه تذکر این نکته را به شما و سایر همکارانم ضروری می دانم که به نظر بنده ، انتقاد و طرح اشکالات اگر فاقد مبانی استدلالی و تنها ناشی از برخی علائق یا اخلافات شخصی و گروهی باشد همان اندازه در مخاطب اثر می گذارد که برخی تعریف و تمجیدهای نسنجیده ماه های اخیر از دولت جدید! اگر ما به آن تعریف های همراه با شیفتگی انتقاد می کنیم باید مراقب باشیم که خودمان در دام مشابه نسبت به سایر افراد نیفتیم .
به عبارت دیگر رسالت مطبوعاتی ما ایجاب می کند که هم در نقد رقبا جانب انصاف را رعایت کنیم و هم در تمجید از دوستان و همفکران خود.
به هر حال برای شما فرزند عزیزم ، و سایر همکاران خوبم در اعتماد ملی ، آرزوی موفقیت و سربلندی دارم.
مهدی کروبی