تاریخ انتشار : ۱۲ آذر ۱۳۸۸ - ۰۹:۱۳  ، 
شناسه خبر : ۱۲۸۱۰۰
میانجیگری ایران برای خروج یمن از بحران
مقدمه: یمن در ماه گذشته عرصه رقابت دیپلماسی‌های جهانی برای حل مسائل داخلی خود بوده است، درگیری‌هایی که در دهه گذشته با فراز و نشیب رو به رو بوده این روزها پس از به اوج رسیدن، به نظر می‌رسد که با تمایل دولت یمن به دیپلماسی ایران به سوی حل شدن برود. تلاش‌های اوباما برای "اتحاد و امنیت" یمن به شکل رسمی در نامه‌ای به رییس‌جمهور این کشور خلاصه شد، اما ایران که در ماه‌های اخیر از سوی دولت یمن متهم به دخالت در امور داخلی این کشور شده بود، این بار با درخواست این دولت برای حل مناقشات پا در میانی خواهد کرد. از همین رو وزیر امور خارجه با پیام محمود احمدی‌نژاد به علی عبدالله صالح، رییس‌جمهور یمن این هفته به صنعا سفر می‌کند تا آخرین تحولات در این کشور، با حضور نماینده جمهوری اسلامی ایران بررسی شود.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منوچهر متکی در حاشیه دیدار رییس‌جمهور سنگال با احمدی‌نژاد با اشاره به فعالیت‌های جدید وزارت امور خارجه در عرصه بین‌الملل در دوره جدید گفت: این هفته با پیامی از سوی آقای رییس‌جمهور به یمن سفر می‌کنم تا پیگیر مسایل اخیر این کشور باشم.
وزیر امور خارجه با تاکید بر ضرورت حل مشکل اخیر در یمن و نگاه ویژه جمهوری اسلامی ایران به این موضوع تصریح کرد: ثبات و آرامش در یمن برای ما بسیار مهم است و مقامات یمنی هم از این سفر استقبال کردند.
پیش از این نیز علاالدین بروجردی، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفت‌وگو با ایسنا در این باره گفت: دولت یمن از ایران خواسته است برای مذاکره پیرامون مسایل شمال یمن، نماینده‌ای اعزام کند.
او از حرکت‌های انسان دوستانه دیپلماسی ایران پرده برداشت و گفت: براساس اطلاعات موجود یمنی‌ها اظهارعلاقه کردند که فرستاده ویژه‌ای از جانب ایران به این کشور برود که البته پیش از این نیز آقای ولایتی سفری به آنجا داشتند و پیرامون موضوع بحث شد.
به گزارش خبرنگار سیاسی – خارجی ایسنا، در ‌‌٤٠ روز گذشته یمن با پیشنهادهای گسترده‌ای از سوی کشورهای مختلف برای حل درگیری‌های منطقه صعده مواجه شد.
اولین اقدام برای حل مشکلات داخلی یمن نامه اوباما به علی عبدالله صالح، رییس‌جمهور یمن، بود. اوباما در این نامه نوشت: امنیت یمن موضوع حیاتی برای امنیت آمریکا و منطقه است و آمریکا برای رفع موانع موجود بر سر راه پیشرفت یمن و انجام اصلاحات در این کشور با حمایت صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی و کمک کنندگان بین‌المللی مانند شورای همکاری خلیج [فارس] به یمن کمک خواهد کرد.
با این حال نامه اوباما با استقبال و واکنشی از سوی دولت های منطقه مواجه نشد.
با ادامه درگیری‌ها در منطقه صعده ایران موضع رسمی در قبال امنیت مردم این کشور اتخاذ کرد و منوچهر متکی وزیر امور خارجه در گفت‌وگوی تلفنی، با القربی، همتای یمنی‌اش، به عنوان یک دوست این وضعیت را به مصلحت یمن، دولت و مردم آن ندانست و گفت: برخی طرف‌ها در منطقه خواهان دامن زدن به این درگیری‌ها و ایجاد مشکلات بین دولت و ملت یمن هستند. ما معتقدیم که آقای علی عبدالله صالح و دولت یمن اجازه چنین کاری را به آنها نخواهد داد.
