کیهان آذرنوش
گروه سیاسی: روز گذشته در حالی بسیاری از جریانهای میانهرو اصولگرا و اصلاحطلب با ادبیاتی مشترک از پیشنهاد هاشمیرفسنجانی برای آتشبس استقبال کردند که در مقابل گروهی نسبت به این موضوع موضع گرفته و آن را انحرافی بزرگ نامیدند.به همین دلیل هاشمیرفسنجانی هم به سرعت در قالب هشداری کنایهدار اعلام کرد:«یک جریان مرموز، دوستی میان مسئولان ردهبالای نظام را مانع منافع خود میداند.» بدین ترتیب روز گذشته در رسانهها،دو رویکرد در برابر هم صفکشی کردند.در حالی که انتظار میرفت سخنان اخیر مقام معظم رهبری فصلالخطابی برای تمام طیفهای سیاسی کشور باشد اما اظهارنظرهای چهرههای شاخص طیفهای سیاسی گویا حکایت از آن دارد که هنوز طرح آشتی ملی راه زیادی برای اجرایی شدن دارد و دیدگاههای متفاوتی رو به روی هم قرار گرفتهاند. از یک طرف گروه اول که ترکیبی از اصولگرایان و اصلاحطلبها از جامعه روحانیت مبارز تا جبهه مشارکت بودند با استقبال از ایدههایی نظیر «آشتی ملی» ناطق نوری و «تدوین متنی برای پایان دادن به مناقشات» هاشمیرفسنجانی، از مزایای «آتشبس» صحبت کرده و گروه دوم هم با این استدلال که بازندهها باید مجازات شوند، ایده آتشبس را راهی انحرافی برای فرار متهمان نامیدند و تاکید کردند این شیوهها بیفایده است. از سوی دیگر بر سر اینکه چه کسی باید پیشگام آشتی ملی باشد هم اختلاف ایجاد شده در حالی که طیفی از هر دو جناح از ایدههای جدید هاشمی استقبال کردند روبهرویشان گروهی صف کشیدند که تاکید دارند هاشمی صلاحیت میانجی شدن را ندارد. در یک نگاه دیگر هم گروهی اگرچه با آتشبس مخالف نیستند اما تاکید دارند آتشبسی رخ نخواهد داد چون برخی دوست دارند از آب گل آلود ماهی بگیرند و به تهمتزدنها پایان ندهند.
این چند گانه روز گذشته وقتی به اوج رسید که هاشمیرفسنجانی بار دیگر بر سخنان روز سهشنبه خود تاکید کرد و نه تنها از تدوین متنی توسط دلسوزان نظام برای پایان دادن به وضعیت فعلی خبر داد که این بار با ادبیات متفاوتتری به صراحت اعلام کرد علاج هر واقعه را باید با شناخت علل و عوامل آن جستوجو کرد و با درایت، هوشیاری و آگاهی و با شیوههای اصولی و منطقی با آن برخورد کرد ؛ تا بدین ترتیب رئیس مجلس خبرگان در دیدار با هیات رئیسه و نمایندگان مجلسخبرگان بار دیگر خواستار برگشت آرامش شود.اما به سرعت برخی از چهرههای نزدیک به محمود احمدینژاد هم واکنش نشان داده و اظهاراتی مانند آتشبس را بیپایه و اساس خوانده و از طرفی اعلام کردند که این موضوع فراتر از آن است که افرادی مانند رئیس مجلس خبرگان بخواهند در این باره تصمیم بگیرند.گرچه طیف مخالف آتشبس اعلام کردند که طرح آتشبس راه نجاتی برای بازندگان است اما برخی از اصلاحطلبها هم به جبران عنوان کردند آنها هم معتقد هستند با «روبوسی» نمیتوان از اتهامهایی که به آنها زده شده گذشت. بدینترتیب در مواجهه با آتشبس سه طیف در مقابل هم قرار گرفتهاند.
