گروه بینالملل: درست در اوج روزهای تهاجم ائتلاف تحت رهبری ایالاتمتحده به عراق در ماه مارس سال ، مـوج گـستــردهای از مهاجران عراقی با عبــور از مـــرزهایاین کشور با سوریـــه به واسطه لهجه خاص، نحــــوه لباس پوشیدن و چهرههای بهتزدهشان سیمای دمشق پایتخت سوریه را تغییر دادند.با گذشت سالها، 5/1 میلیون مهاجر عراقی در سوریه به بخشی از جامعـــه ایــــن کشور تبــــدیل شدهاند. بسیاری از آنها صاحبخانه شـــده، کسب و کــــار راه انداخته و صاحب کودکان شدهاند که عربی را با لهجه سوری حرف میزنند. با این حال بخشی از جامعه مهاجران یعنی 400 هــــزار نفـری کـه بـهنـوعی بــــا حاکمیت صدام حسین دیکتاتور معدوم عراق پیوندهایی داشتنـــد هنـــوز در سوریه احساس آرامش ندارند.بعثیهای پیشین ساکن دمشـــق پس از آن که بمبگذاران انتحاری در ماه آگوست به منطقه سبز بغداد، حمله کرده و 95 نفر را به کام مرگ کشاندند به محور اصلی تشدید تنشها بین دولتهای عراق و سوریه تبدیل شدهاند.نوری المالکی نخستوزیر عراق، بعثیهای ساکن سوریه را طراحان و آمران این بمبگذاریها معرفی کرده و دمشق را به پناه دادن و حمایت از گــــروههایی که ناآرامیهای عراق را هدایت میکنند، متهم نموده است. سوریه بلافاصله این اتهامها را رد و برای استرداد مظنونانی که بغداد بتواند مدارکی مبنی بر اتهامشان ارائه دهد اعلام آمادگی کرد.
بحرانی که به واسطه این رویداد بین دو کشور شکل گرفت روابط بغداد - دمشق را که بعد از سه دهه ســردی رو بــه گــرمــی گــذاشتـه بـــــود مخـدوش کـرد و توافقنامههای منعقد شده بین دو کشور در حوزههای مختلف را به حال تعلیق درآورد.عراقیها برای نارضایتی خود دلایل متعددی دارند. سوریه از گذشته پناهگاهی برای پناهندگانی بوده که از سراسر جهان عرب به این کشور سرازیر میشدند. پس از سقوط حاکمیت صدام در عراق نهتنها سوریه مرزهای خود را به روی اعضای حزب بعث گشود بلکه صدها شبه نظامی خارجی با ورود به این کشور بهطور غیرقانونی از طریق مرزهای سوریه و عراق وارد عراق شدند و به گروههای شورشی پیوستند.با این حال دمشق طی ماههای اخیر با افزایش نظارتهای مرزی درصدد مقابله با ورود شبه نظامیان خارجی از طریق مرزهای این کـشـور بـه داخل عراق برآمد و ماه آگوست سالجاری میلادی بود که هیئت نظامی آمریکا از دمشق دیدار کرد تا دربـاره افـزایـش همکاریها در زمینه امنیت این مرزها با سـوریـه بـه رایـزنـی بـپردازد.آنچه پیش از این تحولات، امیدبخش به نظر میرسد تغییر رویکرد برخی بعثیهای سرشناس ساکن دمشق بود که در عمل به دو دسته تقسیم شدهاند؛ دسته اول که گرایشاتی تند و افراطی دارند که توسط عزتابراهیم الدوری معاون رئیسجمهور پیشین عـراق رهـبـری مـیشوند و جناح دیگر که میانهروتر اما ضعیفتر است را محمد یونس از مشاوران صدام در شورای انقلابی رهبری میکند.