در همین حال سکوت کوتاه مدت سازمان‌های حقوق بشری نیز در این بین شکسته شد و ابراز نگرانی دیده‌بان حقوق بشر از اوضاع یمن به دلیل ادامه‌ی حملات ارتش یمن در روزهای پایانی شهریور ماه در صدر اخبار جهان قرار گرفت. در گزارش دیده بان حقوق بشر با اشاره به گسترش درگیری‌ها در دو هفته منتهی به صدور آن اعلام شد که خسارت‌های سنگینی به شبه نظامیان گروه حوثی وارد شده است و گروه حوثی نیز اعلام کرد که نیروهایش بر مناطق مختلف الملاحیظ در صعده سیطره یافتند و توانستند پس از سیطره بر پادگان الشقراء در حرف سفیان، ‌‌٨٥ سرباز یمنی را به اسارت بگیرند.
سازمان دیده بان حقوق بشر نیز بر ضرورت پایبندی مسوولان یمن و شبه نظامیان حوثی به قوانین جنگ در درگیری‌های مسلحانه شمال این کشور تاکید کرد و در نامه‌هایی جداگانه به علی عبدالله صالح، رییس جمهور یمن و عبدالملک الحوثی، رییس گروه حوثی، از آنها خواست تا تضمینی برای پایبندی کامل نیروهایشان به قوانین جنگی جهت جلوگیری از متضرر ساختن غیرنظامیان در این درگیری‌ها ایجاد کنند.
هم چنین کمیسیونر امور آوارگان سازمان ملل متحد نیز بر بازگشایی گذرگاه‌ها جهت خروج غیر نظامیان از مناطق درگیر یمن و ورود کارمندان این سازمان برای رساندن کمک‌های بشردوستانه به خسارت دیدگان تاکید کرده و نسبت به کمبود شدید غذا و دیگر کالا‌های ضروری در مناطق بحرانی یمن هشدار داد.
با گسترش مشکلات داخلی و اظهار نظرهای بین‌المللی و تهدید گروه حوثی مبنی بر اینکه درگیری‌ها را به مناطق دیگر خواهد کشاند، یحیی الحوثی، برادر عبدالمالک الحوثی، رهبر حوثی‌ها در یمن، تاکید کرد که مشکل یمن داخلی است و حمایتی از سوی ایران و سوریه وجود ندارد و دولت یمن را متهم به استفاده از افسران بعثی عراق کرد.
مشکلات ناشی از حدود ‌‌١٥٠ هزار تن آواره بر اثر درگیری‌های دولت یمن و گروه الحوثی در سال‌های اخیر بر اساس گزارش نهادهای بین‌المللی، دولت یمن را بر آن داشت تا رسما از تریبون وزارت خارجه اعلام کند که اقدام نظامی راه مناسبی برای حل بحران کنونی نیست.
و در پی آن نشست کمیته گفتمان ملی به ریاست محمد سالم، وزیرخارجه سابق یمن، با تاکید بر لزوم پایبندی به مبارزه‌ی مسالمت‌آمیز، تظاهرات و برگزاری تجمع‌ها و مساعدت از سازمان‌های ملی، منطقه‌یی و بین‌المللی برای پایان دادن به درگیری ها فعال شد.
اما در آغاز فعالیت این کمیته گزارش کشته شدن ‌‌٨ تن در حمله‌ی هوایی ارتش یمن در بازاری در استان صعده و هم‌چنین اعلام حضور سازمان یگان‌های بهداشتی در مناطق آوارگان بارقه‌هایی از امید را در یمن ایجاد کرد.
با این حال آخرین روز تابستان با خون در تاریخ یمن ثبت شد؛ زیرا ارتش یمن از کشته شدن‌‌١٤٠ شورشی خبر داد و حوثی‌ها اخبار درباره درگیری‌ها در صعده را تکذیب و تلاش کردند تا مقر امنیت مرکزی و کاخ ریاست جمهوری در صعده را تحت کنترل بگیرند که موفق به این اقدام نشدند و در پی درگیری‌ها اکثر طرفداران حوثی کشته شدند.
