گروه سیاسی: احزاب سیاسی ایران در سال 85 بودجهای برای فعالیتهای خود نخواهند داشت. این اتفاق، پس از آن رخ داد که در لایحۀ بودجۀ تقدیمی دولت به مجلس سهمی برای احزاب لحاظ نشده بود. این موضوع توسط وزارت کشور در تاریخ 24 بهمن ماه اعلام شد.
خالقی مدیرکل دفتر برنامه و بودجۀ وزارت کشور اعلام کرد که «اختصاص سهم بودجۀ احزاب در سال 85 فراموش نشده است» و گفت: «سازمان مدیریت قول داده که این اشتباه را جبران کند.»
خالقی گفت: «این مساله اصلاً سیاسی نیست و تاکید کرد که موضوع فقط یک «اشتباه» بوده است.» بنا به گفتۀ این مسؤول، مبلغ پیشنهادی وزارت کشور به سازمان مدیریت و برنامهریزی جهت کمکهای مالی به احزاب و گروههای سیاسی شش میلیارد تومان بوده است.
این مبلغ در صورت تصویب نسبت به بودجۀ سال گذشته از افزایش چشمگیری برخوردار میشده، چرا که بودجۀ احزاب در سال 84، یک میلیارد و 600 میلیون تومان بوده است. برای جبران این «اشتباه» باید کمیسیون امنیت ملی به کمیسیون تلفیق بودجه مبلغی را جهت کمک به احزاب پیشنهاد میداد.
علاءالدین بروجردی رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، همزمان با اعلام نظر مدیرکل دفتر برنامه و بودجۀ وزارت کشور از تصویب پیشنهاد اختصاص بودجه برای احزاب در کمیسیون متبوع خود خبر داد و گفت: «کمیسیون امنیت ملی به کمیسیون تلفیق پیشنهاد داد تا طبق نظر وزارت کشور، بودجهای به احزاب اختصاص یابد.»
بروجردی به نکتۀ دیگری نیز اشاره کرد: «ما منتظر خروجی کمیسیون تلفیق در خصوص این پیشنهاد هستیم.»
از سوی دیگر کاظم جلالی مخبر کمیسیون امنیت ملی نیز خبر داد که مبلغ 5/2 میلیارد تومان از سوی کمیسیون امنیت ملی به کمیسیون تلفیق برای کمک به احزاب پیشنهاد شده است.
پنج روز پس از اظهارات رییس و مخبر کمیسیون امنیت ملی مبنی بر اعلام مبلغ پیشنهادی به کمیسیون امنیت ملی، سیدعلی میرباقری مدیرکل دفتر امور مجلس وزارت کشور از تصویب این مبلغ در کمیسیون تلفیق خبر داد. میرباقری به ایسنا گفت: «کمیسیون تلفیق مجلس، در بودجۀ سال 85 حدود 5/2 میلیارد تومان را برای اختصاص به احزاب تصویب کرد.»
میرباقری حتی ابراز امیدواری کرد: «این بودجه پس از طرح در صحن علنی بدون مشکل تصویب شود.»
همۀ خبرها تکذیب شد!
رییس کمیسیون تلفیق مجلس، روز گذشته در گفتوگو با خبرنگار پارلمانی سرمایه در اظهاراتی، تمامی سخنان و خبرهایی که تاکنون در خصوص جبران «اشتباه» در اختصاص بودجه به احزاب اعلام شده بود را تکذیب کرد. رضا عبداللهی گفت: «در کمیسیون، دربارۀ بودجۀ احزاب هیچ تصمیمی گرفته نشده است.»
عبداللهی همچنین اظهارات بروجردی و جلالی را نیز رد کرد: «کمیسیون تلفیق اصولاً هیچ پیشنهادی در خصوص اختصاص بودجه به احزاب دریافت نکرده است.» عبداللهی توضیح داد: «اگر قرار بود بودجهای برای نهادهای سیاسی و احزاب در نظر گرفته شود، قطعاً کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس باید در پیشنهادهای خود دربارۀ لایحۀ بودجه این موضوع را نیز مطرح میکرد که هیچ پیشنهادی در این باره از سوی کمیسیون امنیت ملی به کمیسیون تلفیق ارایه نشد.»
در حالی که بروجردی و جلالی در اظهارات خود، مبلغ پیشنهادی به کمیسیون تلفیق را نیز اعلام کرده بودند.
