محمود فاضلی
جنگ اکتبر ۱۹۷۳ که در میان جنگ های اعراب و اسرائیل نقطه عطف مهمی به شمار می آید، نشان داد، چنانکه نقشه ای فراگیر به خوبی طراحی و اجرا شود، شکست دادن ارتش اسرائیل آن هم تنها با تکیه بر تدبیر، ایمان و شجاعت نیروهای خودی امکانپذیر است. در جنگ های پیشین نتیجه نبرد از پیش معلوم بود، زیرا دشمن با استفاده از ضعف سازماندهی و برنامه ریزی نامطلوب اعراب به آسانی می توانست ارتش های عرب را شکست دهد. صحت این تفاوت در جنگ ژوئن ۱۹۶۷ به طور آشکاری به اثبات رسید، به طوری که رسانه های تبلیغاتی صهیونیستی و غربی، ارتش اسرائیل را «ارتش شکست ناپذیر» لقب داده اند.
در ارتباط با مسئله جنگ اکتبر ۱۹۷۳ اینکه فرماندهان عرب چگونه نقشه های عملیاتی را بدون دخالت مستشاران و کارشناسان شوروی طراحی و اجرا کردند؟ چگونه مشکلات و موانع سر راه خود را برطرف کردند؟ چگونه نیروهای مسلح را از نظر رزمی و روانی آماده کردند؟ چگونه عملیات فریب دادن دشمن را با موفقیت اجرا کردند؟ پرسش هایی است که ذهن هر خواننده ای را به خود مشغول می دارد. در مورد جبهه مصر افزون بر آنچه گفته شد، این پرسش مهم نیز مطرح است: چرا جنگ اکتبر که چنان آغازی شکوهمند داشت، دچار چنین فرجامی شد؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت که دخالت رهبری سیاسی مصر در جزئیات اقدامات محض و تخصصی نظامی سبب شد که فرماندهی نظامی خود مجری دستورات غلط و نابجا باشد. در ارتش های نوین، رهبری سیاسی، استراتژی و هدف را مشخص می کند و راهکارهای اجرایی را به فرماندهی نظامی واگذار می کند. درحالی که در کشورهایی همچون مصر دخالت رهبری سیاسی به حدی است که حتی در مورد جابه جایی یک یگان مستقیماً دستور صادر می کند. کتاب حاضر که توسط رئیس ستاد نیروهای مسلح مصر در هنگام جنگ اکتبر ۱۹۷۳ نگاشته شده است، جنبه های مختلف موضوع جنگ اکتبر را بررسی می کند، نظیر تمرین ها و آماده سازی رسته های مختلف نیروهای مسلح مصر، موانع سر راه عملیات و چگونه برطرف کردن آنها، طراحی و اجرای نقشه های عملیاتی رخنه دشمن از منطقه «دفرسوار» و شیوه برخورد با آن.
کتاب های بسیاری درباره جنگ اعراب و اسرائیل در اکتبر ۱۹۷۳ منتشر شده است اما حقایق بسیاری هستند که تاکنون کسی به آنها نپرداخته است و همچنان در پرده ابهام مانده اند. حقایق مسخ شده دیگری نیز وجود دارند که عده ای از روی ناآگاهی، تفسیر نادرستی از آنها کرده و عده ای دیگر، آگاهانه، به منظور سرپوش نهادن بر آنها، مسخشان کرده اند.
مولف کتاب، به منظور حفظ اسرار نظامی، بیشتر، مطالبی را بیان کرده است که قبلاً از سوی منابع اسرائیلی یا غربی مطرح شده بود. نویسنده در اکتبر ۱۹۷۶ یعنی سه سال پس از جنگ اکتبر ۱۹۷۳ تصمیم به نگارش خاطراتش گرفته است. نویسنده در این زمینه می گوید: «هدف من از این کار تنها دروغ پردازی های سادات پس از پایان جنگ که بی پروا به انتشار آنها دست می زد، نبوده، بلکه ارائه تصویری واقعی از دلاوری ها و جانفشانی های سربازان مصری در این جنگ بوده است. جای بسی تاسف است که سادات و همدستانش نتوانسته اند این جنگ را آنگونه که باید به عنوان یکی از شکوهمندترین عملیات نظامی جهان معرفی کنند. آنان به جای بهره گیری از زبان آمار و تحلیل علمی عوامل موثر در جنگ، به فضل فروشی های پرطمطراق پرداختند که هدف اصلی آن، کم رنگ کردن نقش رئیس ستاد ارتش مصر (۱۶ مه ۱۹۷۱ الی ۱۲ دسامبر ۱۹۷۳) بوده است.»
نویسنده در مقدمه کتابش تاکید کرده است: «هر روز و هر ساعت از خدمتم به عنوان رئیس ستاد ارتش مصر مایه افتخار من است زیرا در این دوران، اولین عملیات تهاجمی موفقیت آمیز علیه اسرائیل طراحی و اجرا شد. همه افسران و سربازانی را که در آن جنگ، عزت و اصالت تاریخی سرباز مصری را باز گرداندند، می ستایم.»
ژنرال سعدالدین شاذلی به دنبال حمله به سادات و افشای خیانت وی از مقام سفیری مصر در کشور پرتغال استعفا کرد و به لیبی رفت. وی چندی بعد از لیبی رهسپار الجزایر شد و در آنجا اقامت گزید. پس از کودتای نظامی الجزایر در سال ۱۹۹۲ که به منظور جلوگیری از روی کار آمدن جبهه نجات اسلامی الجزایر رخ داد. ژنرال شاذلی در سالگرد جنگ اکتبر به مصر بازگشت و اکنون در مصر به سر می برد. نویسنده همچنین تاکنون چند کتاب در خصوص مسائل استراتژیک در مناقشه خاورمیانه نگاشته است.