مهار دیپلماتیک تنش

بهمن ویسی
در حالی که پنج کشور در قالب مذاکرات شش جانبه در پی وادار ساختن کره شمالی به بازگشت بر سر میز مذاکره با هدف دست کشیدن این کشور از فعالیت های هسته ای بودند؛ پیونگ یانگ با آزمایش موشک های بالستیک خود بحران را در شبه جزیره کره به اوج رساند. پیونگ یانگ در حالی به آزمایش موشک های دوربرد روی آورد که تنها یک هفته از اخطار جدی سران آمریکا و ژاپن در جریان ملاقات آنان در کاخ سفید می‌گذرد.
جورج بوش رئیس جمهور آمریکا و کویزومی نخست وزیر ژاپن در مورد آزمایش های موشکی به سران کره شمالی هشدار داده بودند. اولین آزمایش موشکی کره شمالی که موجب انحراف افکار عمومی جهان از منطقه خاورمیانه به شبه جزیره کره گردید به سال 1998 بازمی‌گردد. از این مقطع دولت های منطقه به خصوص ژاپن و کره جنوبی توجه خود را به تحولات سیاسی، امنیتی در کره شمالی معطوف کردند. هر رویداد مخاطره آمیزی در این کشور دغدغه ذهنی دولتمردان توکیو و سئول را در پی دارد.
در مورد قابلیت های موشک جدید کره شمالی گمانه زنی های متفاوتی وجود دارد. گفته می شود که این موشک قادر است خاک ایالات متحده آمریکا را هدف قرار داده و امکان نصب کلاهک هسته ای بر آن نیز وجود دارد! اما برخی کارشناسان تسلیحاتی عقیده دارند کره شمالی هنوز به فناوری نصب کلاهک هسته ای بر موشک های بالستیک دست نیافته است و راه درازی در این زمینه پیش رو دارد.
در حالی که شورای امنیت سازمان ملل متحد خود را آماده برگزاری جلسه ای فوق العاده در مورد بحران شبه جزیره کره می کند ایالات متحده آمریکا نیز با دقت فعل و انفعالات اخیر را دنبال کرده و به رایزنی با متحدان منطقه ای خود پرداخته است . هر چند دولت آمریکا با طراحی سیستم پرهزینه دفاع موشکی به مردم خود اطمینان داده فضای این کشور از تعرض موشک های بیگانه مصون است ولی هنوز کارایی این سیستم در برابر حمله موشکی دشمن به اثبات نرسیده و این نگرانی وجود دارد که سپر دفاع موشکی در مواقع خطر فرو ریزد!
کاخ سفید اکنون خود را با چند گزینه مواجه می بیند: اول حمله به سایت ها و وزارتخانه های موشکی کره شمالی که کمترین هزینه و تبعات نظامی را برای آمریکا دربردارد اما جابه جایی و اختفای این موشک ها تکنولوژی پیچیده ای طلب نمی کند از سوی دیگر ژاپن و کره جنوبی به واسطه احساس خطر فزاینده از جانب کره شمالی از چنین طرحی ولو به صورت پنهانی حمایت به عمل خواهند آورد و روسیه و چین نیز احتمالا تنها طرفین را به خویشتنداری دعوت می‌کنند.
البته در صورت اجرای موفقیت آمیز انهدام زیرساخت های موشکی کره شمالی توسط آمریکا بازهم هیچ تضمینی در عدم استمرار فعالیت های تسلیحاتی این کشور وجود ندارد. گزینه دوم حمله همه جانبه ایالات متحده آمریکا به کره شمالی با هدف براندازی رژیم «کیم جونگ ایل» است.
ریسک انتخاب این گزینه بسیار بالا است. به دلیل گرفتاری نیروهای نظامی آمریکا در عراق و فشارهای روانی و اقتصادی ناشی از آن، افکار عمومی آمریکا با اقدام به جنگی دیگر مخالف است. به علاوه عدم وجود نیروی اپوزیسیون فعال که به عنوان آلترناتیو حکومت فعلی مطرح شود تلاش هایی از این دست را تحت الشعاع قرار می دهد مگر اینکه سران کره شمالی دست به تحرک جنون آمیز زده و کره جنوبی را در جایگاه متحد اصلی منطقه ای آمریکا مورد تجاوز نظامی قرار دهند.
در این وضعیت هر اقدامی توجیه پذیر خواهد بود. سومین گزینه ای که جامعه جهانی نیز از آن استقبال خواهد کرد حل بحران از طریق دیپلماسی است. هر چند دیپلماسی در قالب مذاکرات شش جانبه تاکنون به شکست انجامیده و طرفین هر از گاهی یکدیگر را به کارشکنی در فرآیند گفت وگوها متهم می کنند با این حال واکنش تند جامعه جهانی و نمادهای بین المللی در قبال آزمایش موشکی کره شمالی دولتمردان این کشور را به این نتیجه خواهد رساند که در مواجهه با اقدام تحریک آمیز آنان اجماع جهانی شکل گرفته است. باوری که شاید به عاقبت اندیشی و تجدیدنظر در سیاست های پیونگ یانگ منجر شده و بحران را از شبه جزیره کره دور کند.