شاید در صحن!
عدم تصویب بودجۀ احزاب در سال 85 توسط کمیسیون تلفیق مجلس به این معناست که وزارت کشور نیز نمیتواند بودجهای را برای احزاب هزینه کند و احزاب نیز در سال 85 از کمک مالی برخوردار نخواهند بود. مقامات وزارت کشور پیش از این امیدوار بودند که سازمان مدیریت به قول خود عمل کرده و در کمیسیون تلفیق این «اشتباه» را جبران کند.
نمایندۀ بندر انزلی که عضو کمیسیون تلفیق مجلس هفتم است، در خصوص این که آیا ممکن است در صحن علنی برای احزاب بودجه در نظر گرفته شود، گفت: «اگر نمایندهای پیشنهاد چاپ شدهای در خصوص اختصاص بودجه به احزاب از قبل ارایه کرده باشد یا کمیسیون امنیت ملی با توجه به این که مصوبهای در کمیسیون برای اختصاص بودجه به احزاب داشته است، پیشنهادی را در صحن مطرح کند، ممکن است با رای نمایندگان برای احزاب، بودجه اختصاص یابد.»
واکنش احزاب و گروهها
واکنش احزاب و گروههای سیاسی نسبت به حذف یارانۀ احزاب از بودجۀ سال 85 تقریباً یکسان است. مقامات ارشد احزاب مختلف اختصاص بودجه به احزاب را ضروری میدانند و حذف آن از ردیف بودجۀ سال آینده را نشانۀ بیتوجهی دولت به نقش احزاب تلقی میکند.
درخواست مصرانۀ مؤتلفه از دولت
محمدنبی حبیبی دبیرکل حزب مؤتلفۀ اسلامی با بیان این که حزب متبوعش، یک حزب سابقهدار با فعالیت 40 ساله است، در عین حال کمک به احزاب در قاب یک بودجۀ خاص را ضروری میداند و میگوید: «مصرانه از نمایندگان مجلس میخواهیم که یارانۀ احزب را ولو این که برای فعالیتهای حزبی کافی نیست ولی کمکی برای فعالیتهای آنها محسوب میشود، در صحن علنی مجلس مطرح و آن را تصویب کنند.»
جبهۀ مشارکت: احزاب تضعیف میشوند
در جبهۀ مشارکت نیز جلال جلالیزاده عضو شورای مرکزی این حزب در نظر نگرفتن ردیف بودجه برای احزاب را در کنار بالا بردن هزینۀ کار حزبی موجب تضعیف احزاب و نهادهای مدنی ارزیابی میکند.
جلالیزاده به ایسنا میگوید: «متاسفانه طیفی که قدرت را به دست گرفته هیچ استقبالی از تعدد احزاب و نهادهای مدنی نمیکند و نظر مثبتی نسبت به احزاب و اساساً وجود اندیشههای مخالف ندارد و به همین دلیل حاضر نیست مساعدتی نسبت به تشکلها و احزاب نوپا داشته باشد.»
انجمنهای اسلامی اصناف و بازار: مجلس غفلت دولت را رفع کند
جامعه انجمنهای اسلامی اصناف و بازار که یک تشکل محافظهکار و از جناح راست محسوب میشود دولت را عامل این بیتوجهی میداند. احمد کریمی دبیرکل این تشکل به ایلنا میگوید: «نمایندگان مجلس شورای اسلامی باید غفلت دولت نهم را در تخصیص یارانه به احزاب در لایحۀ بودجۀ سال 85 رفع کنند.»
کریمی معتقد است: «حذف بودجه، به نفع احزاب نیست و موجب استفاده از رانت از طریق ارتباط با منابع قدرت و ثروت میشود.»
اعتماد ملی: دولت بیتوجهی کرد
عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی میگوید: «متاسفانه دوستان حاکم در مجلس و دولت به هیچوجه به نقش احزاب در جامعه توجه ندارند و از این روست که در خصوص اختصاص ردیف بودجۀ احزاب در لایحۀ سال 85 بیتوجهی کردهاند.»
محمدجواد حقشناس معتقد است که دولت باید در این خصوص به احزاب پاسخ دهد. او به ایسنا میگوید: «زمانی که این بیتوجهی صورت میگیرد، شاهد تضعیف نهادهای مدنی خواهیم بود که به تبع آن نظارت بر دولت و عملکرد دولت ضعیف میشود که این امر نیز خسارتهای جبرانناپذیری به کشور خواهد زد.»