جناح یونس در سال 2007 دست دوســتـی بـه سـوی دولـت عـراق دراز کـرد و با برگزاری کـنفرانسی به بررسی اشتباههای رژیم صدام پرداخت، ایدئولوژی حزب بعث را رد کرد و رویکردی دموکراتیکتر در پیش گرفت.بعد از حملات انتحاری ماه آگوست بغداد، جناح الدوری هم نشانههایی از میانهروی و حرکت به سوی تغییر رویکرد را نشان داده است. نظار سمرا سخنگوی غیررسمی این گروه، اوایل ماه جاری میلادی در مصاحبه با هفتهنامه تایم در اظهاراتی که از تغییر موضع این جناح حکایت داشت، تاکید کرد: "بیش از آن که نگران خــــروج نـیـروهای آمریکایی از عراق باشد دغدغه افزایش نفوذ ایران در بـغـداد را دارد." سمرا که سعی داشت با اظهاراتش نشان دهد این جناح رویکردی آتشجویانه در قبال آمریکا در پیش گرفته است، گفت: باید دولتی قوی داشته باشیم که در برابر مداخلات و اعمال نفوذ همسایگان در عراق بایستد. میدانیم آمریکا منافع خود را در تبدیل عراق به کشوری قدرتمند میداند.سخنان سـمـرا حـاوی اشـارهای تـقـریـبا مستقیم به لزوم آشتی آمریکاییها با اعضای حزب منحل شده بعث هم بود. او تاکید کرد: اگر آمریکا خواهان بازگشت ثبات و آرامش به عراق است به همکاری رهبران سیاسی پیشین و افسران نظامی با تجربه سابق عراق که هماکنون در سوریه حضور دارند، احتیاج دارد.
به نظر میرسد سران پیشین حزب بعث پس از 6 سال اقامت در سوریه اکنون آماده مذاکره برای بازگشت به عراق در صورت تضمین امنیتو مصونیتشان در برابر تعقیب قضایی هستند. البته آنان برای بازگشت، یک شرط دیگر هم دارند و آن لغو قانونی است که فعالیت اعضای پیشین حـــزب بعث را در ادارات دولـتـی و بـرعـهـده گـرفـتـن مشاغل رسمی منع میکند.دولت آمریکا در تلاش است تا دولت بغداد را به آغاز روند آشتیملی با هدف کاستن از خطر خشونتهای قومی و مذهبی پس از خروج کامل نیروهای آمریکایی از این کشور ترغیب کند اما تصمیم الـمـالـکـی بـرای مـعرفی یونس به عـنـوان یـکی از عوامل پـشتپرده حملات انتحاری ماه آگوست و پافشاری بر استرداد او توسط سوریها، نشان داد الـمـالکی و مجموعه دولـت عـراق تـمـایلـی بـه مـذاکـره بـا بـعـثـیهـای سابق ندارند.فضل الربیع از تحلیلگران سیاسی امور عراق که پس از اشـغـال ایـن کـشـور بـه سـوریه مهاجرت کردهاست، میگوید: "دولت عراق ترجیح میدهد به ایراد اتهام به سوریها ادامه دهد تا مجبور نشود درگیر روند مذاکره با جناحهای مختلف حزب بعث در سوریه شود."در نقطه مقابل، سوریه هم قصد ندارد بعثیهای سابق را برای پیگرد قانونی در عراق تحویل این کشور دهد.
مقامهای سوریه به این واقعیت اشاره میکنند که در دوران حاکمیت صدام، آنها به بسیاری از مقامات کنونی عراق از جمله شخص المالکی که 20 سال در دمشق سکونت داشت، پناه داده بودند.فیصل مقداد معاون وزیر امور خارجه سوریه هم میگوید: «در حال حاضر 5/1 میلیون آواره عراقی در سوریه هستند. وقتی آنها آمدند ما از آنها نپرسیدیم عضو کدام حزب و گروه هستید بلکه فقط درها را گشودیم و به آنان اجازه دادیم وارد شوند.»