بینیازی گروه پیروز از آتشبس
دیروز شاهد اختلاف دیدگاهها بین اکرمی نماینده اصولگرای عضو جامعه روحانیت و کوثری نماینده عضو رایحه خوش خدمت بودیم؛ اکرمی گفت که یکی از راهکارهای برونرفت از وضع فعلی آتشبس است اما افرادی تنگنظر و دگم هستند که نان خود را در دعوا میبینند و کوثری هم در مقابل این ایده را مطرح کرد که افراد و جریاناتی که با قانونشکنی موجب آشوبها و خدشه به نظام اسلامی شدند، در چارچوب وحدت ملی به دلیل قانونگذاری و قانونشکنیشان قرار نمیگیرند مگر اینکه در پیشگاه ملت بدان اعتراف کنند و پاسخگوی اقدامات و مواضع افراطی خود باشند. اکرمی اما به دوستان اصولگرایش هشدار داد یکسری مسائل جنبی از جمله بداخلاقی، تهمتزنی و درگیریها همچنان ادامه دارد و افرادی ولو اندک به دلیل اینکه نان خود را در دعوا میپزند یا اینکه ماهی خود را از آب گلآلود میگیرند، به دنبال استمرار وضع موجود هستند.این تفاوت دیدگاهی که دیروز اکرمی و کوثری به عنوان نمایندگان دو نوع تفکر در اصولگرا نشان دادند در اصلاحطلبان هم در حال شکل گرفتن است. مصطفی درایتی عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت در گفتوگو با ایلنا همانند اکرمی، وجود اراده تغییر رویه را مسالهای مهم عنوان و تاکید کرد پیشنهادهای متعددی که از سوی گروهها و شخصیتهای برجسته نظام وجود دارد که در برونرفت از شرایط موجود موثر خواهد بود. وی حتی با استقبال از سخنان اخیر رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت که اصلاحطلبها هم میدانند ادامه وضعیت به شکل فعلی به سود کشور نیست البته با این شرط که بتوان مردم را قانع کرد اما در مقابل صادق زیبا کلام میگوید جناح قدرتمند پس از انتخابات چون خود را پیروز کامل میداند دلیلی برای تن دادن به مصالحه نمیبیند.
لطفالله فروزنده نیز امکان رفع اختلاف را منتفی میداند، اما به زبانی متفاوت. این چهره حامی احمدینژاد به نوعی سخنان زیباکلام را تایید میکند و میگوید: افرادی که سبب ایجاد مشکل در جامعه شدند نمیتوان با آنان به وحدت رسید؛ اقدامات و نقش افراد در حوادث اخیر در هر جایگاهی که هستند باید مشخص و رسیدگی شود.فرمایشات مقام معظم رهبری نباید مصادره به مطلوب شود و فقط بخشی از آن مورد بهرهبرداری قرار گیرد و افرادی که جمهوریت نظام را زیر سوال بردند و مردم را به خیابان کشیدند نباید تطهیر شوند. فروزنده حتی عنوان میکند، مدافعان آتشبس به نوعی طلبکار نظام میشوند: «وحدت در چارچوب مبانی انقلاب اسلامی و تبعیت از رهبری حاصل میشود و هر گونه برخورد گزینشی از بیانات ایشان باعث زیان خواهد شد. کسانی که بانی اغتشاشات هستند نباید امروز طلبکار نظام باشند زیرا این موضوع اصلا قابل قبول نیست و نشانگر مظلومیت جایگاه نظام و رهبری است. » همان طور که شاکری عضو دیگر جمعیت ایثارگران هم میگوید: «در بازگشت افراد به دامان نظام نباید مسئولیت آنها در ماجراهای اخیر نادیده گرفته شود. کسانی که تجمعات غیرقانونی را شکل دادند باید مسئولیت کار خود را بپذیرند. همیشه آغوش نظام برای جذب حداکثری و دفع حداقلی باز است ولی معنای این حرف این نیست که افراد بخواهند جذب شوند و مسئولیت کار خود را به عهده نگیرند. » او حتی پیشنهاد گروه حکم را هم زیر سوال میبرد: «نباید پیشنهادهایی ارائه کنیم که در آن بدعتی صورت گیرد مانند تشکیل گروهی حکم.»