جامعۀ روحانیت مبارز: یارانه نمیخواهیم
در جامعۀ روحانیت مبارز، حسن ابراهیمی یک عضو این تشکل در حالی که معتقد است در کشورهای پیشرفته احزاب از دولت کمک مالی دریافت نمیکند، میگوید: «در شرایط فعلی برای پا گرفتن احزاب نوپای ایران، دولت باید توجه ویژهای به احزاب داشته باشد.» ابراهیمی البته بر این نکته تاکید میکند: «جامعۀ روحانیت مبارز حزب نیست، بر همین اساس هیچگاه از دولت یارانه دریافت نکرده و نخواهد کرد.»
مریم بهروزی: زمینۀ رانت فراهم خواهد شد
مریم بهروزی، دبیر کمیتۀ سیاسی جبهۀ پیروان خط امام و رهبری حذف سهم احزاب در بودجه را سبب فراهم شدن زمینۀ فعالیت گروههای وابسته به رانت میداند.
بهروزی به ایسنا میگوید: «فکر میکنم دولت فراموش کرده که سهمی را برای احزاب در نظر بگیرد. لذا از آن جا که طی چند سال گذشته احزاب از بودجه سهم میگرفتند بعید میدانم این سهم حذف شود زیرا تا جایی که اطلاع دارم هنوز مسؤولان دنبال راهکاری جهت تعیین سهمی برای احزاب در بودجه هستند.» بهروزی ادامه میدهد: «در این فضا که سهم احزاب در بودجه حذف شده تنها احزاب و گروههای غیر مستقل و وابسته به رانت میتوانند فعالیت داشته باشند و فعالیت سایر احزاب کمرنگ میشود و آنها استقلال خودشان را از دست میدهند.»
همبستگی: بازتاب بیرونی دریافت یارانه خوب نیست
جلیل مقدم، عضو شورای عالی حزب همبستگی با اشاره به نادیده گرفتن بودجۀ احزاب در لایحۀ دولت میگوید: «اگر دولت دلیل مستدلی برای این قضیه داشته باشد و کارنامهای از پرداخت دو سال یارانه به احزاب ارایه دهد، شاید بتواند از این قضیه دفاع خوبی بکند.»
وی با بیان این که با این فرض که این یارانهها به حق بوده و توجیه منطقی داشته، اما باز هم بازتاب بیرونی آن تاکنون خوب نبوده است، خاطرنشان کرد: «احزاب بیشتر از آن که بخواهند از بابت این یارانهها اقناع شوند و مشکلاتشان را ساماندهی کنند، هزینه پرداخت کردهاند. یعنی اگر یک سود مادی را از قبل این موضوع بردهاند اما ضربههای سیاسی بیشتری متحمل شدهاند.»
مقدم در گفتوگو با ایسنا طرح پرداخت یارانه از سوی دولت به احزاب را طرح پختهای نمیداند.
جامعۀ اسلامی فرهنگیان: شائبه عمدی بودن دور از انتظار نیست
ابوالقاسم رئوفیان، دبیر کل جامعۀ اسلامی فرهنگیان معتقد است: «احزاب بدون پشتوانۀ مالی نمیتوانند کارهای اثرگذار انجام دهند و باید از حمایت مالی دولت برخوردار شوند.»
دبیرکل جامعۀ اسلامی فرهنگیان در خصوص شایبههایی که در مورد حذف عمدی بودجۀ احزاب توسط دولت وجود دارد به ایسنا گفت: «به لحاظ برخوردهایی که در ابتدای فعالیت کار دولت نهم با احزاب و گروههای سیاسی شد، چنین برداشتی از ناحیۀ احزاب و گروههای سیاسی دور از انتظار نبود. اما در دیدار اخیر حزب مؤتلفۀ اسلامی با رییسجمهور و صحبتهای ایشان در خصوص ضرورت وجود احزاب، این امیدواری ایجاد میشود که رویکرد جدید رییسجمهور در مورد اعتقاد به نقش احزاب در فعالیتهای حزبی این شایبه از بین برود.» رئوفیان ادامه میدهد: «امیدواریم دولت نهم توجه به احزاب و ضرورت وجود آنها در زمینههای مختلف را به صورت جدی در دستور کار خود قرار دهد و مجلس خلأ ایجاد شده در لایحۀ بودجه را برطرف کند.»