از پیروزی اوباما تا زندگی دینی در ترکیه
فیسبوک فضای مجازی است که در آن میتوان از گروه ها یا احزاب حمایت کرد و برنامهها و اهداف آنها را در میدان بسیار وسیعی گسترش داد. نباید از آمار تحلیلگران آمریکایی غافل شد که اعلام کردند در جریان برگزاری انتخابات آمریکا، همین شبکه اجتماعی نقش کلیدی در پیروزی اوباما ایفا کرد.
تجربه موفقیت اوباما شاخص خوبی شد تا سایر کشورها نیز بهسوی این فضای مجازی آمده و برای رسیدن به هدف خود به آن اقبال گستردهای نشان دهند. البته درصد موفقیت بهنحوه آشنایی مردم هر کشور از اینترنت، میزان دسترسی به آن، هزینههای اتصال و... بستگی دارد. بررسی علمی در مورد تأثیر فیسبوک در کشورها، ادعای اجتماعی بودن آن را رد میکند.
ترکیه کشوری است که در سالهای اخیر کاربران اینترنتی بسیار زیادی داشته و میلیونها نفر در فیسبوک فعالیت میکنند. یک آمار در این کشور نشان میدهد که مخالفان دولت و شهروندان ارتباط مستقیمی با فیسبوک دارند و با کمک آن، تجمعها و اعتراضهای خیابانی به سیاستهای دولت شکل میگیرد. فیسبوک در پذیرش ادیان مردم ترکیه نیز نقش مهمی را در سالهای اخیر ایفا کرده؛ بهطوری که بسیاری از کاربران با دریافت اطلاعات و تعامل با سایرین، راجع به آینده دینی و مکتب مورد علاقه خود تصمیمگیری میکنند.
«ملتون کول»، زن جوانی که یکی از دو میلیون عضوفیس بوک در ترکیه بهشمار میرود، کوشش میکند زندگی سکولار را در کشوری که امروزه بهشدت تحت تأثیر فرهنگ اسلامی قرار دارد، بگذراند. او میگوید: «منظور اولیه من برای ایجاد یک صفحه با شرح حال و عکسهایم این بود که بتوانم با دوستانی که مدت هاست از آنها بیخبر ماندهام، ارتباط دوبارهای برقرار کنم. اما من هم مثل خیلیهای دیگر، از طرف گروه های مختلف سیاسی در فیسبوک، دعوت شدم تا به مخالفان دولت فعلی بپیوندم؛ بهخصوص در رابطه با سکولاریسم و جدایی دین از دولت.» تأثیرگذاری «فیسبوک» در دنیای کنونی بهحدی افزایش یافته که میتوان از ایجاد تظاهرات، راهپیماییها و اعتصابهای فیسبوکی، به قدرت این شبکه به اصطلاح اجتماعی پی برد که با افزایش تعداد کاربران و اعضا، تا مرز ایجاد انقلابهای سیاسی نیز پیش رفته است.