کسی به حرف هاشمی گوش نمیدهد
در این بین برخی از اختلافها بین دو دیدگاه بر سر اینکه آتشبسی صورت بگیرد نیست بلکه اختلاف بر سر این است که ایده صلح را چه کسی باید مطرح و اجرا کند. چنانچه دیروز به صراحت برخی از چهرههای هر دو طیف تاکید داشتند که هاشمی به عنوان ریشسفید راه به جایی نمیبرد.به همین دلیل وقتی سیدرضا اکرمی عضو ارشد جامعه روحانیت مبارز با دفاع از ایده آتشبس تاکید کرد فرقی ندارد چه کسی این ایده را مطرح کند، اسماعیل کوثری در مقام پاسخ برآمد که واقعیت نکته دیگری است و فرق میکند چه کسی پیشنهاد صلح بدهد چرا که هر فرد یا گروهی میخواهد به شکلی در زمینه حوادث بعد از انتخابات نقشآفرین باشد و بگوید که ما در آرامش پس از وقایع اخیر دخیل بودهایم اما این طور نیست. حتی درایتی عضو ارشد جبهه مشارکت هم به این موضوع اشاره کرده و گفته گرچه هاشمی در نماز جمعه طرحی را ارائه داد ولی به نظر میرسد کسی بنای اجرای آن را ندارد و هرچه زمان میگذرد حل مساله دشوارتر خواهد شد. حتی علمالهدی عضو مجلس خبرگان و خطیب نماز جمعه مشهد هم در دیداری که سهشنبه شب با هاشمیرفسنجانی داشته بر همین نکته تاکید کرده و به رئیس مجلس خبرگان یادآوری کرده که در لحظههای حساس کشور سکوت معناداری داشته که به نفع نظام نمیتوان تعبیرش کرد «قضاوت تاریخ این است که رهبری مظلوم است و شما باید پاسخگوی این مظلومیت مقام معظم رهبری باشید. شاید سکوت برخی از بزرگان اسلام در اشاعه تفکرات غلط بین مردم بیتاثیر نباشد.
چرا پس از 20 سال، در برابر این هتاکیهای بیسابقه و آتش فتنهای که از خیمه برخی اطرافیان شما به پا شده است، ساکت نشستهاید؟ درباره این تناقض رفتار شما آینده و تاریخ حکم خواهد کرد کما اینکه اکنون نیز مردم درباره این تناقض در رفتار قضاوت کرده و به نتیجه رسیدهاند.» بدین ترتیب نقش میانجی بودن هاشمیرفسنجانی را با تردید مواجه کرد، همان طور که زیباکلام هم که به نوعی از چهرههای سیاسی و دانشگاهی حامی هاشمیرفسنجانی است این طور از ناکارآمدی هاشمیرفسنجانی در این روزها میگوید: «با نهایت احترامی که برای آقای هاشمی قائل هستم متاسفانه باید بگویم به هیچ وجه گمان نمیکنم هیچ آبی از صحبتهای ایشان گرم شود. باید بگوییم اصلا و ابدا طرف مقابل حتی حاضر نیست سخنان آقای هاشمی را قبول کند و اساسا یکی از اهداف جناح پیروز 22 خرداد حذف آقای هاشمیرفسنجانی از درون حاکمیت جمهوری اسلامی است و همین گروه تلاش زیادی کرد که آقای هاشمی نماز جمعه روز قدس را اقامه نکند و در پایان هم موفق شد.» البته مهدی طائب استاد حوزه علمیه قم هم در پاسخ به این خوشبینی دوستانش میگوید: «قانون همه افراد جامعه را شامل میشود و بیان مقام معظم رهبری این است که راه برونرفت از بحران ساختگی عمل به قانون است.
