اندیشه حکومت اسلامی - امام خمینی (قدس سره الشریف) احیاگر اندیشه حکومت اسلامی در دورانی است که جذبه و اقتدار اندیشه سکولاریسم و لائیسم جهان را فراگرفته بود و قهقهههای مستانه صاحبان این اندیشه را با در دست داشتن جامهایی از شراب علم و تکنولوژی و پیشرفت به گونهای گوشها و جانها آدمی را بخود مشغول داشته بود که در ذهن هیچ کس خطور نمیکرد که دین بتواند در عرصه اقتصاد و سیاست و علم تکنولوژی سخنی برای گفتن داشته باشد و برخی مؤمنان در این بازار پر آشوب آنچنان فریفته شده بودند که حفظ ایمان دینی را با غربزدگی میسور میدانستند و عدهای دیگر سیاست را یک نجاست و پلیدی تلقی مینمودند که ساحت مقدس دین را باید فرسنگها از آن دور دانست و دیانت را ضد سیاست تلقی میکردند و برخی دیگر سیاست را موجب فساد و زمینه ظهور منجی عالم بشریت قلمداد کرده و با این تسویل نفسانی و توجیه شیطانی از عمال طاغوت شدند و برخی دیگر که با خود عرقی از تعصب دینی داشتند به تلفیق بین دین و لیبرالیسم پرداختند و نسخه حکومت دمکراتیک دینی را تجویز مینمودند و ... در این شرایط بود که رهبرکبیر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) اندیشه حکومت اسلامی را مطرح نمودند و برای اولین بار آن را در حوزه تدریس کردند.
امام راحل (قدس سره) حکومت اسلامی را عبارت از حاکمیت قوانین الهی دانستند و معتقد بودند که اکثریت قریب به اتفاق احکام اسلامی، اجتماعی و سیاسی است و برای تحقق آنها راهی جز حکومت اسلامی وجود ندارد و از آنجا که برخی از این قوانین را مربوط به ولایت و زعامت سیاسی جامعه و برخی دیگر را مربوط به نقش و جایگاه مردم در حکومت و برخی دیگر را مربوط به دنیا و آخرت مردم میدانستند و از طرفی دیگر معتقدند بودند که عقل به عنوان حجت خدا و از طرف خداوند نقش پیاده نمودن احکام الهی در جامعه را دارا است، بنابراین برای تحقق حکومت اسلامی در همه ابعاد؛ ولایت، مردم و قوانین اقتصادی، سیاسی و ...، به غربال تجارب بشری پرداختند و مدل جمهوری را به عنوان یک روش و سبک موفق برای تحقق احکام دینی برگزیدند و تحت عنوان جمهوری اسلامی ارایه کردند و در واقع جمهوری را بعنوان یک دستاورد عقلی و تجربی بشر جهت حاکمیت احکام دینی که همان حکومت اسلامی است برگزیدند و معتقد بودند که با مدل جمهوری اسلامی، احکام دینی در بعد ولایت، مردم و قوانین اجتماعی، اقتصادی و ..... پیاده خواهد شد.
اما آنچه در این برهه انگیزه نگاشتن این نوشتار شده است. مطرح شدن چند باره مقوله جمهوریت و اسلامیت است. تردیدی نیست که طرح اندیشه حکومت اسلامی در جهان امروز، یک پدیده نو ظهور است و در طی 27 سال که از تجربه عملی آن در نظام اسلامی ما میگذرد توانسته است اندیشه لبیرال دموکراسی غرب را با چالشهای جدید مواجه نماید و از طرفی بعنوان یک نسخه شفا بخش برای التیام دردها و آلام زندگی بشر و بحرانهای خانمان برانداز مطرح شود. بحرانهایی مانند بحران هویت، بحران معنویت، بحران امنیت، بحران بی عدالتی، بحران رشد منفی جمعیت، بحران استعمار و استثمار، بحران تبدیل ضد ارزشها به ارزشها، بحران زیست محیطی و دهها بحران دیگر در زندگی بشر موجب گشته است که توجه بشریت نسبت به ندای حکومت دینی که تجویز کننده نسخه شفابخش قرآنی برای حل این بحرانها، دردها و آلام اوست، جلب شود و دنیای پر از عدل و داد و معنویت و آرامش که مزرعه برای زندگی ابدی و اخروی او باشد را در حکومت اسلامی ببیند و بر این اساس جهان امروز با راهپیمایی و تظاهرات و ابراز تنفر از آمریکا، عملا بنبست اندیشه لیبرال دمکراسی غرب را به رخ قدرتهای استکباری کشیدهاند و تشنگی خویش را نسبت به اندیشهای نوین و آزادیبخش نشان دادهاند.
اندیشه حکومت اسلامی در جهان امروز، چنین جایگاهی را یافته است و مبانی عملی آن نیاز به تبیین دارد و یکی از این مبانی مقوله جمهوریت و اسلامیت در اندیشه حکومت اسلامی است و لازم است در یک بستر علمی و نه سیاسی مورد بحث اندیشمندان اسلامی قرار گیرد. اندیشمندان بزرگ حوزه در یک تعامل متقابل با سیاستمداران اهل قلم در نظام جمهوری اسلامی باید مبانی عملی نظامی جمهوری اسلامی را برای بشریت تشنه جهان تبیین نمایند و طرح این مقولهها در یک بستر صرفا سیاسی و سپس ایجاد چالشهای سیاسی بجای چالشهای علمی و اختلاف میان بزرگان علمی و سیاسی کشور، جز مایوس نمودن اندیشمندان متعهد غربی و شرقی که چشم امید به این نظام نوپا و شجره طیبه الهی بستهاند، نتیجه دیگر ندارد. چه زیبا و نیکو است که با روش حکمت و موعظه حسنه و مجادله علمی نیکو، سبیل رب را تبیین نماییم و مسلمانان و چشم امید مسلمانانی که به این نظام و اندیشه حکومت اسلامی دوخته شده است را روشن نماییم و شجره طیبه انقلاب اسلامی را آبیاری نموده و الگوی نظام جمهوری اسلامی را تکامل بخشیم:
ادع الی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه و جادلهم بالتی هی احسن
در قسمت اول این نوشتار که مقدمه آن ارایه گردید، ابتدا به تبیین واژههای محوری و کلیدی بحث یعنی: جمهوریت، اسلامیت، مشروعیت و مقبولیت، پرداخته و سپس به محوریترین خاستگاه این بحث یعنی نقش و جایگاه مردم در اندیشه حکومت اسلامی است خواهیم پرداخت انشاءالله