بر اساس گزارش الجزیره، ‌‌٨٠ تن از طرفداران حوثی در درگیری‌ها در منطقه‌ی العند و ‌‌٧٠ تن دیگر در منطقه المقاش کشته شدند، اما طرفداران حوثی اخبار منتشره از سوی رسانه‌ها در زمینه وقوع درگیری‌ها و تلاش برای حمله به شهر صعده را رد کرده و اعلام داشتند انتشار چنین اخباری درخصوص درگیری‌ها در صعده در چارچوب توجیهاتی است که برخی گروه‌ها به منظور باقی ماندن جنگ تحت بهانه‌های نادرست مطرح می‌کنند.
در این شرایط رییس‌جمهور یمن از حوثی‌ها خواست به درگیری‌ها خاتمه دهند تا به وضعیت سامان دهد.
وزارت امور خارجه‌ی کره‌ی جنوبی نیز برای جا نماندن از قطار دیپلماسی در یمن اعلام کرد که دولت سئول کمک‌هایی به مبلغ ‌‌٣٠٠ هزار دلار را به آوارگان استان‌های شمالی یمن اختصاص خواهد داد و به درخواست سازمان ملل متحد از کشورهای جهان برای تامین بودجه‌ی ‌‌٢٣/٣ میلیارد دلاری جهت کمک به آوارگان یمنی پاسخ مثبت داد.
کشته شدن ‌‌٣٠ شبه‌نظامی در درگیری با نیروهای ارتش یمن، حمایت آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس از رییس‌جمهور یمن را برای حل مناقشات به همراه داشت و هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا در این نشست با وزیران امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از اصلاحات اقتصادی و سیاسی صورت گرفته از سوی دولت یمن رسما حمایت کردند.
واکنش‌های بین‌المللی در حالی گسترش یافت که وزیر خارجه‌ی یمن اعلام کرد که مساله‌ی صعده نباید بین‌المللی شود و بحران صعده در صورتی که حوثی‌ها شروط دولت را بپذیرند، قابل حل است، اما مساله صعده خود به خود با حضور آمریکا و کره جنوبی که در منطقه به دنبال منافع پایدار بودند بین‌المللی شده بود.
عبدالملک الحوثی ادعا کرد که تاکنون ارتش یمن به هیچ پیشرفت مهمی در جنگ دست نیافته است و تاکید کرد که هدف از اتهامات به گروه الحوثی در همکاری با دولت‌های خارجی را ایجاد نگرانی در محافل بین‌المللی دانست تا به این ترتیب دولت بتواند از حمایت آن‌ها برخوردار شوند. وی گفت: دولت شب و روز تلاش می‌کند تا از حمایت مالی، سیاسی و اطلاع رسانی جامعه جهانی علیه ما برخوردار شود.
رهبر حوثی‌ها در خصوص بین‌المللی‌ شدن بحران صعده گفت: این امر قابل پیش‌بینی است و دور از ذهن نیست. گروه‌های بین‌المللی هستند که از بحران‌ها و درگیری‌های داخلی در جهان عرب و اسلام سوء استفاده می‌کنند.
وی حتی درباره میانجی‌گری اعراب یا میانجیگری‌های داخلی برای پایان جنگ گفت: ما مخالفتی با توافق با هیچ کمیته‌ی محلی یا عربی نداریم، مشروط بر اینکه در جهت منافع یمن و امنیت آن میانجیگری کند و کاملا بی‌طرف باشد.
اما در ادامه اقدامات بین‌المللی درباره بحران یمن عمرو موسی هم اظهار نظر کرد و گفت: ثبات و وحدت یمن برای جهان عرب امری اساسی است.
علی عبدالله صالح، رییس جمهور یمن بر خلاف ادعای بین المللی نبودن بحران صنعا در دیدار با فرمانده عملیات مشترک ویژه آمریکا، در خصوص روابط دو جانبه، ‌همکاری‌های نظامی و مبارزه با تروریسم گفت‌وگو کرد.
در همین حال اتهام دخالت تهران در بحران صعده بار دیگر سکوت ایران را شکست و سفارت ایران در بحرین در بیانیه‌ای اعلام کرد که این ادعا کذب است.
کشف کامیون حامل سلاح چینی در یمن در اوج درگیری‌ها در ماه گذشته چین را به لیست داستان بین المللی شدن یک مشکل داخلی در یمن اضافه کرد و ادعای همکاری چین برای رساندن سلاح به گروه حوثی تقویت شد.