دو نکته از سخنان آقای هاشمی قابل طرح است؛ اول اینکه وقتی ما فضا را دارای التهاب و بحران معرفی میکنیم باید ببینیم اصل این مطلب درست است یا خیر و در این جهت بحران را برای یک نظام باید تعریف کنیم.» به همین دلیل طائب راه حل رفع بحرانی که هاشمی مدعی رفع آن است را محاکمه موسوی، کروبی و فرزندان هاشمی میداند: «برای قانون تفاوتی نمیکند که میرحسین موسوی زمانی نخستوزیر بوده و عنوان استادی دانشگاه داشته یا کروبی وابسته به قشر روحانیت است و مسئول بنیاد شهید بوده است، قانون شامل همه میشود و بیان مقام معظم رهبری این است که راه برونرفت از بحران ساختگی عمل به قانون است. اگر در دادگاه افراد به جرم خود اعتراف کردند و مدعی شدند که فرزند هاشمی در جرم ما شریک بوده یا او اصل بوده قانون این را جرم فرزند هاشمی نمیداند اما میگوید او متهم است و مانند همین متهمی که اکنون به جرم خود اعتراف کرده باید مورد بازپرسی قرار گیرد و تن دادن به قانون یعنی در اختیار گذاشتن او یعنی عدم ایجاد حاشیه امن و استثنا برای افراد است.»
«آتشبس» بیفایده در سایه تهمتها
مبحث سومی که مطرح شده نقش تهمتها در شرایط کنونی است و اینکه بسیاری از چهرهها معتقد هستند تا وقتی برخی همچنان تهمت میزنند و برخی هشدار میدهند تهمت نزنید و برخی هم در مقام پاسخهای تند و تیز بر میآیند راه به صلح و آشتی نخواهیم برد. دیروز بسیاری از موافقان آتشبس اعلام میکردند تا زمانی که فضای تهمت و اتهام از رسانهها پاک نشود هر تلاشی بیفایده است. از یک سو درایتی میگوید برخی رسانهها به هر کس که دلشان میخواهد میتازند، اگر در گذشته این حملات فقط متوجه آقای هاشمی و چند شخصیت بزرگ بود، امروز حتی به خانواده امام نیز رسیده و این صحبتها زمانی موثر خواهد بود که افراد و نهادهایی که به این فضا دامن زدهاند از روند عملکرد خود بازگردند اما متاسفانه برخی بیشتر به این فضا دامن زدند و اگر مردم احساس نکنند که قرار به تغییر رویه است مشکلات موجود ادامه پیدا میکند. اکرمی با نظر این چهره اصلاحطلب موافق بوده و به مهر گفته روزنامهها به هیچ عنوان جانب انصاف را رعایت نمیکنند و هر کدام صرفا به نفع دسته وحزب خود توجیهاتی را ارائه میکنند.
اکرمی روایتی کرده از جنگ صفین که سربازان حضرت علی (ع) شروع به ناسزا گفتن به سربازان معاویه کردند که امیرالمومنین (ع) این عمل آنان را مورد نکوهش قرار دادند و سربازان خویش را از ادامه این کار ناپسند نهی فرمودند و اگر مشکلی هم وجود دارد باید آن را منصفانه نقد کرد نه اینکه بیمحابا اقدام به زدن تهمت وافترا به دیگران کرد. به گفته این عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز کسی که از شخص رهبری دلسوزتر وآگاهتر به مسائل درکشور وجود ندارد و وقتی ایشان میگویند این وضعیت مناسب نیست و دیگر نباید ادامه یابد پس حتما وضعیت نامناسبی در کشور وجود دارد که باید جلوی ادامه آن را گرفت. کوچه گناه بنبست است هرکسی که کارهای ناصواب از جمله تهمت را در جامعه رواج دهد باید بداند که نهایتا نتیجه کارهای ناصوابش به خودش بازخواهد گشت. در حالی که همه جریانهای سیاسی از تلطیف فضا صحبت میکنند اما وقتی نوبت به مصداقها میرسد، اختلافنظرهای جدی شکل میگیرد و دو طرف راهبردی ارائه میدهند که گویا از سوی طرف مقابل پذیرفته نمیشود.