علی قاسمی
شانگهای شرق چین پنج شنبه گذشته، شاهد یک گردهمایی در خور توجه و اثرگذار در عرصه روابط بین الملل بین روسای کشورهای روسیه، چین، هند، ایران، پاکستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان بود.
اعضای دائم و ناظر سازمان همکاری های شانگهای در چین گرد هم آمده بودند تا در اتخاذ یک راهبرد مشترک درباره اهداف سیاسی، امنیتی، اقتصادی و تجاری بین اعضاء و در منطقه و نیز پاره ای از مسائل جهانی مشورت و تصمیم گیری نمایند.
حضور احمدی نژاد در این اجلاس بعد تبلیغاتی و سیاسی شانگهای را پررنگ کرد و موجب واکنش آمریکا به دیپلماسی تعامل سازنده، تاثیرگذار و فعال جمهوری اسلامی در ارتباط با این سازمان قوی و مهم گردیده است.
آمریکا از دیپلماسی تعامل سازنده تهران به شدت عصبانی است. این دیپلماسی مانع از این شده است تا سازش بین برخی از کشورهای قدرتمند و جهانی نقش منطقه ای و فرامنطقه ای ایران را کمرنگ یا محدود سازد.
آمریکا پیش از برگزاری اجلاس شانگهای فشار زیادی را به روی چین وارد ساخته بود. کاخ سفید تلاش زیادی کرد تا از حضور احمدی نژاد در شانگهای جلوگیری کند. اما دعوت و استقبال گرم رئیس جمهوری چین از احمدی نژاد شکست این تلاش و ناکارآمدی سیاست انزوای ایران را از هم اکنون برای جهانیان آشکار ساخت.
برخلاف ادعای آمریکا، تهران قدرتی مهم و اثرگذار در نظام منطقه ای و حتی جهانی است. جمهوری اسلامی از ظرفیت، توانمندی و قابلیت های زیادی به ویژه در بخش انرژی و نیز تلاش برای ایجاد صلح و امنیت در منطقه و جهان برخوردار است. حضور ایران در اجلاس شانگهای و استقبال گرم مقامات چین از احمدی نژاد تاییدی بر این دیدگاه است.
شانگهای یک بلوک نظامی نیست. این سازمان در سال 2001 میلادی با اهداف سیاسی، امنیتی و مبارزه با تروریسم پا به میدان گذاشت. اما حرکت پرشتاب و روبه جلوی شانگهای در سایر حوزه ها از جمله اهداف اقتصادی و تجارت و نیز جلوگیری از مداخلات روزافزون آمریکا در منطقه می تواند این سازمان را به رقیب جدی برای ناتو و سد محکمی در مقابل گسترش حوزه های نفوذ آمریکا در آسیای مرکزی و قفقاز تبدیل کند.
بخشی از ناخرسندی آمریکا از اجلاس شانگهای از همین روند و حرکت پرشتاب سازمان همکاری ها ناشی می شود. علاوه بر آن اعضای قدرتمند این سازمان هم آمادگی خود را برای ایجاد صلح و امنیت در سایر حوزه ها و مناطق جهان اعلام کردند و از طرح و تدابیری که به تحقق این مسئله کمک کند، حمایت کردند.
اعلام آمادگی پوتین برای ورود کرملین به جمع کشورهای ایران، هند و پاکستان در احداث خط لوله صلح و انتقال انرژی از جمهوری اسلامی به هند از مسیر پاکستان تاییدی بر این آمادگی و ظرفیت های درونی شانگهای است.
شانگهای سازمانی قدرتمند، اثرگذار و قوی در عرصه بین الملل است.
این سازمان می تواند به تحقق سیاست ها و اهداف زیر بین اعضای آن و نیز در نظام جهانی کمک کند:
تلاش برای ایجاد صلح و آرامش در منطقه
تقویت اعتمادسازی و حل و فصل مسائل مرزی بین برخی از کشورهای عضو
مبارزه با تروریسم در منطقه و در عرصه روابط بین الملل
تحقق اهداف سیاست خارجی بین اعضا و به ویژه کشورهایی مانند روسیه، چین، ایران و هند
ایجاد مناطق آزاد تجاری و سرمایه گذاری مشترک در منطقه
تلاش برای تقویت صلح و ثبات جهانی
جلوگیری از تهدید نظام سلطه جهانی و حرکت پرشتاب یک جانبه گرا و غیرقانونی آمریکا در عرصه روابط بین الملل
و...