تاکید عمرو موسی بر لزوم مذاکرات ملی فراگیر و سفر او به یمن، تظاهرات هزاران تن در جنوب و ادامه‌ی درگیری‌ها در صعده، تسلط حوثی ها بر منطقه‌ای در مرز عربستان، سفر معاون دبیرکل سازمان ملل به یمن، حمله شبه نظامیان حوثی به مراکز و ساختمان‌های دولتی، شروع یک "کودتای مردمی و انتفاضه خشم"، کشته شدن ‌‌٦٢ تن از شبه نظامیان حوثی و دستگیری ‌‌٣ تن از قاچاقچیان سلاح، تاکید پارلمان یمن در نشست ویژه‌ برای بررسی اوضاع استان صعده با حضور وزیران دفاع و کشور یمن، دولت را به انجام اصلاحات در اختلالات امنیتی موجود در این کشور و ارایه گزارش‌های لازم در خصوص اوضاع امنیتی به پارلمان واداشت.
اگرچه ارتش یمن از شکست حوثی‌ها برای تسلط بر کاخ ریاست‌جمهوری صعده خبر داد اما دریافت کمک ‌٢/١ میلیون دلاری از آمریکا و عربستان به آوارگان اوضاع را به سمت آرامش سوق داد.
عبدالملک الحوثی رهبر گروه حوثی بار دیگر ادعا کرد: «ما آغازگر جنگ نبودیم.» و به شکل ضمنی اعلام کرد که مسوولان یمن باید دست از حملات علیه یمنی‌ها بردارند و با اندیشمندان برای ایجاد یک راه حل جهت خروج از وضعیت کنونی وارد مذاکره شوند.
کشته شدن ‌‌١٠٤ تن از حوثی‌ها و استقرار نیروهای ارتش یمن در اطراف شهر صعده در حالی که محمد عبدالسلام سخنگوی گروه حوثی این خبر را رد کرد، دولت را به راه های مسالمت آمیز کشاند تا شاید با همکاری کشورهای منطقه بتواند به آرامش برسد.
اگرچه به گفته امیر عبداللهیان، سفیر ایران در بحرین، دولت ایران با دولت یمن برای حل مشکل برخورد با حوثی‌ها اختلاف نظر دارد، اما گویی ادعای دخالت ایران در امور داخلی امروز به همکاری، مشاوره و مساعدت، در دیپلماسی منطقه تبدیل شده است.
بروجردی، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت‌وگو با ایسنا، در این باره گفت: دولت یمن از ایران خواسته برای مذاکره پیرامون مسایل شمال یمن، نماینده‌ای اعزام کند.
او از حرکت‌های انسان دوستانه دیپلماسی ایران پرده برداشت و گفت :براساس اطلاعات موجود یمنی‌ها اظهارعلاقه کردند که فرستاده ویژه‌ای از جانب ایران به این کشور برود که البته پیش از این نیز آقای ولایتی سفری به آنجا داشتند و پیرامون موضوع بحث شد.
این در حالی است که مجلس ایران پس از حضور نمایندگن در ‌‌٤ماه گذشته در مجلس یمن، منتظر میزبانی از گروه دوستی پارلمانی ایران و یمن است. به این ترتیب به نظر می‌رسد قدم‌های نزدیکی بین دو دولت برداشته می شود و همکاری‌ها گسترش می‌یابد.
به گزارش ایسنا، در حالی که منوچهر متکی برای کمک به دولت یمن از سوی ایران به این کشور خواهد رفت و هفته آینده این دیدارها صورت می‌گیرد، بر کسی پوشیده نیست که شاید این اقدامات به نتایج متقن در بحران یمن و ثبات کامل منتهی نشود، اما امروز یمن به جهان نشان داد که کمک‌های مداخله‌جویانه هر کشور فرامنطقه‌یی چون آمریکا، کره جنوبی، چین و ... به نام اقدام بشردوستانه از سوی این دولت پذیرفته نیست و تنها دولت‌های همسایه و در راس آن‌ها ایران کشوری است که می‌تواند به دلیل شباهت‌های فرهنگی و تجربیات مشابه به حل این بحران یاری رساند.