حمایت از غزه با فیسبوک
اعتصاب گسترده مردم تایلند که اوایل سال جاری در بانکوک به راه افتاد و شرایط اجتماعی و اقتصادی را بر هم زد، یکی دیگر از تأثیرگذاریهای فیسبوک است. پس از اعتراض خفیف مردم به حقوق شهروندی و بروز زمزمههایی از نارضایتی، فیسبوک بهصورت جدی کار خود را در این کشور جنوب شرقی آسیا آغاز کرد. اعضا با ورود به این سایت، برنامهریزیهای اعتراضآمیز خود را سازماندهی کردند و در کمتر از یک ماه، بانکوک با اعتراضهای سازمان یافته، به تعطیلی کامل رسید. فرودگاه، ساختمانهای اداری و اماکن دولتی بهطور کامل در اختیار معترضین قرار گرفت؛ در حالیکه دولتمردان پیش از بروز چنین اتفاقی هرگز فکر نمیکردند چنین جوی در پایتخت حاکم شود؛ اما این اعتراض به کمک یک سایت، بستر را برای ایجاد چنین فضایی فراهم ساخت. مصر نیز یکی از کشورهایی است که مردم آن ارتباط نزدیکی با فیسبوک دارند. در جریان حمله رژیم صهیونیستی به غزه و با توجه به اینکه دولتمردان مصر در این اتفاق نقش محوری داشتند، جریانسازی فیسبوک میان جوانان جالبتوجه بود. پس از گذشت چند روز از آنچه اتفاق افتاد، جریانها و واکنشها کاملا متفاوت بود؛ بهطوری که در بسیاری از شهرهای مصر، با کمک فیسبوک، تجمعها راهاندازی شد و اعتراض نسبت به سیاستهای دولتمردان این کشور آفریقایی افزایش یافت. روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز در آن روزها به تأثیر فیسبوک پرداخت و نوشت: «پیش از شروع جنگ، هرگز سیاستمداران مصری پیشبینی نمیکردند که هم پیمان شدن آنها با دولتمردان اسراییلی، فقط بعد از گذشت چند روز از زمان جنگ، به مناظرهها و راهپیماییهای خیابانی تبدیل شود؛ اما «فضای مجازی فیسبوک» این امکان را به شهروندان معترض داد که بتوانند بهصورت مستقیم با حاکمان مناظره کرده و با کمک همین سایت، اعتراضهای خیابانی را راهاندازی کنند.» در جریان جنگ غزه شهروندان به این وسیله بیشترین فشارها را به دولت آورده و آنها را در رسیدن به اهداف خود ناکام گذاشتند.
و سرانجام انقلاب فیس بوکی در جهان
فیسبوک در هر کشور اعضای قابلتوجهی دارد. همین تعداد میتواند برای هر دولتی خطرساز شود. این سایت اجتماعی بیشترین تأثیرگذاری در عرصههای سیاسی را از خود نشان میدهد و بیدلیل نیست که برخی کشورها برای مقابله با آن، اقدام به فیلترینگ کردهاند. اگرچه این اقدام نیز در دهکده جهانی فعلی، ایده منطقی نمیتواند باشد.
مولداوی کشوری است که به سرزمین گلهای آفتابگردان معروف است و در سال 1991 و پس از فروپاشی شوروی، مستقل شد. این کشور کوچک اروپایی نیز در سالهای اخیر تحتتأثیر فیسبوک قرار گرفته و باید اعتراف کرد که بزرگترین تأثیرگذاری سیاسی این سایت، در این کشور رقم خورده است. رقابت نزدیک کمونیست ها و جمهوریخواهان فضایی کاملا ملتهب را بهوجود آورد و در این بین، فیسبوک جریانسازی عمیقی ایجاد کرد. در رأی پارلمانی، کمونیستها پیروز شدند و بههمین دلیل، آشوبهای خیابانی با برنامهریزی در فیسبوک تدارک دیده شد. این تأثیر بهحدی قوی بود که پس از به آتش کشیده شدن مجلس و زخمی شدن دهها نفر از شهروندان، از این اتفاقات بهعنوان انقلاب فیسبوکی در مولداوی یاد شد. شهروندانی که در فیسبوک عضویت داشتند و کسانی که خواهان جمهوری یا دموکراسی بودند، در فیسبوک پیامی با عنوان «تجمع گسترده مقابل پارلمان» را منتشر کرده و پس از اطلاعرسانی وسیع، مقدمات به آتش کشیده شدن مجلس فراهم شد. حوادث اخیر نشان میدهد که در دنیای کنونی، ارتباطات اینترنتی و موبایلی میتوانند نقش مهمی را در جریانسازیهای سیاسی در کشورها بهوجود آورند. این جریانسازیها مختص به یک قاره نیست؛ بلکه در سراسر کره خاکی میتوان با اطلاعاتی الکترونیکی برای جریانسازیها، تغییرات، ایجاد تشکلها و متحد کردن افراد، اقدامات بزرگی انجام داد.
فیسبوک فقط برای دستیابی و خوشگذرانی یا وقتکشی نیست؛ بلکه با عضویت در این سایت، میتوان در جریانهای سیاسی قرار گرفت. امروز، فیسبوک یک رسانه مؤثر سیاسی است که تحولات روز جهان را تحت تأثیر خود قرار داده است.